بازار آریا

آخرين مطالب

حساب‌کتاب یارانه برای دولت و خانوارها گزارش ويژه

حساب‌کتاب یارانه برای دولت و خانوارها
  بزرگنمايي:

بازار آریا - دنیای‌اقتصاد : اصلاح شبانه قیمت بنزین آرایش دخل و خرج خانوارها را به هم زده است. افزایش 3 برابری قیمت بنزین مقداری به دخل هر خانوار اضافه کرده و مقداری نیز به خرج آن. اینکه کدام خانوار در کدام طبقه درآمد برنده و کدام بازنده خواهد بود بستگی به اثرات تورمی و میزان مصرف بنزین هر خانوار دارد. تخمین‌ها نشان می‌دهد کل یارانه اعطا شده به جامعه از محل افزایش قیمت بنزین در هر سال بیش از 30 هزار میلیارد تومان خواهد بود.
این یارانه بین 60 میلیون نفر تقسیم می‌شود و مقدار ماهانه آن به ازای هر نفر نزدیک به مقدار یارانه 45 هزار تومانی فعلی است. به‌علاوه، تخمین‌ها حکایت از آن دارند که هر چه از سمت خانوارهای فقیر به سمت خانوارهای طبقه هفتم حرکت کنیم، مقدار یارانه پرداختی افزایش می‌یابد؛ اما سهم یارانه از درآمد کاهش می‌یابد. خانوارهای طبقه پایین جامعه حدود یک میلیون و 300 هزار تومان در سال یارانه می‌گیرند که این یارانه حدود 4/ 8 درصد از کل درآمد آن‌هاست. در سوی مقابل، خانوار نمونه دهک هفتم حدود یک میلیون و 800 هزار تومان یارانه دریافت می‌کند که این یارانه حدود 4درصد از کل درآمد آنها را شامل می‌شود.
4 پرسش مهم
بامداد جمعه به‌صورت ناگهانی تابلوی قیمت بنزین معمولی در پمپ‌های بنزین کشور از هزار تومان به 3 هزار تومان افزایش یافت. البته ساعت‌ها قبل از شروع بامداد صف‌های طولانی خودروها جلوی برخی از ایستگاه‌های بنزین تشکیل شده بود؛ صف افرادی که می‌خواستند قبل از افزایش قیمت باک بنزین خود را پر کنند. حدود 30 دقیقه بامداد اولین خبر رسمی تغییر قیمت بنزین را رئیس‌کل سازمان برنامه و بودجه داد. نوبخت اعلام کرد که در ازای افزایش 3 برابری قیمت بنزین خانوارهای 7 طبقه اول جامعه بسته به بعد خانوار یارانه دریافت می‌کنند؛ به گفته نوبخت خانوارها بین 55 تا 205 هزار تومان در ماه یارانه دریافت می‌کنند. بعد از آن به تدریج جزئیات افزایش قیمت بنزین در فضای رسانه‌ای منتشر شد. جزئیاتی از قبیل اینکه خانوارهای با ابعاد مختلف چقدر یارانه می‌گیرند. براساس گزارش‌های منتشر شده جزئیات یارانه هر خانوار به این طریق خواهد بود: «خانوارهای 1 نفره 55 هزار تومان»، «خانوارهای 2 نفره 103 هزار تومان»، «خانوارهای 3 نفره 138 هزار تومان»، «خانوارهای 4 نفره 172 هزار تومان» و «خانوارهای 5 نفره و بیشتر 205 هزار تومان» در ماه یارانه می‌گیرند. مساله اصلاح قیمت بنزین در مقطع فعلی سوال‌های مختلفی را در ذهن افراد ایجاد کرده است. این سوالات را در 4 محور مختلف می‌توان دسته‌بندی کرد. مجموعه‌ای از این سوالات حول کارآیی رویکرد دولت است. مجموعه‌ای دیگر از ابهامات حول مصرف بنزین و تغییرات بودجه‌ دولت است. مجموعه سوم، حول چگونگی اعلام سیاست و زمان‌بندی اجرای آن است. محور چهارم سوالات به توزیع یارانه خانوارها در طبقات مختلف درآمدی می‌پردازد. این گزارش سعی کرده تا جزئیات محور چهارم را واکاوی کند. به این طریق به این سوال‌ها پاسخ داده می‌شود؛ «کل یارانه تخصیص داده شده به جامعه ناشی از افزایش قیمت بنزین چقدر است؟»، «طبقات مختلف درآمدی چقدر یارانه دریافت می‌کنند؟» و «یارانه تخصیص داده شده درآمد طبقات مختلف درآمدی را چند درصد افزایش می‌دهد؟»
30 هزار میلیارد تومان یارانه در سال
براساس گزارش‌های مرکز آمار ایران کل تعداد خانوارهای موجود در هفت دهک اول حدود 5/ 17 میلیون خانوار است. بقیه خانوارها در 3 دهک پر درآمد جامعه قرار دارند که مشمول اخذ مالیات قرار می‌گیرند. میزان اعطای یارانه تابعی از تعداد افراد خانوار است؛ به همین دلیل برای محاسبه کل یارانه اعطا شده ابتدا باید یارانه پرداخت شده به خانوار را در 5 بعد مختلف محاسبه کرده و در نهایت با هم جمع کرد. اولین بعد «خانوارهای تک‌نفره» است. بررسی‌ها نشان می‌دهد حدود 4/ 1 میلیون خانوار از کل خانوارهایی که یارانه دریافت می‌کنند، خانوارهای تک‌نفره هستند؛ به این معنا که 4/ 1 میلیون از خانوارهای تک‌نفره کشور ماهانه معادل 55 هزار تومان یارانه دریافت می‌کنند. مجموع کل یارانه اعطا شده به این خانوارها در هر ماه حدود 77 میلیارد تومان خواهد بود. بعد دوم، خانوارهای با جمعیت 2 نفر است. بررسی‌ها نشان می‌دهد تعداد کل خانوارهای 2 نفره‌ موجود در 7 طبقه اول جامعه حدود 6/ 3 میلیون خانوار است. از طرفی هر خانوار در این بعد 103 هزار تومان در ماه یارانه دریافت می‌کند. بنابراین کل یارانه اعطا شده به خانوارهای 2 نفره حدود 370 میلیارد تومان در ماه خواهد بود. بعد سوم، خانوارهای 3 نفره است. براساس گزارش‌های مرکز آمار تعداد خانوارهای 3نفره موجود در 7 دهک پایین جامعه حدود 8/ 4 میلیون خانوار است. به‌علاوه، در طرح اصلاح قیمت بنزین هر خانوار 3 نفره معادل 138 هزار تومان در هر ماه یارانه دریافت می‌کند. بنابراین کل یارانه اعطا شده به خانوارهای 3 نفره حدود 663 میلیارد تومان خواهد بود.
گروه چهارم، خانوارهای 4 نفره است. تعداد کل خانوارهای 4 نفره 7 طبقه پایین حدود 5 میلیون خانوار است. از طرفی، هر خانوار 4 نفره در طرح اصلاح قیمت بنزین در هر ماه 172 هزار تومان یارانه دریافت می‌کند. بنابراین کل یارانه اعطا شده به مجموعه خانوارهای 4 نفره حدود 860 میلیارد تومان در ماه خواهد بود. گروه آخر خانوارهای 5 نفره و بیشتر است. بررسی‌ها نشان می‌دهد جمعیت مشمول یارانه این گروه حدود 7/ 2 میلیون خانوار است. افزون بر این، این خانوارها در هر ماه 205 هزار تومان یارانه نقدی دریافت خواهند کرد. بنابراین، کل یارانه ماهانه اعطا شده به خانوارهای این بعد حدود 552 میلیارد تومان خواهد بود. مجموع کل یارانه جدید اعطا شده در هر ماه از سوی دولت حاصل جمع کل یارانه پرداخت شده به این 5 گروه خواهد بود؛ این عدد به‌طور تقریبی 5/ 2 هزار میلیارد تومان به‌دست آمده است. معادل سالانه آن حدود 30 هزار میلیارد تومان خواهد بود. به این معنا که دولت از درآمدی که به‌دلیل افزایش قیمت بنزین کسب می‌کند، در هر سال حدود 30 هزار میلیارد تومان یارانه پرداخت می‌کند. این عدد اگر چه در مراحل مختلف با تخمین محاسبه شده اما به‌نظر نمی‌رسد اختلاف معناداری از واقعیت داشته باشد. شنیده‌ها حکایت از آن دارند که مجموع یارانه نقدی و غیرنقدی پرداختی از سوی دولت در بودجه سال آینده حداکثر حدود 80 هزار میلیارد تومان خواهد بود. این درحالی است که کل یارانه نقدی و غیرنقدی یارانه در بودجه سال‌جاری حدود 42 هزار میلیارد تومان بوده است. به این معنا که دولت سقف مقدار یارانه اعطایی در سال آتی را چیزی حدود 38 هزار میلیارد تومان محاسبه کرده است. تخمین‌های صورت‌گرفته کمتر از 8 هزار میلیارد تومان با یارانه احتمالی درج‌شده در بودجه سال آتی تفاوت دارد. بخشی از این تفاوت به این موضوع برمی‌گردد که دولت احتمالا به بخشی از دهک هشتم درآمدی نیز یارانه اعطا خواهد کرد؛ چراکه به گفته نوبخت، یارانه جدید به 60 میلیون نفر تعلق می‌گیرد. این درحالی است که کل جمعیت 7 دهک اول کمتر از این مقدار است. از طرفی با لحاظ میزان مصرف بنزین می‌توان مقدار درآمد دولت از محل افزایش قیمت بنزین را تعیین کرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که کل مصرف سالانه بنزین حدود 31 میلیارد لیتر در سال است. دولت در طرح جدید روی هر لیتر بنزین 500 یا 2000 تومان درآمد کسب می‌کند،تخمین‌ها نشان می‌دهد میانگین وزنی افزایش قیمت هر لیتر بنزین 1000 تومان خواهد بود. بنابراین از زاویه مصرف، مقدار افزایش درآمد دولت حدود 31 هزار میلیارد تومان خواهد بود. به‌طور کلی می‌توان گفت درآمد دولت از محل افزایش قیمت بنزین در هر سال عددی است بین 30 تا 38 هزار میلیارد تومان؛ عدد اول تخمین‌ها از سمت درآمد و هزینه بوده و عدد دوم نیز از گمانه‌زنی‌ها درخصوص میزان یارانه در نظر گرفته شده در بودجه سال آتی به دست آمده است.
منتفعان و متضرران احتمالی
افزایش قیمت بنزین برای خانوارهای 7 دهک اول مقداری هزینه و مقداری درآمد ایجاد کرده است. هزینه مشهود هر خانوار افزایش مستقیم قیمت بنزین و افزایش سایر کالاهای و خدمات ناشی از اثر غیرمستقیم افزایش قیمت بنزین است. از طرفی، منفعت خانوار از این طرح مقدار یارانه‌ای است که به‌صورت مستقیم دریافت خواهد شد. در نهایت خانواری که منفعتش بیشتر از هزینه‌اش بوده از این طرح برد کرده است. اگر چه به‌دست آوردن اثر تورمی اصلاح قیمت بنزین نیاز به گذشت زمان دارد؛ اما مقدار درآمد خانوار طبقات مختلف را می‌توان محاسبه کرد. می‌توان ابتدا میزان یارانه اعطاشده به هر طبقه و سپس سهم این یارانه از درآمد طبقات مختلف را محاسبه کرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد به لحاظ «مقدار یارانه»، خانوارهای طبقه اول کمترین و خانوار طبقه هفتم بیشترین یارانه را دریافت می‌کنند. اما اگر محاسبات به‌صورت درصدی از درآمد صورت گیرند، این روند کاملا بر عکس خواهد بود؛ یعنی خانوارهای فقیر درصد بیشتری از درآمدشان را در این طرح یارانه دریافت می‌کنند.
بررسی‌ها نشان می‌دهد خانوار نمونه در دهک ابتدایی جامعه (یعنی فقیرترین دهک جامعه) در هر سال حدود یک میلیون و 300 هزار تومان یارانه دریافت می‌کند که این مقدار یارانه حدود 4/ 8 درصد از کل درآمد سالانه این خانوار است، بنابراین فقیرترین خانوارها در صورتی برنده این طرح خواهند بود که میزان هزینه ناشی از افزایش قیمت بنزین برای آنها کمتر از 4/ 8 درصد باشد. خانوارهای دهک دوم در هر سال حدود یک میلیون و 560 هزار میلیارد تومان یارانه ناشی از افزایش قیمت بنزین دریافت می‌کنند که بیشتر از میزان یارانه سالانه دریافتی خانوارهای طبقه اول است. اما سهم این یارانه از کل درآمد خانوارهای این طبقه حدود 7 درصد است. به همین ترتیب هر چه به سمت طبقات بالاتر حرکت کنیم، میزان یارانه دریافتی افزایش می‌یابد؛ اما نسبت یارانه به درآمد کاهش می‌یابد. به‌طوری‌که کل یارانه اعطاشده به طبقه هفتم در هر سال حدود یک میلیون و 790 هزار تومان اما سهم آن از درآمد این طبقه حدود 4 درصد خواهد بود. به این ترتیب در صورتی که هزینه ناشی از افزایش قیمت بنزین برای این طبقه کمتر از 4 درصد باشد، این گروه نیز متضرران طرح مذکور خواهند بود.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

جدیدترین خودرو فراری را بشناسید

سرانجام پوشش بیمه‌ای واکسن آنفلوآنزا

مادر طالع‌بینِ «سیلوستر استالونه» درگذشت

چرا و چگونه سیر بخوریم که دهانمان بو ندهد

واکنش واشنگتن به سخنان روحانی در سازمان ملل

نکاتی برای بهبود سرفه پایدار پس از سرماخوردگی

قالیباف: فرزندان حاج قاسم با شهادتش کنار نیامده‌اند

کره‌جنوبی: آماده همکاری با پیونگ‌یانگ هستیم

دانش‌آموزان آسیب‌دیده «درودزن»، معلم شدند

برنامه‌های مدرسه تلویزیونی در روز دوم مهر

شرور تحت تعقیب در خرم‌آباد دستگیر شد

پمپئو: برجام خطرناک است

پوتین: به کارکنان سازمان ملل، واکسن کرونا می‌زنیم

آمریکا جنگنده اف35 امارات را دستکاری می‌کند

از گربه بهنوش طباطبایی تا دوچرخه آتقی!

انتشار بیش از 200 ایموجی جدید در سال آینده

ادعای ریاض درباره توافق هسته‌ای جدید با ایران

ترامپ: در حال جنگ جهانی با دشمن نامرئی هستیم

ترخیص 7میلیون تن کالای رسوبی بدون انتقال ارز

ارزش سهام عدالت من چقدر است؟ (یکم مهرماه)

ثبت‌نام وام کرونا تمدید شـد

تحقیق و تفحص مجلس از خودروسازان کلید خورد

روحانی: به مردم سالاری خود می‌بالیم

داماد، خانواده همسرش را سلاخی کرد

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی کرونا گرفت

آیت‌الله ممدوحی درگذشت

دریافتی 12میلیونی در مجلس نهم برای خودرو!

خطیب‌زاده: پاسخ جهان به آمریکا «نه بزرگ» بود

ماجرای درخواست ماشین شاسی ‌بلندِ یک نماینده

پناهیان: بدون ریالی هزینه، ارتش چند ملیتی داریم

پرواز به آلمان پس از ماه‌ها از سرگرفته می‌شود

زمان انتخاب رشته کنکور99 اعلام شد

سفرا با شهردار رکاب زدند +عکس

برگزاری دومین جشنواره مدیریت دانش همراه اول

قیمت دلار در نخستین روز از فصل پاییز

ایرج حریرچی: محدودیت‌های کرونایی برمی‌گردد

9 مهر، برگزاری جلسه رای اعتماد به وزیر پیشنهادی صمت

واردات سیگار قاچاق 63درصد افزایش یافته است

ایران به کدام کشورها پوشاک صادر می‌کند؟

از موزه‌ها به رایگان بازدید کنید

میزان رضایتمندی مردم آمریکا از ترامپ چقدر است؟

روحانی: دفاع مقدس فرهنگ جهاد، ایثار و شهادت را به وجود آورد

کسادی بازار لوازم التحریر به خاطر وجود کرونا

هادی خانی: هنوز لیست خانه‌های خالی به سازمان مالیاتی نرسیده است

آیا جرائم رانندگی نصف می‌شود؟

واگذاری سرخابی‌ها در بازار سرمایه به کجا رسید؟

محمدرضا رضایی: 500هزار مهندس بیکار در کشور داریم

علت تخریب فضای تحلیلی بازار سرمایه چیست؟

رییس کمیسیون عمران مجلس: 500 هزار مهندس بیکار در کشور داریم

تخم مرغ ارزان در راه است