بازار آریا

آخرين مطالب

نگاهی به عملکرد ابزار‌های تامین مالی در صنعت بانکداری + نمودار مقالات بورس و بانک

نگاهی به عملکرد ابزار‌های تامین مالی در صنعت بانکداری + نمودار
  بزرگنمايي:

بازار آریا - بـا توجـه بـه اهمیـت و نقـش تأمیـن مالـی در رونـد توسـعه یافتگی صنعــت کشــور، در ایــن گــزارش تلاش شــده اســت وضعیــت و رونــد اعطـای تسهیلات اعطایـی شـبکه بانکـی بـر اسـاس گروه هـای مختلـف بانکــی و بــه تفکیــک عقــود اسلامی طــی ســال‌های 1393 تــا پایــان خــرداد 1398 بررســی و تحلیــل شــود.

بـا توجـه بـه اهمیـت و نقـش تأمیـن مالـی در رونـد توسـعه یافتگی صنعــت کشــور، در ایــن گــزارش تلاش شــده اســت وضعیــت و رونــد اعطـای تسهیلات اعطایـی شـبکه بانکـی بـر اسـاس گروه هـای مختلـف بانکــی و بــه تفکیــک عقــود اسلامی طــی ســال‌های 1393 تــا پایــان خــرداد 1398 بررســی و تحلیــل شــود.
گروه بورس،بانک وبیمه بازارنیوز : نظـام بانکـی در تأمیـن نیـاز مالـی بخش هـای مختلـف اقتصــاد از جایــگاه ویــژه ای برخــوردار اســت و به رغــم تنگناهــای اعتبــاری شــبکه بانکــی، مجمــوع ســهم بخش هــای تولیــدی شــامل کشــاورزی، صنعــت و معــدن، مســکن و ســاختمان از کل تسهیلات پرداختــی بــه بخشهــای اقتصــادی طــی شــش ماهه اول ســال 1398 معــادل 47 درصــد بــوده اســت کــه نشــان از توجــه ویــژه شــبکه بانکــی بـه حمایـت از تولیـد دارد. در ایـن راسـتا، بانکهـا تسهیلات موردنیـاز مشـتریان را در چهارچـوب قراردادهـا و معاملات اسـامی تنظیـم و در اختیــار آنــان قــرار می‌دهنــد کــه بــر اســاس تقســیم بندی بانــک مرکــزی در 11 دســته بندی تحــت عنــوان قراردادهــای مشــارکتی و غیرمشــارکتی قــرار می‌گیرنــد. عقــود مشــارکتی شــامل مشــارکت مدنــی، مشــارکت حقوقــی، و مضاربــه، و عقــود غیرمشــارکتی شــامل قرض الحســنه، سـرمایه گذاری مسـتقیم، و همچنیـن عقـودی بـا بـازده ثابـت یـا عقـود مبادلـه ای (فـروش اقسـاطی، جعالـه، اجـاره بـه شـرط تملیـک، سـلف، اسـتصناع) اسـت کـه نـرخ سـود تسهیلات در قالـب آنهـا نـرخ ثابتـی دارد. بـا توجـه بـه اهمیـت و نقـش تأمیـن مالـی در رونـد توسـعه یافتگی صنعــت کشــور، در ایــن گــزارش تلاش شــده اســت وضعیــت و رونــد اعطـای تسهیلات اعطایـی شـبکه بانکـی بـر اسـاس گروه هـای مختلـف بانکــی و بــه تفکیــک عقــود اسلامی طــی ســال‌های 1393 تــا پایــان خــرداد 1398 بررســی و تحلیــل شــود.
1-وضعیــت تسهیلات اعطایــی بانکهــا و موسسـات اعتبـاری غیربانکـی
آمــار به دســت آمده از بانــک مرکــزی نشــان می‌دهــد تسهیلات اعطایــی بانک هــا و موسســات اعتبــاری غیربانکــی بــه بخــش غیردولتــی از 6241 هــزار میلیــارد ریــال در ســال 1393 بــا نــرخ رشــد متوســط سالانه 17 درصــد بــه 13٬336 هــزار میلیــارد ریــال در پایــان ســه ماهه اول 1398 بــا ســهم 79٫3 درصــدی از کل تســهیالت اعطایــی (بخــش دولتــی و غیردولتــی) رســیده اســت کــه در مقایسـه بـا دوره مشـابه سـال قبـل (80 درصد) 0٫7 واحــد درصــد افزایــش داشــته اســت. وضعیــت تسهیلات اعطایــی بــر اســاس طبقه بنــدی بانک هــا نشــان می‌دهــد تسهیلات اعطایــی بانک هــای تجــاری دولتــی بــا 26٫2 درصـد رشـد نسـبت بـه سـال 1396 بـه 2161 هــزار میلیــارد ریــال در ســال 1398 رســیده اســت. همچنیــن طــی دوره مشــابه، مانــده تسهیلات اعطایــی بانک هــای تخصصــی بــا 16٫2 درصــد رشــد بــه 2766 هــزار میلیــارد ریــال و بانک هــای غیردولتــی و موسســات اعتبــاری غیربانکــی بــا رشــد 25 درصــدی بــه 8409٫3 هــزار میلیــارد ریــال رســیده اســت. بررســی‌ها نشــان می‌دهــد طــی دوره مــورد مطالعــه، بانک هــای خصوصــی همــواره بیشــترین ســهم را در اعطــای تسهیلات نظــام بانکــی بــه خــود اختصــاص داده انــد. ایــن در حالــی اســت کــه در پایــان ســه ماهه اول 1398، ســهم ایــن گــروه از بانک هــا بــه 63 درصــد رســیده اســت و بعــد از آن بانک هــای تخصصــی ســهم 21 درصــدی در تسهیلات دهی کشــور داشــته اند و در نهایــت بانک هــای تجــاری ســهم 16 درصــدی را ثبــت کرده انــد.

بازار آریا


2-تسهیلات اعطایـی بانک هـا و موسسـات اعتبـاری غیربانکـی بـه تفکیـک عقود اسلامی
بررســی ارقــام مربــوط بــه عقــود مبادلــه‌ای نشــان می‌دهــد ســهم اعتبــارات اعطایــی ِ. در قالــب ایــن عقــود افزایــش قابل توجهــی داشــته و از 35 درصــد در ســال 1393 بــه 46٫3 درصـد در پایـان خـرداد 1398 رسـیده، به نحوی که به طــور متوسط سالانه 23 درصد افزایش داشته اسـت. مانده تسهیلات اعطایــی بانک هــا در قالــب عقــد فــروش اقســاطی نســبت بــه کل مانــده تسهیلات اعطایــی بانک هــا در ســال 1398 بــا افزایــش 35 درصــدی نســبت بــه دوره مشــابه ســال قبـل مواجـه بـوده و بـه 3787٫3 هـزار میلیـارد ریـال رســیده، به ِ. طـوری کـه مبلــغ قابل توجهـی از تسهیلات اعطایــی طــی ســال‌های مــورد بررسـی بعـد از عقـد مشـارکت مدنـی در قالـب ایــن عقــد انجــام شــده اســت. در ایــن میــان، مانــده تسهیلات اعطایــی در قالــب عقــود اجــاره بــه شــرط تملیــک، ســلف، و مرابحــه به ترتیــب بــا رشــد 121 درصــد، 99 درصــد، و 68 درصــد بیشــترین افزایــش را در ســال 1398 نســبت بــه ســال 1396 ثبــت کرده انــد کــه نشــان دهنده تمایــل بیشــتر بانک هــا بــه ارائــه تسهیلات تحــت ایــن عقــود در ســال‌های اخیــر اســت. بررســی‌ها نشــان می‌دهــد ســهم عقــود مشــارکتی از 47٫5 درصــد در ســال 1393 بـه حـدود 35 درصـد در پایـان خـرداد 1398 کاهـش یافتـه اسـت کـه روی برگردانـی از عقـود مضاربــه و کاهــش رشــد مشــارکت مدنــی در نظــام بانکــی ازجملــه عوامــل موثــر در ایــن کاهــش به شــمار مــی رود. در میــان عقــود مشــارکتی، عقــد مشــارکت مدنــی توانســته اســت بــا ســهم متوســط سالانه حــدود 40 درصــد بیشــترین اســتفاده را در میــان عقــود مشــارکتی و کل عقــود اسلامی بــه خــود اختصــاص دهــد. البتــه، رشــد ایــن تسهیلات بـا رونـد کاهشـی همراه بـوده و در سـال 1396 از سـرعت رشـد آن به شـدت کاسـته شـده و بـه رقمـی در حـدود 6 درصـد رسـیده اسـت. ایـن امــر نشــان می‌دهــد شــبکه بانکــی در تلاش اسـت از ابزارهـای جایگزیـن به جـای مشـارکت مدنـی بـرای اعطـای تسهیلات اسـتفاده کنـد. تسهیلات قـــرض الحسنه اعطایــی نظــام بانکـی کشـور بـا سـهم متوسـط 6 درصـدی از کل تسهیلات و بـا رشـد متوسـط سالانه 21 درصــد از 317 هــزار میلیــارد ریــال در ســال 1393 بــه 831٫7 هــزار میلیــارد ریــال در پایـان خـرداد 1398 رسـیده اسـت. بررسـی‌ها نشــان می‌دهــد در ســال 1398، حــدود 67 درصــد تسهیلات اعطایــی در قالــب عقــد قرض الحســنه (564 هــزار میلیــارد ریــال) توســط بانک هــای خصوصــی تأمیــن شــده اسـت کـه رشـد 34٫6 درصـدی نسـبت بـه دوره مشــابه ســال 1397 داشــته اســت.

بازار آریا

همانگونــه کــه در جــدول 1 ملاحظه می‌شــود، در پایــان خـرداد 1398 عقـود مشـارکت مدنـی و فـروش اقســاطی به ترتیــب بــا 30٫5 و 29٫1 درصــد ســهم از کل تسهیلات، ســهم عمــده‌ای از تسهیلات اعطایــی بــه بخــش غیردولتــی (به طــور متوســط 60 درصــد) را بــه خــود اختصــاص داده انــد. در پایــان ســال 1397، ســهم عقــود قرض الحســنه، ســلف، جعالــه، مرابحــه، فــروش اقســاطی، اجــاره بــه شــرط تملیــک، و مشــارکت حقوقــی افزایــش داشــته و ســهم عقــود مضاربــه، مشــارکت مدنــی، و ســرمایه گذاری مســتقیم نســبت بــه ســال 1396 کاهــش یافتــه اســت.

بازار آریا


همانگونــه کــه در شــکل‌های 2 و 3 ملاحظه می‌شــود، از کل تسهیلات اعطایــی تـا سـال 1396، شـبکه بانکـی تسهیلات خـود را بــه عقــودی اختصــاص داده انــد کــه ســود بیشــتری نصیــب آنهــا می‌کنــد و همــواره سـهم عقـود مشـارکتی (به خصـوص مشـارکت مدنــی) بالاتر از عقــود غیرمشــارکتی بــوده اســت؛ امــا از ســال 1396 تــا پایــان خــرداد 1398، با توجه بـه طـرح منطقی کـردن نـرخ سـود تسهیلات بانکـی، سـهم عقـود مشـارکتی (به خصــوص مشــارکت مدنــی) نســبت بــه عقــود مبادلــه‌ای کاهــش یافتــه و بــا توجــه بــه شــرایط اقتصــادی کشــور، بانک هــا بیشــتر به ســمت عقــود مبادلــه‌ای کــه دارای ســود معلــوم و معینــی اســت، حرکــت کرده انــد. در ایــن میــان، فــروش اقســاطی ســهم غالــب و بیشــترین رقــم مانــده تسهیلات اعطایــی بانک هـا را بـه خـود اختصـاص داده اسـت کـه عمدتـاً ناشـی از سـهولت کاربـرد ایـن عقـود در بانک هاســت.

بازار آریا


بررســی رونــد تسهیلات اعطایــی بــه تفکیــک بانک هــا نشــان می‌دهــد طــی ســال‌های مــورد بررســی، بانک هــای دولتــی (بانکهــای تجــاری و تخصصــی) تمایــل بیشــتری بــه عقــود مبادلــه‌ای و وام دهــی بــا ســود ثابــت دارنــد؛ به طــوری کــه در پایــان خــرداد 1398، حــدود 75 درصــد تسهیلات اعطایــی ایــن گــروه از بانک هــا در قالــب ایــن عقــود پرداخــت شــده اســت و در مقابــل، بانک هــای خصوصــی بیشــترین اعتبــارات خــود را بــه عقــود مشــارکتی (حــدود 52 درصــد) اختصــاص داده انــد.

بازار آریا


(شــکل 4). سهم عقود مبادله اى از تسهیلات اعطایى بانک هاى تجــارى در پایــان خــرداد 1398 بــا رشــد 45 درصــدی نســبت بــه دوره مشابه ســال قبــل بــه 61٫6 درصــد رســیده اســت. در ایــن میــان، فــروش اقســاطی بــا رقمــی بــه میــزان 874 هــزار میلیــارد ریــال در ســال 1398 توانســته اســت بیشــترین ســهم (40 درصــد) را بــه خــود اختصــاص دهــد کــه نشــان دهنده تمایــل زیــاد بانک هــای تجــاری بــه تسهیلات دهی در قالــب عقــد فـروش اقسـاطی اسـت. سـایر عقـود مبادلـه‌ای ازجملــه جعالــه، مرابحــه، ســلف، و اجــاره بــه شـرط تملیـک به ترتیـب در رتبه هـای بعـدی از لحــاظ تسهیلات دهی در بانک هــای تجــاری قــرار می‌گیرنــد. تسهیلات اعطایــی بانک هــای تخصصــی نیــز هماننــد بانک هــای دولتــی تجــاری بیشــتر از نــوع مبادلــه‌ای بــوده، به طــوری کــه حــدود 70 درصـد از کل اعتبـارات ایـن نـوع بانک هـا را تشکیل می‌دهد. در بانک هـاى تخصصـى، به ترتیب فروش اقســاطى بــا ســهم متوســط سالانه 57 درصـد و مشــرکت مدنـی بـا سـهم 17 درصـدی در تمـام سال هاى مـورد بررسـى بیشتـرین سـهم را بـه خـود اختصـاص داده انـد و به طـور میانگیـن 75 درصد از تسهیلات در قالـب ایـن دو عقـد اعطـا شــده اســت. یکــی ِ. از نــکات قابل توجــه در بانک هــای تخصصــی ِ. رشــد قابل توجــه تسهیلات اجــاره بــه شــرط تملیـک در سـال 1397 و رونـد کاهشـی عقـد مضاربــه طــی ســال‌های مــورد بررســی اســت. از ســال 1395 بــه بعــد بــا یکسان شــدن تقریبــی ســود تسهیلات در هــر دو عقــد، شـاهد افزایـش رشـد و سـهم عقـود مبادلـه‌ای نســبت بــه عقــود مشــارکتی در بانک هــای خصوصــی هســتیم، به طــوری کــه ســهم پرداخــت تسهیلات ایــن بانک هــا در قالــب عقــود مشــارکتی و مبادلــه‌ای به ترتیــب از 62 درصــد و 17 درصــد در ســال 1393 بــه 45 درصــد و 35 درصــد در پایــان خــرداد 1398 رســیده اســت. در ایــن میــان، رشــد اعتبــارات عقـود مبادلـه ِای سـلف بسـیار قابل توجـه بـوده است، به طوری که تسهیلات داده شده به عنــوان ســلف بــا رشــد 1500 درصــدی بــه 25٫6 هــزار میلیــارد ریــال در ســال 1396 افزایــش یافتــه و در پایــان خــرداد 1398 نیــز ایــن میــزان بــه 68٫1 هــزار میلیــارد ریــال رســیده اســت کــه نســبت بــه دوره مشــابه سـال قبـل حـدود 1200ـ درصـد رشـد داشـته بانک هــا بــه اعطــای تسهیلات مشــارکتی درحــال کاهــش و در مقابــل ســهم تسهیلات غیرمشـارکتی افزایـش یافتـه اسـت. در واقـع تـا پیـش از سـال 1395، بـا توجـه بـه بالاتر بودن سودهاى عقود مشـارکتى، بانک هـا بـراى آزادى عمل و دریافت سود بیشـتر به سمت غیرمشــارکتی هســتیم.

بازار آریا


بازار آریا


در ایــن میــان، اگرچــه عقــد مشــارکت مدنــی همچنــان بیشــترین حجــم تسهیلات دهی بانک هــا را بــه خــود اختصــاص می‌دهــد، رشــد قابل توجــه عقــود مبادله‌ای طــی ســال‌های اخیــر ازجملــه رشــد 1500 درصـدی مبادلات سـلف در بانک‌های خصوصــی و یــا رشــد بیــش از 300 درصــدی اجـاره بـه شـرط تملیـک در بانک هـای دولتـی تخصصــی دلالتی بــر افزایــش وزن عقــود مبادله‌ای در بانک‌ها داشته است. در ایــن راســتا بــا توجــه بــه مشکلات مربــوط بــه عــدم اجــرای صحیــح عقــود مشــارکتی، لازم اســت بــرای انتخــاب مناســب ابزارهــا بــه عواملــی همچــون افــق زمانــی فعالیت هــا (کوتاه مــدت یــا بلندمــدت)، موضــوع تأمیــن مالــی و محــل مصــرف آنهــا در صنعــت کشــور توجــه ویــژه‌ای شــود.
منابع و مآخذ
بانـک اطلاعات سـری‌های زمانـی اقتصـادی، اداره بررسی‌ها و سیاســت‌های اقتصــادی، بانــک مرکــزی جمهــوری اســامی ایــران، ســال‌های 1398-1393
تارنمــای بانــک مرکــزی جمهــوری اســامی ایران www.cbi.ir


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بورس نوروز را با چراغ سبز به پایان برد

سایه سیاه کرونا بر سر بورس‌های جهان

مهلت پرداخت مالیات 10 صنف تمدید شد

قیمت سکه کاهش یافت

رویکرد ضد فساد شما در وزارت بهداشت قابل تقدیر است

جزییات اعطای تسهیلات به کسب و کارهای آسیب دیده از کرونا

تداوم برداشت‌ غیرمجاز از حساب‌ها

کاهش نرخ بهره 38کشور بخاطر بحران

آموزش راه‌اندازی پنل پیامکی

قیمت بنزین در کانادا بعد از دو دهه به زیر 1دلار کانادا رسید

اعطای تسهیلات 322.7هزار میلیاردی به بنگاه‌ها/ 114هزار میلیارد ریال تسهیلات در فرآیند رونق تولید تخصیص یافت

سقوط قیمت نفت ترمز بریده است/ ایران رکوردار کاهش قیمت در میان اوپکی‌ها

روسنفت دارایی‌های نفتی خود در ونزوئلا را می‌فروشد

حق بیمه تولیدی 52.9هزار میلیارد تومان شد

گزارش واشنگتن پست از عواقب تحریم‌های آمریکا علیه ایران

نادیده گرفتن کرونا توسط خودروسازان داخلی/ خطوط تولید راه‌اندازی می‌شود؟

وزیر دارایی آلمان خودکشی کرد

انعقاد قرارداد 100میلیاردی برای تولید محلول و ژل ضدعفونی

توزیع 10هزار میلیارد تومان اعتبار متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان

بسته 100هزار میلیاردی مقابله با کرونا چگونه توزیع می‌شود؟

امروز روش توزیع 10هزار میلیارد تومان اعتبار متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان تعیین تکلیف می‌شود

رشد 13 درصدی تجارت خارجی ایران با وجود تحریم‎ها

راه‌اندازی نظام اجاره‌داری حرفه‌ای در گام‌های پایانی

جزییات اختصاص بسته 100 هزار میلیارد تومانی برای مقابله با کرونا

جهش تولید در بستر محیط باثبات اقتصادی، فضای کسب و کار مناسب، نظام تأمین مالی کارآمد و چارچوب سیاستگذاری هوشمند محقق خواهد شد

ضرورت تاسیس آفشور بانک‌ها در مناطق آزاد

تصویب بودجه سال 1399 سازمان‌های مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی

مزاحمت مالیاتی برای مناطق آزاد!

دلار جهانی بالا رفت

طلا رنگ باخت

اعطای تسهیلات 322.7هزار میلیاردی به بنگاه‌ها

استقبال سرد ترامپ از مگان مارکل +عکس

مذاکره برای ارسال طلا با پروازهای چارتری

کاهش 64درصدی تلفات رانندگی

موج جدید صعود دماسنج بورس، بعد از نابودی کرونا

برخی استان‌ها از پیک بیماری کرونا خارج شدند

وضعیت اقتصادی کشور رو به بهبود است ولی به نقطه مطلوب نرسیده ایم

حمایت های دولت از مردم، به دلیل شیوع ویروس کرونا گسترده تر شد

تمدید مهلت تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده تا پایان فروردین

برگزاری مسابقه آموزش آنلاین ویژه دانش‌آموزان کیش

«کرونا» شغل را هم می‌کشد

قیمت نفت به پایین‌ترین سطح خود در 17 سال گذشته رسید

فقط یک پنجم کشورها به بیکاران کرونایی کمک می‌کنند!

تشریح تجارت ایران با کشورهای عربی و آفریقایی در سال 98

اعلام جزئیات وام برای متقاضیان طرح اقدام ملی مسکن

قیمت رسمی یورو و پوند کاهش یافت/ نرخ دلار ثابت ماند

شاید تدابیر سختگیرانه‌تری وضع کنیم/ سلامت مردم مسامحه بردار نیست

جدیدترین حواشی جلسه تعیین دستمزد کارگران در سال 99 +جزییات

سهمیه داروئی بیماران دیابتی بدون تغییر ارائه می‌شود

برای «جهش تولید» باید زیرساخت‌های بخش معدن را مهیا کرد