بازار آریا

آخرين مطالب

اوضاع اقتصادی ایران در آستانه انقلاب مشروطه اقتصاد ايران

اوضاع اقتصادی ایران در آستانه انقلاب مشروطه
  بزرگنمايي:

بازار آریا - وابستگی اقتصادی ایران به دولت‌های روسیه و انگلستان در آستانه انقلاب مشروطه به اوج خود رسیده بود. امتیازاتی که در دوران قاجاریه به این دولت‌ها داده شده و رقابت‌های بی‌پایان برای گرفتن امتیاز بیشتر، ایران را به کشوری وابسته در زمینه اقتصادی تبدیل کرده بود.روند نفوذ غرب در ایران از نیمه دوم سده نوزدهم آغاز شد، این نفوذ دارای دو شیوه متفاوت بود که نفوذ اقتصادی در راس آن قرار داشت.
نفوذ غرب به‌ویژه نفوذ اقتصادی، بیشتر بازارهای شهری را تهدید می‌کرد و به تدریج تجار و بازرگانان پراکنده محلی را در قالب طبقه متوسط فرامحلی یکپارچه ساخت، طبقه‌ای که اعضای آن برای نخستین بار از دردها و مشکلات مشترک خود آگاه شده بودند (آبراهامیان، 1391: 65).روسیه بعد از سال 1850/ 1299 ش بر تفوق تجاری و سیاسی خود در ایران افزود، این امر تا حدی ناشی از صنعتی شدن روسیه و توسعه‌طلبی آن در آسیای میانه و ایران بود. در بازار ایران برای کار و اقلام محصولات کشاورزی روسیه تقاضا ایجاد و ایران به بازاری برای کالاهای صنعتی روسیه تبدیل شد. روسیه هم از حالت فشار نظامی کاست و به وسایل مسالمت‌آمیز و رخنه اقتصادی متوسل شد (فوران، 1392: 177).در بررسی اوضاع اقتصادی ایران در آستانه انقلاب باید تاثیر قدرت‌های غربی در اقتصاد داخلی مورد ارزیابی قرار گیرد. زیرا بازارهای تجاری ایران در آن دوره به‌خاطر معاهداتی که بعد از جنگ اول و دوم ایران و روس ایجاد شد در اختیار روس‌ها قرار گرفت.این معاهدات دیپلماتیک آغازگر نفوذ اقتصادی در ایران بود و با همین هدف بسته شده بود. در سده نوزدهم حجم کلی تجارت خارجی حدود 8 برابر افزایش یافت. با اینکه در آغاز سده نوزدهم، ایران از اقتصاد جهانی کاملا برکنار و جدا بود، در پایان سده کاملا در مسیر ادغام در شبکه اروپایی تجارت بین‌المللی قرار گرفته بود.به این ترتیب، شکست‌های نظامی به امتیازات دیپلماتیک منجر شد، امتیازات دیپلماتیک، امتیازات تجاری را به‌دنبال آورد، امتیازات تجاری راه‌های نفوذ اقتصادی را هموار ساخت و نفوذ اقتصادی نیز صنایع سنتی را تضعیف کرد و در نتیجه آشفتگی‌های اجتماعی شدیدی پدید آمد. (آبراهامیان، 1391: 67)در سده نوزدهم (1179 تا 1279 ش) زمین بیش از هر زمان دیگر سرچشمه اعتبار و ثروت تلقی شد. شاید بتوان علت این امر را آمیزه‌ای از سیاست مالیاتی دولت و ادغام هرچه بیشتر در اقتصاد ایران در بازارهای جهانی دانست (فوران، 1392: 186).بنابراین اوضاع اقتصادی ایران به‌خاطر ادغام در اقتصاد جهانی از طرفی و عدم توانایی اقتصاد کشور در بازارهای جهانی زمینه‌های ضعف اقتصادی را ایجاد کرد. اقتصاد سنتی ایران توان مواجهه با اقتصاد صنعتی غربی را نداشت و ناچار در این مواجهه به بازاری برای کالاهای خارجی تبدیل شد. تحولات سیاسی و اقتصادی در کشورهایی مانند روسیه به سرعت جامعه ایران را تحت تاثیر قرار می‌داد و مساله اقتصادی نیز از آن متاثر می‌شد. مردم ایران با مشکلات اقتصادی و دوران‌های قحطی شدید روبه‌رو شده بودند. ایران در سال‌های 1241-1240 ش، 1251 ش، 1259 ش و نیز اوایل دهه 1280 ش با قحطی روبه‌رو شده است (همان، 188).روند انقلاب اندکی پس از قتل ناصرالدین شاه در سال 1274 آغاز شد. در ایران طغیان‌های عمومی معمولا در خلال بحران‌ها و هنگامی که حکومت‌ها دچار ضعف و تفرق و بی‌کفایتی بودند رخ می‌داد و اوضاع اقتصادی جامعه در گرو این هرج‌ومرج‌ها به سرعت متشنج می‌شد که در پی تغییر حکومت‌ها همیشه مردم درگیر قحطی می‌شدند.بنابراین هرج‌ومرج و ناآرامی در آستانه انقلاب مشروطه وضعیت اقتصادی مردم را تحت تاثیر قرار داد. در اوایل سال 1277 شمسی کشور دچار بحران اقتصادی شده که در این سال تبریز دچار قحطی نان می‌شود، ملاک‌ها مظنون به احتکارند و شهر دستخوش آشوب است. دکاندارها اعتصاب می‌کنند و بسیاری از مردم در بقعه‌ای بست می‌نشینند (نوایی، 1368: 307-306).در تهران وضعیت معیشت مردم رو به وخامت گذاشته بود به‌طوری‌که نان و گوشت کمیاب و گران شده بود. در بروجرد و خوزستان نیز کمبود نان وجود داشت، در کاشان نان حکم کیمیا را پیدا کرده بود. حاکم مشهد که نوه فتحعلی‌شاه بود، به اندازه‌ای مردم را به ستوه آورد که اعتصاب می‌کنند و شهر را به آشوب می‌کشند. حاکم فرار را بر قرار ترجیح می‌دهد، آذربایجان آشوب‌زده است. می‌گویند تبریز جای ارامنه نیست و روسای پست و گمرکات باید مسلمان باشند، حاکم فارس سران ایل قشقایی را احضار می‌کند آنها نمی‌روند، حکومت در کار قشقایی‌ها در می‌ماند. بختیاری‌ها از پرداخت مالیات سر باز می‌زنند. نان در تهران کمیاب و گران است و روزبه‌روز قیمت نان بالا می‌رود (کاتوزیان، 1395: 50-49).وقوع انقلاب 1905 روسیه تاثیر بیشتری گذاشت، زیرا هم الگویی از خرس بزرگ مخوف فراهم آورد و هم موجب اشاعه افکار انقلابی و روش‌های مبارزاتی شد که در قالب مبارزان که از قفقاز می‌آمدند متبلور شد. تندروهای جوان، دموکرات‌های سوسیال، دموکرات‌های خاصه در تهران، تبریز، گیلان و مشهد آغاز به تشکیل گروه‌هایی برای مبارزه در راستای برنامه‌های انقلابی خود کردند (همان، 54).
بخشی از یک پژوهش به قلم ثریا عباسی‌قیداری


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

پول درآوردن از ترس مردم

ماسک و ژل ضد عفونی کافی در داروخانه‌ها توزیع شد

عکسی متفاوت از لحظه رأی دادن رهبر انقلاب

کیفیت هوای تهران امروز چگونه است؟

مهلت ثبت‌نام پزشکان برای نصب پایانه فروش مالیاتی تمام شد

جهانگیری: مردم ایران با صندوق رای حرف خود را به جهان اعلام می‌کنند

با خوردن صبحانه مفصل کالری بیشتری بسوزانید

قرارداد ویلموتس 160میلیارد تومان است؟

جواب آزمایش کرونا چقدر طول می‌کشد؟

ضرورتی برای درج اثر انگشت با استامپ وجود ندارد

فقط مدارس حوزه انتخابیه روز شنبه تعطیل است

کدام مناطق فردا برفی می‌شوند؟

سفر به هندوستان چقدر هزینه دارد؟

حواله تلویزیون و یخچال و سیمان به جای مطالبات!/ کارگزارها بازنشسته‌های شهرداری هستند

هرکس به منافع‌ملی علاقه‌مند است در انتخابات‌شرکت کند/ انتخابات روز احقاق حق مدنی مردم است

امیدواریم انتخابات 1400 الکترونیکی برگزار شود/ دشمنان ما بیش از گذشته مایوس خواهند شد

کاهش چشمگیر پرونده‌های فیشینگ و کلاهبرداری با اجرای رمز دوم پویا

کدخدایی: از تحریم آمریکا خوشحال هستیم

به کودکانتان باج ندهید

تازه‌ترین قیمت مسکن در مناطق 22 گانه تهران

روشن بودن رادیو در تمامی شعب اخذ رأی الزامی است

سردار رحیمی: نیروی انتظامی برای امنیت کامل انتخابات تلاش می‌کند

احیای واحدهای صنعتی ورشکسته فقط یک مُسکن است

سهم 45درصدی بانک ملت در حمایت از یک شرکت ایرانی

حضور ظریف و همسرش در انتخابات +عکس

وزیر کشور: امروز را تبدیل به جشن مقاومت می‌کنیم

گفت‌وگوی تلفنی پوتین با ماکرون و مرکل درباره سوریه

تصویر شناسنامه رهبر انقلاب +عکس

تور هوایی مشهد چند تمام می‌شود؟

هر کس به منافع‌ملی علاقه‌مند است در انتخابات‌شرکت کند/ انتخابات روز احقاق حق مدنی مردم است

8 اولویت اقتصادی مجلس جدید چیست؟

توزیع گسترده برنج هندی با نرخ 8 هزار تومان

طلا گرانتر می‌شود

مدارک لازم برای اخذ رأی کدامند؟

ظریف: مردم نمی‌گذارند یک نفر در واشنگتن برای‌شان تصمیم بگیرد

طلا نرخ 1600 دلاری را حفظ می‌کند؟

فرآیند اجرایی اخذ رأی آغاز شد

رهبر معظم انقلاب رای خود را به صندوق انداختند

هواپیمایی کویت و عراق پروازهای خود به ایران را لغو کردند

FATF امروز ایران را وارد لیست سیاه خود می کند

آخرین خبرها از عرضه اموال مازاد بانک‌ها در بورس

خودورهای عجیب روسیه در آمریکا +عکس

راز جوانی در این رژیم غذایی است

مرگ 22 نفر به علت پخش غذای مجانی

شکستن قولنج انگشتان مفید است؟

رموز عجیب پرسپولیس گل‌محمدی

نکات جالبی درباره روابط خانوادگی رونالدو +عکس

ثروتمندترین زن روسیه معرفی شد +عکس

احتمال سر بریدن 12کودک در عربستان

عوارض جانبی نوعی داروی فشارخون