بازار آریا

آخرين مطالب

تغییر نظام مالکیت و تیول‌داری اقتصاد ايران

  بزرگنمايي:

بازار آریا - در این دوره برای نخستین بار با تشکیل مجلس شورای ملی و نوشتن قانون‌اساسی، مناسبات جدیدی در حوزه مالکیت و زمینداری در ایران ایجاد شد. مالکیت خصوصی که تا پیش از این معنای خاصی برای عوام نداشت در این دوره رنگ و بویی تازه به خود گرفت. همچنین، در این دوره بحث ثبت رسمی و در واقع تثبیت مالکیت اشخاص بر زمین مطرح شد.
برقراری نظام مشروطیت نشانه دوران تازه‌ای از تاریخ روابط میان طبقات مختلف اعم از مالک و متصرف زمین است. به موجب ماده 15 متمم قانون‌اساسی مشروطه، مالکیت افراد بر ملک خویش محترم شمرده شد. همچنین، مجلس شورای ملی در روزهای آغازین کار خود، کمیسیونی را برای مطالعه در مساله اصلاحات اقتصادی تعیین کرد. از جمله اقداماتی که در نتیجه کار این کمیسیون صورت پذیرفت می‌توان به لغو قسمت اعظم و در بعضی موارد تمام مستمری‌ها و امتیازات شاهزادگان، انجام اصلاحات در نظام مالیاتی ایالات و لغو روش تیول‌داری اشاره کرد. در دوران پهلوی نیز اتفاقات عمده و مهمی در نظام حاکم بر مالکیت اراضی رخ داد.یکی از آن اتفاقات عبارت بود از الزامی شدن ثبت اموال غیرمنقول. ناگفته نماند که اگرچه بعد از استقرار مشروطیت و قبل از رسیدن رضاخان به سلطنت، به موجب قانون ثبت اسناد مصوب 21 اردیبهشت 1290 اداره ثبت اسناد زیر نظر وزارت عدلیه تشکیل شده و متعاقب آن قوانین دیگری نیز در حوزه ثبت اسناد و اموال به تصویب رسیده بود، اما در دوره سلطنت رضاشاه سلسله قوانین دیگری در این رابطه به تصویب رسید و ثبت اموال غیرمنقول الزامی شد. از جمله پیامدهای این امر تثبیت مالکیت‌های بزرگ بود، تا آنجا که برخی از افراد با نفوذ اقدام به ثبت اراضی حد فاصل میان دو کوه به نام خود کردند.
از اتفاقات دیگر این دوران می‌توان به مجبور کردن محمدرضا پهلوی به واگذاری اراضی وسیع و حاصلخیز به مالکان قدیمی این اراضی اشاره کرد. البته تلاش برخی از مالکان بی‌نتیجه ماند و اموال در تصرف و تملک محمدرضاشاه باقی ماند.اتفاق اساسی و مهم عصر پهلوی، جریان اصلاحات ارضی بود که مناسبات ارضی در ایران را پس از قرن‌ها تغییر داد. به‌طور خلاصه می‌توان گفت که با اجرای مقررات اصلاحات ارضی، روابط ارباب-رعیتی از میان رفت و این سبب شد که سازمان‌های تولید جمعی از جمله بنه، صحرا و... که از تاسیسات نظام اربابی بودند نیز محو شدند و واحدهای کوچک غیر اقتصادی به‌وجود‌ آید.در جریان اصلاحات ارضی، زارعان براساس نسق خویش و متناسب با آن مالک اراضی تحت کشت خویش شدند. این اصلاحات از جهت اینکه مالکیت خصوصی بر زمین در مقیاس بزرگ به رسمیت شناخته شد، مناسب بود اما با توجه به اینکه سازمان‌های تولید جمعی را نابود کرد و در عمل سبب کاهش تولید و در نتیجه، وابستگی کشاورزی به خارج شد مساعد به حال کشور نبود. عقیده معمول این است که برنامه اصلاحات ارضی دهه 40 باعث فقیر شدن دهقانان شد و آنها را به مهاجرت به مناطق شهری وادار کرد و این یکی از علل جنبی بروز انقلاب اسلامی در سال 1357 به‌حساب می‌آید.
از مقاله‌ای به قلم مسعود امانی و هادی دهنوی


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

فروشندگان سهام عدالت تاخیر واریز مبلغ را اطلاع دهند

مالیات مقطوع خریداران سکه تعیین شد

پیشتازی بایدن در مقابل ترامپ در 5 ایالت کلیدی

مدرسی: دوره بِگم‌بِگم‌ها تمام شده است

دختر ربایی و زیر گرفتن مامور پلیس در مشهد

واکنش تند عضو پایداری به یادبودِ نام بازرگان

انفجار مهیب در نزدیکی فرودگاه نظامی در انگلیس

پیشنهاد استعفای یک فعال رسانه به پرویز فتاح

اصلاح هندسی بزرگراه آیت اله «سعیدی»

جزئیات ترخیص فوری 2.5 میلیون تن کالای اساسی

واکسن روسی کرونا با بازار طلا چه کرد؟

اگر به دنبال هیجان هستید این موتورسیکلت را بیشتر بشناسید

آلمان: کمک به لبنان، مشروط اصلاحات است

آخرین قیمت سکه، طلا و ارز در بازار

ترامپ: پلوسی و شومر مردم را گروگان گرفته‌اند

مادر شهیدحججی: مردم از او حاجت می‌گیرند

رسانه لبنانی: ظریف فردا عازم لبنان می‌شود

4 فرد گرفتار در گودالی در گیلانغرب، فوت کردند

رئیس‌جمهور چین: غذا را هدر ندهید

ساعات معاملات بورس در هفته آینده مشخص شد

قیمت سبد نفتی اوپک اندکی کاهش یافت

محدودیت‌های کرونایی تا پایان مرداد تمدید می‌شود

پهنه بحرانی بازار املاک

افتتاح 196 پروژه آب و برق تا پایان سال

کلاهبرداری 130 میلیاردی در تهران لو رفت

مالیات خریداران سکه در سال 98 تعیین شد

رشد 45.3 درصدی تسهیلات پرداختی بانک‌ها به بخش صنعت و معدن

جدیدترین خودرو‌های تولید داخل را بشناسید

رضایی: ایران تا قبل از انقلاب، مثل برف آب می‌شد!

روحانی: حفظ جان مردم، اولویت نظام است

قیمت گوشت قرمز هفته بدون نوسانی را گذراند

کووید-19 به زودی قابل کنترل نیست

دلگرمی به بیمار کهنسال کرونایی با ترانه «ایرج»

کلاهبرداری میلیاردی در تهران لو رفت

لیتوانی، ورود اعضای حزب‌الله را ممنوع کرد

اعلام حالت فوق‌العاده در بیروت تصویب شد

مالیات خرید سکه تا 650هزار تومان تعیین شد

اردوغان به مکرون؛ دنبال عکس یادگاری نیستیم!

شروع سال تحصیلی از 15شهریور قطعی است

زالی: استان تهران در وضعیت قرمز است

ماجرای بازپس‌گیری ملک 20 هزار متری شهرداری تهران از آموزش و پرورش

افزایش قیمت سکه و کاهش قیمت طلا

متولی پلمپ ساختمان های نا‌ ایمن کیست؟

آشفته بازار اقتصاد ایران به نفع کیست؟

پرداخت بیش از 2000 میلیارد ریال تسهیلات در قالب 5000 فقره پرونده

​پیام شریعتمداری به مناسبت روز جهانی جوان؛ مشارکت جوانان در عرصه سیاست گذاری و مدیریت، کارآمدی و شفافیت را افزایش داده است

دلار دوباره گران شد

حمایت ویژه از تولیدکنندگان فعال در زمینه صادرات

نماینده مجلس: قیمت بنزین تغییر نخواهد کرد

بورسی‌شدن 85 درصدبنگاه های وابسته به صندوق بازنشستگی تا پایان سال