بازار آریا

آخرين مطالب

کامی که تلخ شد اقتصاد ايران

کامی که تلخ شد

  بزرگنمايي:

بازار آریا -
کامی که تلخ شد
k ٢
٦
ایسنا / نوسانات نرخ دلار در ماه‌های اخیر که موجب افزایش مابه‌التفاوت نرخ بنزین در ایران با کشورهای همسایه شده، تنور قاچاق بنزین را تا حدی داغ کرده و باعث شده شیرینی خودکفایی در تولید این فراورده نفتی که تقریباً بعد از 40 سال محقق شده است، در سایه نگرانی از وضعیت مصرف آن و قاچاق این فرآورده به کشورهای همسایه به تلخ‌کامی منجر شود.
ماجرای نرخ بنزین در ایران سر دراز دارد؛ حقیقت این است که نرخ بنزین در ایران واقعی نیست و با وجود این‌که در سال 1389 دولت نهم رسماً آغاز اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها و ارائه حامل‌های انرژی با قیمت اصلاح شده از 28 آذر را اعلام کرد و در این قانون پیش‌بینی شده بود که قیمت سوخت به صورت سالانه و طی پنج سال باید ٢٠ درصد افزایش پیدا کند تا به ٩٠ درصد قیمت بین‌المللی یا فوب خلیج فارس برسد، این اتفاق تاکنون رخ نداده و همچنان یارانه سرسام‌آور بنزین بر دوش دولت سنگینی می‌کند.
اختصاص بیش از 50 درصد یارانه بنزین به سه دهک پردرآمد
به گفته مسئولان، روزانه 35 میلیون دلار یارانه پنهان به بنزین اختصاص می‌یابد و در مجموع در شش ماه نخست سال گذشته، بیش از 5.5 میلیارد دلار یارانه به بنزین تعلق گرفت. نکته نهفته در این موضوع این است که پرداخت ارقام هنگفت به عنوان یارانه بنزین که نیمی از آن به دهک‌های ثروتمند جامعه اختصاص می‌یابد و همین‌طور قاچاق بنزین با قیمت یارانه‌ای، هر دو از نمودهای بی‌عدالتی است.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، برای سال 1395 بیش از 50 درصد مبلغ یارانه پنهان به سه دهک پردرآمد کشور اختصاص یافته و باقی مانده آن بین 7 دهک دیگر توزیع شده است. از 30 میلیون دلار یارانه‌ای که دولت در سال 1395 برای بنزین پرداخت کرده است، بیش از 15 میلیون دلار از این یارانه بین سه دهک درآمدی بالا تقسیم شده و باقی مانده آن بین هفت دهک دیگر توزیع شده است.
پیش‌بینی‌ها حاکی از آن بود که با ادامه روند افزایشی مصرف بنزین در ایران با قیمت یارانه پنهانی که دولت باید بابت بنزین پرداخت می‌کرد، رقم آن از 35 میلیون دلار به 45 میلیون دلار در روز افزایش یابد. با احتساب نرخ تسعیر ارز به میزان 42000 ریال، یارانه پنهان بنزین حدود ماهانه برای هر نفر 460 هزار ریال بوده است که پیش‌بینی شده بود این رقم به 700 هزار ریال افزایش یابد. اگر جمعیت ایران را 80 میلیون در نظر بگیریم و به هر فرد ماهانه 460 هزار ریال یارانه بنزین پرداخت شود، یعنی دولت ماهانه 3,680 میلیارد تومان یارانه پرداخت می‌کند.
اختصاص روزانه 51.7 میلیون دلار یارانه بنزین در سال 1396
در این راستا، محسن دلاویز - مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت - در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به میزان مصرف انرژی در ایران در سال 1395، اظهار کرد: مصرف نهایی انرژی در سال 1395 معادل 1348.65 میلیون بشکه معادل نفت خام بوده است که حدود 24 درصد آن معادل 320 میلیون بشکه معادل نفت خام در بخش حمل و نقل مصرف شده است. (48 درصد بنزین، 34 درصد نفت گاز و 15 درصد گاز طبیعی) که از این میزان مصرف انرژی در بخش حمل و نقل حدود 273 میلیون بشکه معادل نفت خام آن در بخش فرآورده‌های نفتی بوده است.
وی در ادامه با بیان این‌که متوسط مصرف روزانه بنزین در سال 1396 حدود 80.7 میلیون لیتر و در سال 1397 حدود 87.7 میلیون لیتر بوده است، تصریح کرد: در این راستا رشد مصرف بنزین در سال 1397 نسبت به سال 1390، 46.5 درصد و هم‌چنین رشد مصرف بنزین در سال 1396 نسبت به سال 1395 بیش از هشت درصد بوده است.
به گفته مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت، در سال 1396 به طور متوسط روزانه 51.7 میلیون دلار یارانه (13.1 میلیون دلار یارانه بابت بنزین و 38.6 میلیون دلار یارانه بابت نفت گاز) پرداخت شده است.
بنزین ارزان ایران تنور قاچاق را داغ نگه داشته است
افزایش مصرف بنزین در ایران تنها یک روی ماجراست و این سکه روی دیگری هم دارد که زهر آن حتی از میزان بالای مصرف در داخل بیش‌تر است. بررسی قیمت بنزین در ایران و مقایسه آن با سایر کشورها حاکی از آن است که ایران ارزان‌ترین بنزین را در میان تمام کشورهای منطقه دارد.
گزارش سایت GLOBALPETROLPRICES نشان می‌دهد که قیمت بنزین در ایران 0.29 سنت است. بعد از ایران، کویت با شش سنت اختلاف قیمت با ایران دارای ارزان‌ترین بنزین در منطقه است. از طرف دیگر، ترکیه با بنزین 1.34 دلاری در صدر جدول قیمت بنزین ایستاده است.
همین اختلاف قیمت جاذبه قاچاق بنزین به کشورهای همسایه را برای قاچاقچیان روز به روز بیش‌تر می‌کند. ارزان بودن قیمت بنزین در ایران و قاچاق آن به کشورهای همسایه همواره مطرح بوده است، اما طی یک سال اخیر با توجه به التهابات و نوسانات در بازار ارز، تنور قاچاق بنزین داغ‌تر شده است و قاچاقچیان به تجارت پرسود خود با قوت ادامه می‌دهند.
روزانه 150 میلیارد تومان بنزین قاچاق می‌شود
هرچند آمارهای مختلفی از سوی افراد مختلف درباره میزان قاچاق سوخت اعلام شده است، اما از آنجا که این فرآیند با بستری غیرقانونی، ساز و کار مشخصی ندارد، نمی‌توان آمار دقیقی از قاچاق سوخت اعلام کرد. البته طی یک سال اخیر آمارهای متفاوتی از سوی افراد مختلف در این باره ارائه شده است. برای مثال چندی پیش علی ادیانی - یک عضو کمیسیون انرژی مجلس - اعلام کرد: کف رقم قاچاق بنزین از ایران، روزانه 10 میلیون لیتر است. تاکنون اعداد 10، 15 و 20 میلیون لیتر برای قاچاق بنزین عنوان شده ولی باید گفت عدد دقیقی از این قاچاق نداریم و فقط می‌توانیم بگوییم کف رقم قاچاق بنزین روزانه 10 میلیون لیتر است. با احتساب دلار آزاد می‌توان گفت که ارزش 10 میلیون لیتر قاچاق سوخت چیزی حدود روزانه 150 میلیارد تومان است.
بررسی تأثیر بازگشت کارت سوخت بر وضعیت قاچاق
درنهایت اعداد و ارقام سرسام‌آوری که درباره میزان مصرف سوخت، یارانه و قاچاق سوخت منتشر شد، زنگ خطر را درباره وضعیت این فرآورده نفتی و بودجه کشور که در این زمینه دود می‌شود، برای دولت به صدا در آورد و دولت را بر آن داشت تا راهکاری را برای سامان‌دهی وضع موجود به کار گیرد.
برای این منظور سناریوهای مختلفی روی میز دولت و مجلس‌نشینان قرار گرفت که مهم‌ترین آن بازگشت کارت سوخت و در پی آن سهمیه‌بندی بنزین بود. در این راستا زمستان سال گذشته بود که شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرد بازگشت کارت سوخت جدی است و از مالکان خودرو و موتور سیکلتی که فاقد کارت سوخت بودند خواست تا برای دریافت کارت سوخت المثنی اقدام کنند.
پرونده ثبت‌نام کارت سوخت بدون الزام استفاده از آن و با عدم اجرای سهمیه‌بندی بنزین سال گذشته بسته شد اما در روزهای اخیر در حالی که امکان ثبت‌نام برای دریافت کارت سوخت المثنی مجدداً فراهم شد، زمزمه‌های سهمیه‌بندی بنزین نیز به گوش رسید. موضوعی که حواشی زیادی را در پی داشت و در نهایت باعث شد بهروز نعمتی - سخنگوی هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی - اعلام کرد هیچ گونه افزایش قیمت بنزین نخواهیم داشت و احیای کارت سوخت تنها برای ساماندهی بنزین است و مصرف آن هم سقفی ندارد.
استفاده از کارت سوخت بدون سهمیه بندی تأثیری در جلوگیری از قاچاق ندارد
بازگشت کارت سوخت بدون سهمیه‌بندی، تصمیمی است که کارشناسان آن را برای جلوگیری از قاچاق بنزین راهگشا نمی‌دانند و بر این باورند که باید کم کم به سمت سهمیه‌بندی بنزین حرکت کرد. به گفته کارشناسان، بازگشت کارت‌های سوخت فوایدی برای مصرف بهینه بنزین خواهد داشت، اما به طور مستقیم منجر به کاهش آمار قاچاق نخواهد شد.
در این راستا، عبدالرضا امینی - مدیر پیشین سامانه هوشمند سوخت - با تاکید بر این‌که بازگشت کارت سوخت هزینه زیادی در پی خواهد داشت، به ایسنا توضیح داد: آماده سازی سیستم، نگه‌داری و تعمیرات آن هزینه و کش و قوس زیادی دارد. می‌توان مناطقی را مشمول استفاده از کارت سوخت کرد که قاچاق خیز است اما باید گفت در نهایت سهمیه بندی باید اجرا شود و ممکن است به مرور به این سمت حرکت کنند.
وی ادامه داد: برای قاچاق هیچ کس باک را به مناطق مرزی برای فروش نمی‌برد بلکه کارت بنزین مهاجرت می‌کند. باید برای برخی مناطق حدی برای کارت‌های سوخت جهت سوخت‌گیری تعیین شود. درواقع مناطقی که در قاچاق خیز هستند کارت‌هایی تعریف شوند که نتوانند بیش از یک حدی سوخت‌گیری کنند.
این کارشناس حوزه سوخت با تاکید بر اینکه استفاده از کارت سوخت بدون سهمیه بندی تأثیری در جلوگیری از قاچاق ندارد، افزود: سهمیه‌بندی اگر سفت و سخت اجرایی شود و بیش‌تر از 60 لیتر نباشد تأثیرگذار است. استفاده از کارت بدون سهمیه بندی معنی ندارد.
همچنین فرید عامری - مدیرعامل پیشین شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی - با تاکید بر این که استفاده از کارت سوخت بدون سهمیه بندی بنزین نمی‌تواند از قاچاق سوخت جلوگیری کند، به ایسنا: پیشنهاد من دو نرخی کردن سوخت است. سهمیه‌ای تعیین شود که بتواند پاسخگوی نیاز اکثریت باشد و برای مابقی هم قیمت دوم تعیین شود.
به گفته وی کنترل مصرف سوخت در کشور و جلوگیری از قاچاق سوخت یک اقدام کار چند بخشی است و فقط بر عهده وزارت نفت نیست.
هرچند وزارت نفت متولی مقابله با قاچاق سوخت و دیگر فرآورده‌های نفتی نیست، اما دولت همواره قصد داشته نخستین راه حل خود برای جلوگیری از این اتفاق را از دل وزارت نفت بیرون بکشد و پرونده استفاده از کارت سوخت را دوباره بازخوانی کند. این در حالی است که در این فرایند نباید نقش نیروی انتظامی و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز را نادیده گرفت.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

2 مالیات ضد سفته‌بازی در بازار ملک

سوت گرانی بلیت قطار از نیمه خرداد

قدغن شدن واردات غذای سگ و گربه

تبریک به رئیس بازنشسته «بنز» به سبک کمپانی «بی‌ام‌و»

توصیه‌ معاون وزیر به مردم در بازار لوازم خانگی

سایه سنگین اموال مازاد بانک‌ها بر سر اقتصاد کشور

مسیر دریایی هندوستان-قشم افتتاح شد

کاهش 92 درصدی واردات اروپا از ایران

رشد بیش از 90 درصدی تخلیه کالای اساسی در بندر امام

تغییر ساعت کاری بانک‌ها در دو روز پس از شب‌های قدر

دپوی 103 هزار تنی شکر در بندر امام

مظنه آپارتمان‌های 100 متری پایتخت

تامین اجتماعی در گرفتن حق بیمه رکورد شکنی کرد

پیش‌بینی25 صاحب‌نظر درباره بازار مسکن در ماه‌های آتی

رونمایی از مدل جدید تقویت قدرت خرید مسکن

​آغاز ارائه تسهیلات به ناشران و حمایت از کتاب‌فروشان

افزایش نرخ تورم خانوار‌ها به 34 درصد

ارائه خدمات بانکی به روشندلان در بانک دی امکان پذیر شد

قدردانی از رویکرد فرهنگی بانک صادرات و حمایت از نشر و ترویج قرآن کریم

حرکت الاکلنگی قیمت سکه و دلار در روز آخر هفته

کاهش قیمت نفت به زیر 70 دلار

قیمت طلا و قیمت سکه در بازار امروز تهران 98/03/02

ارزانی شکر در گروی واردات 800.000 تنی

پیش ثبت نام بازار متشکل ارزی آغاز شد

ترکیه خرید نفت از ایران را متوقف کرد

خرما در عمده‌فروشی‌ها به 42 هزار تومان رسید

قیمت طلا و سکه کاهش یافت

ابهام در نحوه کار بازار متشکل ارزی

نرخ دلار و یورو در صرافی ملی

علت تحقق نیافتن برنامه اشتغال زایی سال 97

رشد 85 درصد ورود کشتی های حامل کالای اساسی به بندر امام در 2 ماه اخیر

روش حرفه‌ای خرید و فروش خودرو، تنها با 1 تماس و در 1 روز

اختصاصی/ تقاضای مکان امن سرمایه دلار باعث درجا زدن طلا شد

قیمت امروز دلار و یورو در صرافی بانک‌ها

قیمت دلار و قیمت ارز در بازار امروز تهران 98/03/02

واردات چرم از کشورهای همسایه

33 هزار تن شکر در بندر امام تخلیه می‌شود

رشد 33 درصدی پرداخت زکات از سوی مردم

افزایش 47.8 درصد شاخص قیمت نهاده‌های ساختمانی تهران

سیاست‌های تشویقی دولت برای خوش مصرف‌ها

جزییات تشویق و تنبیه دولت برای مصرف‌کنندگان

نرخ 25 ارز بانکی کاهش یافت

تکذیب اخبار مربوط به ممنوعیت ورود مواد سوختی ایران به افغانستان

افزایش 16 درصدی صدور جواز تاسیس صنعتی

اردیبهشت، ماه طلایی بازار سرمایه

روحانی: رقابت بخش دولتی با بخش خصوصی کاملا اشتباه است

خودرویی که 135 میلیون تومان ارزان‌ شد

بهره‌گیری از نخستین ایستگاه شارژ خودروهای برقی در ایران

افزایش 50 درصدی مصرف سوخت در ایران

صادرات پیاز و سیب‌زمینی آزاد شد