بازار آریا

آخرين مطالب

قرارداد وثوق‌الدوله، همسویی منافع ایران و انگلیس مقالات اقتصادي

قرارداد وثوق‌الدوله، همسویی منافع ایران و انگلیس
  بزرگنمايي:

بازار آریا - اشاره: آنچه می‌خوانید ادامه گفت‌وگو با دکتر موسی غنی‌نژاد است که در روز یکشنبه سوم آذرماه سال‌جاری با عنوان «ایدئولوژی ناتوانی بخش‌خصوصی» در همین صفحه منتشر شد. دوران جدید ایران از نظر سیاسی با «مشروطه» آغاز می‌شود؛ ولی آشفتگی‌های سیاسی که بعد از مشروطه به‌وجود می‌آید و در ادامه نیروهای گریز از مرکزی که بعد از مشروطه شکل می‌گیرند، خطر فروپاشی سیاسی جامعه ایران و حاکمیت ملی را تقویت می‌کند و باعث می‌شود که شخصیتی مانند رضاخان سرکار بیاید.
ملک‌الشعرای بهار با اینکه شخصیتی چپ بود در این‌باره گفته است: «یک موقعیتی پیش آمده بود که وثوق‌الدوله در سال 1297-1296 که قدرت را به مدت دو سال در دست گرفت به اعمال حاکمیت ملی در ایران و سرکوب گرایش‌ها و نهضت‌های گریز از مرکز پرداخت و تا حدودی هم موفق شده بود؛ ولی اوضاع، آشفته و ایران از داخل و خارج در تهدید بود.»این برهه زمانی در ایران با انقلاب 1917 در روسیه مصادف شده بود، چنانچه یک تهدیدی هم از جانب روسیه وجود داشت، به‌رغم اینکه لنین به محض ورود خود گفته بود تمام امتیازهایی که روسیه تزاری با کشورهای همسایه بسته لغو است، ولی به هر صورت یک خطر جدی سیاسی از طرف نیروهای انقلابی چپ کمونیست که در داخل نفوذ داشتند وجود داشت، این درحالی بود که خیلی‌ها متوجه این موضوع نبودند.
در این دوره خزانه ایران خالی شده بود و آشفتگی سیاسی و خطر فروپاشی و جنگ تهدیدش می‌کرد و با اینکه ایران موضع بی‌طرفانه خود را اعلام کرده بود، حقوق سیاسی ایران رعایت نمی‌شد و‌ از سویی قحطی که به‌وجود آمده بود اوضاع ایران را آشفته کرده بود.کاری که وثوق‌الدوله در قرارداد 1919 انجام داد این بود که یک اتحادی با انگلیس ایجاد کرد که این کشور را وادار به حمایت از ایران کند؛ یعنی وثوق‌الدوله به این نتیجه رسیده بود که یک همسویی منافع بین امپراتوری انگلیس و ایران در آن مقطع وجود دارد و می‌توان از آن استفاده کرد؛ چنانچه محتوای آن قرارداد هم در راستای همین منافع ایران است. 90 درصد کسانی که به آن قرارداد اعتراض می‌کنند اساسا آن قرارداد را نخوانده‌اند، این عدم آگاهی باعث شد که این قرارداد از سوی خیلی‌ها زیرسوال برده شده و مورد انتقاد واقع شود و باعث سقوط دولت وثوق‌الدوله شود.با رفتن دولت وثوق‌الدوله دوباره ایران به دوران نظارت‌های کوتاه‌مدت و دولت‌های یک ماهه-6ماهه-یک‌ساله وارد شد و ثبات زیر سوال رفته و فضای آشفتگی شکل گرفت، این آشفتگی به کودتای 1299 منتهی می‌شود که در آنجا هم همگان نقش انگلیس‌ها را برجسته می‌دانند؛ درحالی‌که بحث این نیست که آنها چه نقشی داشتند، درحالی‌که باید این را در نظر گرفت که طبیعی است که انگلیس‌ها به‌دنبال منافع خودشان باشند و نه منافع ما؛ منتها مساله این است که ما باید متوجه می‌شدیم که کجا منافع انگلیس با منافع ایران همسو است تا از آن استفاده کنیم؛ آن چیزی که در دوران وثوق‌الدوله و قرارداد 1919 از دست دادیم، اما به چه دلیل؟
به‌دلیل هیاهو و جاروجنجالی که روشنفکران و چپ‌ها ایجاد کردند، چنانچه که وثو‌ق‌الدوله را در تاریخ ایران بی‌آبرو کردند، درحالی‌که این‌طور نبود، وثوق‌الدوله شخص وطن‌پرستی بود، فرد بسیار فرهیخته‌ و یکی از شخصیت‌های برجسته و مهم نهضت مشروطه بود و منافع ملی ایران را در نظر داشت، چنانچه از سوی هیاهوکنندگان شخصیت وی را یک فرد عامل انگلیس معرفی می‌کردند که ایران را فروخته و تحت‌الحمایه و تحت‌الاستعمار کرده است، درحالی‌که تمامی این موارد اشتباه است، حال استناد من در این‌باره به چیست؟ به حرف ملک‌الشعرای بهار است که در مورد وثوق‌الدوله گفت: «ما اشتباه کردیم، اگر مطبوعاتمان در زمان مناسب و در همان بزنگاه از وثوق‌الدوله حمایت می‌کرد و وثوق‌الدوله پروژه وحدت و حاکمیت ملی ایران را پیش می‌برد،‌ دیگر نیازی به آن نبود که رضاخان بیاید.» در این‌باره چون آن فرصت از بین رفت، سیدضیاء طباطبایی یک آدم متوسط و ماجراجویی که هیچ ریشه‌ای در فرهنگ ایران نداشت وارد شد و به‌دست رضاخان میرپنج فرماندار گردان قزاق کودتا کرد و آن شد که کارها بعد از آن به دست رضاخان قزاق افتاد، ملک‌الشعرای بهار در واقع این را می‌خواهد بگوید که ما اگر هوشمندانه عمل می‌کردیم آن کاری که رضاخان کرد.
اگر یک شخصی مانند وثوق‌الدوله که آدم ریشه‌داری در نهضت مشروطه بود و امتحان خودش را پس داده و در طبقه سیاسی ایران آدم شناخته شده‌ای بود، این کار را انجام می‌داد بهتر بود. در واقع یک روشنفکر، شاعر و ادیب بود، وثو‌ق‌الدوله آدم کمی نبود، شعرهای بسیار زیبایی دارد، غزل‌های زیبایی دارد ولی سکه یک پولش کرده و از دور خارجش کردند و پس از آن به‌دنبال رضاخان افتادند.تمام روشنفکران ما به‌دنبال رضاخان افتاده واز این شخص حمایت کردند، این یک واقعیت انکارناپذیر است، بااین حال تمام کارهای رضاشاه را هم نمی‌توان نفی کرد؛ چرا که کارهای خوب هم انجام داده است و برنامه و جریان ایران‌جوان را که تحصیلکرده‌های ایرانی در اوایل 1300 شمسی به راه انداختند اجرا کرد منتها با استبداد خاص خودش؛ چنانچه عنوان می‌کرد که حرف از شما و عمل از من، عبارت عمل از من یعنی در کار من دخالت نکنید ولی حرف‌هایی را که در مورد وحدت و یکپارچگی و حاکمیت ملی ایران می‌زنید، من اجرا می‌کنم، چنانچه سرکوب نهضت‌های جدایی‌طلب را هم انجام می‌دهم ولی در کار من دخالت نکنید، به چه معنا؟ یعنی من یکنفره این کار را انجام می‌دهم و این یعنی استبداد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

درآمدهای پایدار شهری تهران (مقایسه تطبیقی)

سهم نهادهای خاص در تأمین درآمدهای مالیاتی چقدر است؟

سرعت‌گیری تکمیل نیمه‌تمام‌ها

صنایع پرطرفدار برای سرمایه‌گذاران

برنامه‌ریزی ناموفق

ابهاماتی در مورد توان شغل آفرینی کسب و کارهای کوچک نوپا

کروکی اقتصاد سال 99

میانگین کار مفید کارمندان در کشور چقدر است؟

استیضاح زنگنه، زامبی‌های نفتی و کانال‌های اجاره‌ای

ریشه‌های برنامه‌ریزی توسعه در ایران

دو دید متفاوت در بازار ارز

صیاد فراریان مالیاتی

جولان گزینه‌های کم‌ریسک در بازار سرمایه

آنچه از چین می‌توان آموخت

«جهش» به حمل‌ونقل پاک؛ چگونه؟

تاثیر سازمانی «رانت»

قرارداد وثوق‌الدوله، همسویی منافع ایران و انگلیس

استخدام متخصص آمار از آمریکا

شتاب موج مصرف در دهه 1330

جایگاه ایران در شاخص سهولت انجام کسب و کار 2020

دست‌اندازهای صنایع شیرینی و شکلات

پیشتازی صنعت غذا در جذب پول

روند توسعه استارت ‎آپ‏ ها

آسیب‌شناسی صندوق‌های سرمایه‌گذاری

بازی برد - برد سوخت

حفظ تمرکز بر مشتری و توازن در برنامه‌ریزی استراتژیک

دیوان‌سالاری و برنامه‌ریزی اقتصادی

ابتهاج و آغاز برنامه‌ریزی اقتصادی در ایران

توسعه محلی و منطقه‌ای

عقب‌ماندگی در توسعه گیاهان دارویی

سرمقاله اعتماد/ امنیت برای رفاه

دو چالش صاحبان صنعت غذا

رنج تولید و زنجیره چالش‌ها

رتبه ایران در شاخص رقابت پذیری سفر و گردشگری 2019

با چند سال پس‌انداز خانه‌دار می‌شوید؟

بازار خودرو در دست انداز قیمت

سیگنال‌های مثبت بازار پایه به اقتصاد

تحول ساختارها

وابستگی به نفت و گاز

مالیات سود سپرده‌های بانکی با اقتصاد ایران چه خواهد کرد؟

پیش بینی وضعیت بازار مسکن تا پایان امسال

18 میلیون خانوار؛ دریافت کنندگان کمک معیشتی

چرا مسکن پناهگاه شد؟

مذاکرات مالی در مجلس اول

سیر سیاست‌های صنعتی در دوره قاجار

اقتصاد ضعیف در ورزش

پیشتازان جذب سرمایه خارجی در صنعت غذا

وضعیت مالی پروژه‌های عمرانی تکان می‌خورد

چرا قیمت در بازار بی‌مشتری بالا می‌رود؟

خوب یا بد اخذ مالیات از سود سپرده‌ها