بازار آریا

آخرين مطالب

سرمقاله

موسسات مالي غيرمجاز، پرهزينه ترين تجربه اقتصادي کشور بيمه و بانک

موسسات مالي غيرمجاز، پرهزينه ترين تجربه اقتصادي کشور
  بزرگنمايي:

آریا بازار - موسسات مالی غیر مجاز که در چند سال اخیر برای رشد و توسعه آن ها هیچ مانعی ایجاد نشد ضررها و هزینه های هنگفتی برای اقتصاد کشور ایجاد کرد.

موسسات مالی غیر مجاز که در چند سال اخیر برای رشد و توسعه آن ها هیچ مانعی ایجاد نشد ضررها و هزینه های هنگفتی برای اقتصاد کشور ایجاد کرد.


با این اقدام به‌نظر می‌رسد بعد از سال‌ها تلاش و درگیری، بالاخره پرونده موسسات مالی و اعتباری غیرمجاز مختومه شده است. اما چرا این موسسات به‌وجود آمدند؟ چرا به سرعت گسترش یافتند؟ و در نهایت اینکه این تجربه پرهزینه چه درس‌هایی برای سیاست‌گذاران دارد؟


همگان اذعان دارند که پایین نگه داشتن نرخ سود بانکی برای بیش از سه دهه، زمینه را برای گسترش فعالیت موسسات مالی غیرمجاز مساعد ‌ساخته بود. البته این سیاست با هدف کاهش هزینه تامین مالی فعالیت‌های تولیدی و تشویق سرمایه‌گذاری طراحی شده بود. اما برخلاف اهداف طراحان، این سیاست در عمل اثرات مخربی بر پیکره اقتصاد داشت. نرخ سود پایین‌تر از تورم، سپرده‌گذاران کاسپین را مجبور کرد برای کسب بازدهی بالاتر جذب موسساتی شوند که مجوزی برای فعالیت دریافت نکرده بودند. همچنین این نرخ پایین موجب ایجاد مازاد تقاضا برای تسهیلات شد و سهمیه‌بندی غیرقیمتی، دسترسی بخش قابل توجهی از جامعه را به منابع بانکی قطع کرد. در نتیجه، محرومان از خدمات مالی مجبور شدند برای رفع نیازهای خود سراغ موسسات غیرمجاز بروند. موسسات غیرمجاز نیز پاسخگویی به این تقاضا را سودآور دیدند و منتظر کسب مجوز از بانک مرکزی نشدند. از طرف دیگر، سیستم بانکی نتوانست با نرخ‌های دستوری منابع مورد نیاز سرمایه‌گذاری‌های مولد را تجهیز کند و در نتیجه منابع کمتری به طرح‌های سرمایه‌گذاری‌ اختصاص یافت. عملا اکثریت جامعه در این ساختار معیوب زیان دیدند؛ به‌جز آنان که به رانت منابع بانکی ارزان دسترسی داشتند.


البته باید در کنار نرخ‌گذاری دستوری به بزرگی ناکارآیی ایجاد شده در نتیجه این سیاست نیز تاکید کرد. گسترش سریع فعالیت‌ها، پوشش وسیع جغرافیایی و حجم بالای دارایی‌های موسسات غیرمجاز، بزرگی ناکارآمدی نرخ‌گذاری را نشان می‌دهد. به عبارت دیگر، ناکارآیی ناشی از نرخ‌گذاری، حجم زیادی از منابع را به خارج از شبکه بانکی هدایت کرد؛ به‌طوری‌که موسسات غیرمجاز می‌توانند اندازه این ناکارآمدی را نشان دهند. تنها چند درصد اختلاف میان نرخ سود تعادلی بازار و نرخ دستوری در گذر زمان، تعداد زیادی از افراد جامعه را از خدمات مالی محروم و حجم عظیمی از منابع را به سمت این موسسات سوق داد. همان حکایت «قطره‌قطره جمع گردد، وانگهی دریا شود» و چه دریایی از منابعی که باید ازسوی بانک‌ها مدیریت می‌شد، ولی در این موسسات به دارایی غیر‌مولد و خارج از نظارت بانک مرکزی تبدیل شد؛ بنابراین اولین درس از این تجربه، اجتناب از نرخ‌گذاری دستوری در شبکه بانکی است.


این منطق را می‌توان در دیگر بخش‌های اقتصاد نیز به کار گرفت. قیمت‌گذاری اداری حامل‌های انرژی، آب، نرخ ارز، محصولات کشاورزی و... که اغلب با هدف کاهش هزینه‌های تولید انجام می‌شود، در بلندمدت باعث انباشت ناکارآیی در نظام اقتصادی می‌شود. حامل‌های انرژی ارزان، خانوارها را برای مصرف بیشتر تشویق می‌کند و بنگاه‌های تولیدی را به سمت فن‌آوری‌های متکی بر انرژی سوق می‌دهد. اثرات جانبی این رفتارها، تخلیه ثروت‌های طبیعی، ترافیک و آلودگی هواست. به‌طور مشابه، آب مجانی در کنار قیمت‌ تضمینی و جذاب در بخش کشاورزی باعث شده تولیدات در این بخش با هزینه تخلیه مخازن آب زیر‌زمینی افزایش یابد. همه این موارد نتیجه اختلال در قیمت‌های نسبی و ناکارآیی در تخصیص منابع ناشی از قیمت‌گذاری‌های دستوری است. البته اغلب این ناکارآیی‌ها پنهانند؛ ولی به تدریج در زیر پوست اقتصاد انباشته و زمانی نمایان می‌شوند که به یک بحران بزرگ تبدیل شده‌اند. بحران‌هایی که تنها از طریق اصلاحات ساختاری پرهزینه حل می‌شوند؛ بنابراین مهم‌ترین درس از تجربه تلخ موسسات مالی غیرمجاز جلوگیری از کوچک‌ترین اختلال در نظام قیمت‌ها است و یادآوری این نکته که‌‌‌‌: «سرچشمه شاید گرفتن به بیل - چو پر شد نشاید گذشتن به پیل.»
دکتر رضا بوستانی






نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

افزایش 90 هزار بشکه‌ای تولید اوپک در ماه مارس

روحانی: کسب و کارهای پر ریسک همچنان باید تعطیل بماند

رشد 6 هزار واحدی در معاملات امروز بورس

بازار سرمایه در سال 99 شاهد نوساناتی خواهد بود

چهارشنبه؛ جلسه رای اعتماد به وزیر پیشنهادی جهاد کشاورزی

انتقاد از سیاست های یک بوم و دو هوای ستاد ملی کرونا/ چرا شورا درستاد ملی نماینده ندارد

تاکید مدیرعامل بانک شهر بر نقش بانک‌ها در "جهش تولید"

تحقق 100درصدی اهداف ناحیۀ نورد سرد

وزارت کشور: تشکیل هیچ استان جدیدی در دستور کار دولت نیست

تولید بیش از 6/6میلیون تن تختال در دستور کار ناحیۀ فولادسازی و ریخته‌گری مداوم‌

احتمال زیاد اجرای طرح ترافیک طی هفته آینده

نرخ موبایل‌های هوآوی در بازار؟ +جدول

مهم ترین محل آلودگی برای ویروس کرونا کجاست؟

چه کسانی مشمول بیمه بیکاری دوران کرونا هستند؟

طرح اقدام ملی مسکن منتظر دستور ستاد مقابله با کرونا/ متقاضیان نگران نباشند

تصمیمات مهم ستاد ملی مبارزه با کرونا درباره زمان و شکل فعالیت کسب و کارها و ادارات/ مدارس تا 30فروردین آموزش از راه دور است

انجام بیش از 90درصد تراکنش‌های شبکه پرداخت با کارتخوان/ سهم شرکت‌های پرداخت الکترونیک در تعداد و ارزش تراکنش‌ها چقدر شد؟

چک برگشتی 3.6 درصد افزایش یافت

اختصاص بخشی از هزینه هدایای نوروزی به بیماران پروانه ای

حقوق 5 میلیونی برای کارگران غیرمنطقی است؟

آمریکا با درخواست وام ایران از صندوق بین‌المللی پول موافقت می‌کند؟

افزایش 16.2 درصدی قیمت سکه در یک ماه

عرضه سهام شرکت‌های دولتی با کد ملی به عموم مردم جدی شد

جنگ اقتصادی با دشمن ناشناخته

برنامه‌های بورس تهران برای پذیرش سهام جدید در سال جاری

بورس، بهترین مکان برای آرام گرفتن نقدینگی

بازخوانی گفت‌وگوی صمیمانه رهبر انقلاب با جمعی از جوانان

نرخ انواع لنز دوربین‌ عکاسی در بازار؟ +جدول

همه بیماران کووید-19 دارای علائم هستند؟

طرح بیمه ای ضدکرونا راهی بازار شد

استقبال مشتریان از دستگاه های خودگردان بانک ملی ایران

​بانک صادرات ایران ٤٧٥ رقبه ملک مازاد خود را در سال ٩٨ واگذار کرد

آغاز کسب‌وکارهای «متوسط و کم‌خطر» از ٢٣ فروردین در استان‌ها / در استان تهران از 30 فروردین + فیلم

سکه باز هم گران شد

رئیس جمهور در دام آمارسازی‌ خودکفایی برنج و گندم

چه کسی هزینه جابه‌جایی‌های پرخطر را می‌پردازد؟

خواب زمستانه بازار خودرو در بهار‌99

ثبت بهترین معاملات یک ماهه رمزارزها

نشست امروز مجلس تله کنفرانس تلویزیونی برگزار می‌شود

حاشیه‌های غیرمعمولی پایتخت

ترافیک کرونا در تهران

هزینه‌های درمان بیماری کرونا چقدر است؟

کم‌کاری تیروئید به علت پشت میزنشینی!

​بانک صادرات ایران ٤٧٥رقبه ملک مازاد خود را در سال٩٨ واگذار کرد

معتادان در خانه نمی‌مانند

2واکسن ویروس کرونا وارد مرحله آزمایشات انسانی شدند

ترافیک در خیابان‌های تهران بهم گره خورد

همنشینی رکود و تورم در مسکن پایتخت

تنها خودرو جامانده در پارکینگ یک مرکز خرید در تگزاس +عکس

تکذیب گورجمعی جان باختگان کرونایی در پاکدشت