بازار آریا

آخرين مطالب

تاریخچه پرمساله مالیات ستانی مقالات اقتصادي

تاریخچه پرمساله مالیات ستانی
  بزرگنمايي:

بازار آریا - 16 تیرماه به‌عنوان روز مالیات نامیده شده است. نظام مالیات‌ستانی در ایران تاریخی پرفراز و نشیب دارد. در دوران کوتاه سلطنت سلاطین ایرانی که در فاصله‌ تسلط اعراب و مغول‌ها بر ایرانیان حکومت کردند، اصول مالیات‌ها و طرز اداره وصول آنها همان بود که از زمان ساسانیان در ایران متداول بود و عرب‌ها هم با جزئی تفاوت از آن متابعت کردند. در دوره مغول بر تعداد مالیات‌ها افزوده شد و وصول مالیات‌ها به زور و تحمیل انجام می‌شد. در عهد تیموریان فشار ماموران وصول مالیات نسبت به مردم افزایش یافت به‌طوری که اخذ مالیات منجر به قتل افراد بی‌گناه که به علت بینوایی از پرداخت آن سرباز می‌زدند، می‌شد.
در دوران صفویه، افشاریه و زندیه فشار مالیات کماکان بر دوش برزگران و دهقانان سنگینی می‌کرد و انواع مالیات از مردم گرفته می‌شد. شاه عباس اصلاحاتی در امور مالیاتی انجام داد و دخل و خرج مملکت را که صورت منظمی نداشت در خزانه مرکزی متمرکز ساخت، در این دوره مالیات اراضی و گمرک بیش از همه اهمیت یافت. در دوره قاجار عموما مالیات‌ها به‌طور مقاطعه و اجاره دریافت می‌شد که هدف از وصول آنها صرفا تهیه پول برای پرداخت هزینه‌های لشکری و قوای تامینه و مخارج دربار بود، به‌علاوه نرخ مالیات‌های مزبور در تمام شهرها یکسان نبود و در هر شهری به طریق خاص و نرخ معینی وصول می‌شد.
ناصرالدین شاه اصلاحاتی را در امور مالیه پدید آورد و اداره آن را به مستوفیان واگذار کرد. هر ایالت یا ولایت یک نفر مستوفی داشت که دارای کتابچه و دستورالعملی بود که جمع و خرج ایالات یا ولایت تحت تصدی خود را در آن ثبت می‌کرد که در راس همه مستوفی‌الممالک بود که در حکم وزیر دارایی بود. در این دوره استقراض خارجی نیز یکی از راه‌های تامین منابع دولت بود و برای تضمین این قروض امتیازات و حقوقی به دولت‌های خارجی تفویض می‌شد، چنانچه درآمد گمرک جنوب ایران در تضمین قروض دولت ایران به دولت انگلستان و درآمد گمرک شمال در تضمین قروض دولت ایران به دولت روسیه بود. تنظیم امور مالیه از مهم‌ترین مشکلات نمایندگان اولین دوره قانون‌گذاری بعد از صدور فرمان مشروطیت بود و به این دلیل در قانون‌اساسی و متمم آن وضع هر نوع مالیات از وظایف خاص مجلس شورای ملی قرار گرفت و با استفاده از خدمات مستشاران خارجی به اوضاع مالی کشور سر و سامانی داده شد.
اولین قانون مالیات بردرآمد ویژه در ایران تحت عنوان «قانون مالیات بر شرکت‌ها و تجارت» در 12 فروردین 1309 به تصویب رسید و درآمد ویژه شرکت‌ها و بازرگانان و مشاغل آزاد و حقوق‌بگیران را مشمول مالیات قرار داد. درآمد مستغلات و املاک مزروعی مشمول این قانون نبود و تابع قانون مستغلات مصوب شهریور 1294 بود که به موجب آن از مستغلات اعم از اینکه به اجاره واگذار شده یا مورد استفاده شخص مالک بوده مالیات وصول می‌شده است. مالیات زمین‌های مزروعی مشمول قانون مالیات املاک مزروعی و دواب مصوب 20 دی ماه 1304 بود که به موجب آن میزان مالیات اربابی صدی 3 از کل محصول بود. دومین قانون مالیات بردرآمد در آبان ماه 1312 به تصویب رسید و از اول سال 1313اجرا شد که از قانون 1309 کامل‌تر بود ولی مانند قانون مزبور شامل درآمد مستغلات و درآمد املاک مزروعی که تابع مقررات جداگانه بودند، نمی‌شد. این قانون در 1317 اصلاح شد و نرخ‌های مالیاتی در آن سال افزایش یافت. سومین قانون مالیات بردرآمد قانون مصوب 19 آبان‌ماه 1322 است که توسط دکتر میلسپو تنظیم و به مجلس شورای ملی پیشنهاد شد.
تاریخ اجرای آن اول فروردین 1323 بود و از اول فروردین 1325 هم ملغی شد. از اول سال 1325 مالیات بردرآمد طبق قانون مالیات بردرآمد 1312 و قوانین اصلاحی آن و مستغلات طبق قانون شهریور 1294 با افزایش نرخ و مالیات املاک مزروعی نیز طبق قانون 1304 با افزایش نرخ وصول می‌شد و در حقیقت قوانین مجددا به وضع قبل از میلسپو اعاده شد.چهارمین قانون مالیات بردرآمد قانون مصوب تیرماه 1328 است که تا مرداد 1334 اجرا شد، این قانون در سال 1328 به تصویب کمیسیون دارایی مجلس شورای ملی رسیده بود که بعدا در سال 1331 به موجب قانون‌اختیارات نخست‌وزیر وقت اصلاحاتی در آن به‌عمل آمد.این اصلاحات به موجب قانون «تعیین تکلیف لوایح دکتر مصدق» به کمیسیون مشترک قوانین دارایی مجلس ارجاع شد. سپس قانون مالیات بردرآمد مصوب مرداد 1334 و قانون مالیات بردرآمد مصوب فروردین 1335 و قانون مالیات بردرآمد بهمن 1336 و قانون‌ایجاد تسهیلات مالیات مصوب اسفند 1338 و قانون‌اصلاح مالیات بردرآمد مصوب خرداد 1339 به تصویب رسید.
و متعاقب آن قانون مالیات مستقیم مصوب اسفندماه 45 و اصلاحیه‌های بعدی (مصوب 53-52 -48) تصویب شد که این قانون تلفیقی از مالیات بر انواع و مالیات بر مجموع درآمد بود. پس از انقلاب نیز قانون مالیات‌های مستقیم مصوب اسفندماه 66 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید که آخرین اصلاحات و الحاقات آن در بهمن ماه 1380 صورت گرفت.
(به نقل از مقاله‌ای به قلم جعفر شریفی)


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

سهم بیکاران فارغ التحصیل از کل بیکاران افزایش یافت

چائبول‌ها در کره جنوبی

مرگ بیمه های زندگی در صورت تصویب مالیات بر ارزش افزوده

نسخه جمعیتی برای درمان تهران

تجارت در خشکسالی یا ترسالی اعتباری

اینترنت اشیاء Internet of Things

حقوق مالکیت و جایگاه ایران در آن

آمایش سرزمین

بررسی وضعیت درآمدهای مالیاتی دولت در ایران و جهان

ارزشمندترین برندهای سال 2019

بررسی نقاط قوت و ضعف ساختار اقتصاد ایران

آخرین تحولات صنعت بازی‌های رایانه‌ای

بررسی روند دیپلماسی اقتصادی در جهان

لزوم بازتعریف نقش نفت در اقتصاد

حذف صوری نفت از بودجه؟

رشد 20 درصدی سرمایه‌گذاری مدت‌دار در بانک‌ها

کاهش واردات 10میلیارد دلاری چگونه محقق می‌شود؟

متهم اصلی افزایش نقدینگی معرفی شد

افول رقابت‌پذیری در اقتصاد ایران

نزول ایران در رقابت‌پذیری جهانی

استفاده از نقدینگی جامعه برای اجرای پروژه‌های نفتی

تاثیر ورود جریان نقدینگی بر رشد شاخص کل

تشکیک مرکز پژوهش های مجلس در آمار یارانه پنهان

20 درصد؛ کسری بودجه آموزش و پرورش

رتبه تهران در رنکینگ جهانی «مدت زمان خانه‌دار شدن»

معافیت اقتصاد از پیشرفت

یارانه پنهان در اقتصاد ایران چقدر است؟/ جزئیات 1300هزار میلیارد تومان یارانه در سال‌98

مافیای اماراتی، هندی و پاکستانی در ایران

آموزش درآمدزایی در 100 روز

وکلا هم مثل پزشکان مالیات نمی‌دهند؟

پیش‌نگر اصلی نرخ تورم

علت تلاطم در بازار شکر

کدام استان‌ها رکورددار چک برگشتی هستند؟

بازار مکاره کاشت دندان از 2 تا 58 میلیون تومان!

سنگین ترین رکود مسکن تهران در 10 سال اخیر

جمعیت ایران در مسیر پیری

شوک ارزی، فرصت است نه تهدید

روند صعودی تورم در آستانه توقف

اروپا می‌خواهد نفت نخرد اما ایران را بدهکار کند

سیاست نرخ بهره منفی چگونه کار می‌کند؟

محصول استراتژیک در برزخ قیمت گذاری

نرخ مالیات بر عایدی سرمایه در کشورهای دیگر

دولت برمبنای چه داده‌هایی باید پردرآمدها را شناسایی کند؟

سیاست‌گذاری‌ صندوق‌ها پشت درهای بسته

سوئیچ نقدینگی به سمت بودجه

قطب صنعتی اراک چطور ورشکست شد؟

نورافکن روی یارانه‌های پنهان

تحریم جدید بانک مرکزی، چه تاثیری بر اقتصاد ایران دارد؟

عراقی‌ها بیشترین مسافر ایران

ظهور قریب‌الوقوع یک ابرطبقه/ توزیع بی سابقه رانت در سال گذشته از ناآگاهی بود