بازار آریا

آخرين مطالب

فساد اقتصادی و درس‌های تاریخی مقالات اقتصاد جهاني

فساد اقتصادی و درس‌های تاریخی
  بزرگنمايي:

بازار آریا - پژمان امینی/ pezhman.amini.2009@anderson.ucla.edu در قسمت اول مجموعه مقالات «اخلاق کسب و کار» (Business Ethics) عنوان شد که فساد اقتصادی یک اتفاق نیست، بلکه یک پدیده است که زاییده‌ نقصان در هر سه سطح «عامل فردی، ساختار سازمانی و نظام اقتصادی» است و در بررسی و تحلیل آن باید از دانش و تجربه تاریخی و بین‌المللی بهره گرفت. در این مقاله چند مورد فساد اقتصادی کلان را معرفی می‌کنم. به دو دلیل نمونه‌های خارجی انتخاب شده‌اند؛ اول اینکه صرفا می‌خواهم به پدیده فساد بپردازم، بنابراین از ایجاد حساسیت روی نام افراد و موسسات داخلی خودداری می‌کنم. دوم اینکه در مواردی که مطرح می‌کنم، اطلاعات زیادی وجود دارد که کار بررسی را ساده‌تر می‌کند.
طرح پانزی (Ponzi Scheme): در این مدل کلاهبرداری که از فردی با همین نام اقتباس شده، افراد سرمایه خود را به بنگاهی می‌سپارند که معمولا از دیگران سوددهی بیشتری دارد. سود زیاد، سرمایه‌گذاران پیشین و جدید را تشویق به سرمایه‌گذاری بیشتر می‌کند. ولی در واقع منبع سود چیزی نیست به جز اصل سرمایه سپرده شده. معمولا پس از مدتی فعالیت عادی موسسه متوقف می‌شود و اکثریت سرمایه‌گذاران حتی نمی‌توانند اصل سرمایه خود را پس بگیرند. تعداد کمی از مدیران مجموع سرمایه را تملک می‌کنند. این همان مکانیزمی است که در سرمایه‌گذاری هرمی و بازاریابی‌های هرمی به‌کار می‌رود.
برنارد میداف (Bernard Madoff): آقای میداف یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های پانزی دنیا را شکل داد. میداف فردی شناخته‌شده با 50 سال سابقه درخشان و رئیس پیشین NASDAQ بود. سرمایه‌گذاران جمعا 17 میلیارد دلار در اختیار شرکت میداف قرار داده بودند و این شرکت این سرمایه را به 57 میلیارد دلار رشد داده بود. در سال 2008 مشخص شد که عملکرد مالی میداف واقعی نیست و سرمایه قابل برداشت موجود فقط 7 میلیارد دلار بود. میداف‌پیش از این به‌عنوان فردی خوشنام در بین سرمایه‌گذاران و انجمن‌های خیریه معروف بود.
شرکت‌های ورلدکام Worldcom و انرون Enron: این دو شرکت بزرگ چند ده میلیادر دلاری، به فاصله کمی در سال‌های 2001 و 2002 اعلام ورشکستگی کردند. هر دوی آنها پیش از این رشد خیلی خوبی داشتند ولی به شکل گسترده‌ای تخلفات حسابداری داشتند؛ شناسایی درآمدهای غیرواقعی از جمله قراردادهای آتی، به روز کردن ارزش دارایی‌ها و شناسایی آن به‌عنوان درآمد، سندسازی درآمدها و مخفی کردن هزینه از طریق شرکت‌های زیرمجموعه. در این رسوایی پای شرکت حسابرسی معتبر Arthur Anderson‌ هم در میان بود که منجر به انحلال آن نیز شد. به‌دنبال این رسوایی‌های مالی، قانون‌گذاران قوانین جدیدی برای شرکت‌های سهامی عام و همچنین شرکت‌های حسابرسی وضع کردند.
شرکت الیمپوس (Olympus) و مدل کلاهبرداری توباشی (Tobashi Scheme): در اکتبر سال 2011 آقای وودفورد مدیر عامل انگلیسی شرکت الیمپوس ژاپن، فقط دو هفته پس از رسیدن به این سمت، ناگهان توسط هیات‌مدیره شرکت اخراج شد. وی به‌دلیل کشف حساب‌سازی‌های شرکت و برخورد با مدیران پیشین از جمله اعضای هیات‌مدیره برکنار شد. با پیگیری‌های وی و نهادهای بین‌المللی و ژاپنی ظرف چند ماه تخلفات کشف شد. ارزش سهام الیمپوس 75 درصد افت کرد. در روش کلاهبرداری توباشی، شرکت هزینه‌ها را به‌عنوان سرمایه‌گذاری در شرکت‌ها و صندوق‌های صوری و گاهی واقعی پنهان می‌کند. مانند مدل پانزی، این روش هم نمی‌تواند تا ابد ادامه پیدا کند و برملا خواهد شد، هر چند گاهی خیلی دیر.
سقوط شرکت لمان برادرز (LehmanBrothers)و صنعت بانکداری در سال 2008: در سال‌های ابتدای قرن بیست و یکم، موسسات مالی و بانکی آمریکا شدیدا در حوزه وام‌های ملکی فعال شدند. نتیجه آن افزایش شدید قیمت ملک و میزان وام‌های بدون پشتوانه‌ای شد که ریسک بسیار بالایی داشتند. علاوه بر آن، مشتقات سرمایه‌گذاری این وام‌ها و سایر سرمایه‌گذاری‌ها را در بازار معامله می‌کردند. ذی‌نفعان این فعالیت‌ها برای دریافت حق‌الزحمه و فروش خدمات رقابت شدیدی با یکدیگر داشتند. پس از آشکار شدن سیستم معیوب، اقتصاد دنیا دچار بحران شد، بازار سهام دنیا نیمی از ارزش خود را از دست داد. شرکت لمان‌برادرز یکی از ده‌ها شرکتی بود که نهایتا ورشکست شد، ولی دستمزد 300 میلیون دلاری مدیر عامل آن در سال‌های پیش از سقوط همواره مورد سرزنش بوده‌است.
رسوایی سال 2016 بانک ولزفارگو(Wells Fargo): تعداد زیادی از کارمندان بانک ولز فارگو از سال 2011 تا 2016 بدون رضایت مشتریان برای آنها حساب‌هایی را افتتاح کردند. اعتراض تعدادی از مشتریان بانک به برداشت پول بابت خدمات و افتتاح حساب‌هایی که به درخواست آنها نبود منجر به اخراج 5300 کارمند بانک بابت ساخت 2 میلیون حساب بی‌اجازه شد. این رسوایی هم به وجهه بانک لطمه زد و هم خسارت مالی داشت. جالب است که به علت پاداش مالی برای افتتاح هر حساب، تعداد زیادی از کارمندان ولز فارگو بدون هماهنگی با یکدیگر یک نوع تخلف را انجام می‌دادند.
شرکت ترانوس (Theranos): الیزابت هولمز در سال 2003 و در سن 19 سالگی شرکت ترانوس را تاسیس کرد. این شرکت 700 میلیون دلار از سرمایه‌گذاران بسیار معروف جذب کرد و در سال 2014 بیش از 10 میلیارد دلار ارزش‌گذاری شد. شرکت ترانوس براساس یک اختراع سری، ادعا می‌کرد که می‌تواند با فقط یک قطره خون تعداد زیادی آزمایش را با سرعت بالا و هزینه کم انجام دهد. در سال 2015 به کمک برخی شواهد خارجی و تعدادی از کارمندان ترانوس، روشن شد که ادعای شرکت دقیق نیست و دارای خطا است. تحقیق و بررسی بیشتر به توقف فعالیت شرکت و پیگرد مدیران آن منجر شد.
رسوایی شرکت خودروسازی فولکس: سال 2015 مشخص شد که خودروهای سواری دیزل‌سوز فولکس در آمریکا 40 برابر بیشتر از استاندارد آلودگی ایجاد می‌کنند ولی نرم‌افزار خودرو هنگام آزمایش‌های درجا میزان آلودگی را موقتا کم می‌کند. این ماجرا ده‌ها میلیارد دلار خسارت و استعفا و اخراج چند مدیر فولکس و پورشه را به همراه داشت. تحقیقات بیشتر در سراسر دنیا نشان داد که خودروهای دیزل خیلی از شرکت‌ها همین مشکل را دارند.
با مطالعه چنین تجربه‌هایی می‌توانیم علائم ظهور و ضمنا مجموعه قوانین و نهادهایی را که برای مقابله با آنها شکل گرفته‌اند بشناسیم. مثلا چگونه ضعف ساختار سازمانی و مدل پاداش غلط نیروهای انسانی در بانک ولز فارگو به فساد جمعی کارمندان آن منجر شد یا چطور یک نظام معیوب، اقتصاد دنیا را در سال 2008 تا مرز نابودی پیش برد.
ادامه دارد


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

معاون مسکن وزیر راه و شهرسازی: مالک نمی‌تواند مستاجر را بیرون کند

قیمت جهانی طلا به 1900 دلار می‌رسد؟

قدرت نام تجاری

نگاهی به شاخصهای « فضای کسب و کار در ایران » به گزارش بانک جهانی

چند پیشنهاد برای افزایش مشتریان

بزرگان کسب و کار ایران

نشست بررسی برنامه های تحول دیجیتال وزارت تعاون ، کار و رفاه اجتماعی برگزار شد

گرانی بسته‌های اینترنت امروز اصلاح می‌شود

مالک نمی‌تواند مستاجر را بیرون کند!

پنج نماینده مجلس یازدهم به کرونا مبتلا شدند

استفاده از ماسک برای مسافران اجباری شد

فعالیت تلویزیون‌های اینترنتی خلاف قانون است

هنگام مراجعه به میادین میوه و تره‌بار ماسک بزنید

فروش سهام عدالت برای همگان آزاد شد

کرونا، میهمان غم و شادی شما

«جوایز انجمن بازیگران» به تعویق افتاد

پسر ترامپ قرنطینه شد

بانک‌ها و روی دیگر سکه!

پیمان قاسم‌خانی ازدواج کرد؟

آرایش دائم یا میکروپیگمنتیشن چیست؟

واکنش حجاریان به نامه موسوی خوئینی‌ها

قوه قضائیه: محمدعلی کامفیروزی تبرئه شد

متن طرح سؤال از روحانی به دلیل گرانی و تورم

واکسن ضدکرونای آمریکا موفق عمل کرد

اینفوگرافی؛ تغییرات قیمت دلار در 30 سال اخیر

شهری که تنها دو آتش‌نشان دارد!

عکس/ لاکچری‌های غیرمجاز

کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و روسیه اواخر شهریور برگزار می‌شود

فیلم/ برخورد هولناک و جنون‌آمیز با معترضان آمریکایی!

واکنش فرهاد مجیدی به کرونایی شدن بازیکنانش

عکس/ استفاده روحانی از ماسک

کسری بودجه سنگین در پی اختلال در صادرات/ دولت ضمیمه بودجه را تقدیم مجلس کند

سهام عدالت از امروز قابل معامله شد

پنتاگون به دنبال نیرو‌های وفادار به ترامپ

قیمت روز انواع تلفن همراه در 14 تیر 1399

جدول/ قیمت انواع نهاده‌های دامی و محصولات کشاورزی در 14 تیر 1399

محمدباقر قالیباف باز هم «منصوب» کرد

ماجرای رصد خودرو‌های عجیب توسط ماهواره‌های جاسوسی +عکس

چگونه در کمتر از 5 دقیقه بیمه مسافرتی بخریم؟

لوازم خانگی در الویت بازرسی‌ها قرار گرفت

پنج پرونده تخلف لوازم خانگی در یزد تشکیل شد

نفس تالارهای پذیرایی به شماره افتاد

روند پیشرفت طرح پتروشیمی گچساران شتاب می‌گیرد

رونمایی از سامانه صورت وضعیت الکترونیک در منطقه 7

صرفه‌جویی یک میلیون و 600 هزار یورویی در صنعت خودروسازی

محلات کم برخوردار در اولویت پروژه های توسعه محلی

عراق نیمی از صادرات نفت پایانه بصره را کاهش می‌دهد

انتقال 160 میلیون لیتر بنزین به انبارهای نفت ارومیه

اقدامات شهرداری ها و دهیاری ها در مقابله با شیوع کرونا مناسب بوده است

گمرک تخصصی و پایانه صادراتی در نمایشگاه شهرآفتاب ایجاد می‌شود