بازار آریا

آخرين مطالب

سه قحطی بزرگ در ایران مقالات اقتصادي

سه قحطی بزرگ در ایران
  بزرگنمايي:

بازار آریا - درباره سه قحطی بزرگ تاریخ ایران، که پیامدهای عظیم در سرنوشت ایران داشت، کار تحقیقی کافی نشده. از این منظر،‌ کتاب‌های آقای دکتر محمدقلی مجد ارزشمند است زیرا برای اولین بار به‌طور جدی ما را با ابعاد فاجعه انسانی که در ایران رخ داده آشنا می‌کند. اولین قحطی بزرگ در سال 1288 ق./ 1871 میلادی رخ داد و ایران را به کشوری نسبتا فقیر تبدیل کرد که برای تامین نیازهای اولیه خود درمانده بود.
قحطی پس از جنگ جهانی دوم
درباره این قحطی گفته‌اند: گرانی که آدم‌خوری باب گشت/ هزار و دویست است و هشتاد و هشت. دومین قحطی بزرگ، قحطی سال‌های جنگ جهانی اول است که حدود 8 الی 10 میلیون نفر از جمعیت ایران را از بین برد. کتاب «قحطی بزرگ» دکتر مجد در این‌باره است که مطلع شدم ویرایش دوم آن انتشار یافته. ویرایش دوم با چاپ دوم متفاوت است یعنی مطالب و اسناد جدید بر کتاب افزوده شده، هم در متن انگلیسی و هم در ترجمه فارسی آن. سومین قحطی بزرگ، قحطی سال‌های جنگ جهانی دوم است که خوشبختانه کتاب دکتر مجد در این زمینه نیز اخیرا منتشر شده و موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی ترجمه آن را به فارسی آغاز کرده است. دکتر مجد تلفات قحطی جنگ جهانی دوم در ایران را حدود چهار میلیون نفر برآورد می‌کند. حداقل رقمی که برای جمعیت ایران در حوالی سال 1900 میلادی مورد اجماع است رقمی است که ویلیام مورگان شوستر بیان کرده یعنی 13 الی 15 میلیون نفر. اگر دست‌کم را مبنا قرار دهیم یعنی 13 میلیون نفر و میزان (نرخ) رشد جمعیت در ایران را 2/ 1 درصد بدانیم، که به‌نظر من نرخ رشد جمعیتی پایینی است برای ایران آن زمان، در سال 1944،‌ یعنی در پایان جنگ جهانی دوم، جمعیت ایران باید 21٬972٬825 نفر باشد. اگر نرخ رشد را 3 درصد بگیریم، که با توجه به بافت عشایری ایران آن زمان معقول است مانند پاکستان که در دهه 1980 نرخ رشد بالای 3 درصد داشت و الان 6/ 1 درصد است، جمعیت ایران در پایان جنگ دوم جهانی باید 47٬728٬879 نفر باشد. این درحالی است که جمعیت ایران در سال 1944 بار دیگر 13 میلیون نفر ارزیابی می‌شود و در سرشماری 1335 ش./ 1956 م. به 19 میلیون نفر نزدیک می‌شود. به این ترتیب،‌ ملاحظه می‌شود که به‌دلیل قحطی ناشی از دو جنگ جهانی چه فاجعه بزرگ انسانی در ایران رخ داده است.
عجیب اینجاست که همه ملت‌هایی که با چنین فاجعه‌ای مواجه بوده‌اند درباره آن فراوان سخن می‌گویند و تحقیق و تبلیغ می‌کنند و گاه اغراق‌؛ از هولوکاست یهودیان تا هولوکاست لهستانی‌ها و ارامنه و اخیرا اوکراینی‌ها. همه این مرگ‌ومیرها به دلیل قتل‌عام نبوده بلکه به دلیل عوارض جنگ مانند قحطی و بیماری نیز بوده است. ولی در مورد ایران زمانی که چنین مسائلی بیان می‌شود با مقابله جدی و گاه حتی تخطئه مواجه می‌شویم. در زمان جنگ جهانی دوم قحطی بزرگی سراسر شوروی را فراگرفت. روزنامه‌های آن زمان پر است از اخبار قحطی وحشتناک روسیه. این قحطی شامل اوکراین نیز می‌شد. طبعا در جریان قحطی عمومی جنگ جهانی دوم در شوروی سابق در اوکراین نیز عده کثیری مردند. ارقام تلفات از 8/ 1 میلیون نفر شروع می‌شود و بعضی بیشتر تخمین می‌زنند. در سال‌های اخیر که ناسیونالیسم ضدروسی در اوکراین اوج گرفته، ناسیونالیست‌های اوکراین غربی مفهومی ساختند به نام «هولودومور» به تقلید از واژه «هولوکاست». «هولودومور» پس از انقلاب نارنجی 2004 باب شد و در سال 2006 ویکتور پوشچنکو، رئیس‌جمهور غرب‌گرای اوکراین آن را رسما‌ به‌عنوان سیاست سازمان‌یافته روس‌ها برای نسل‌کشی در اوکراین از طریق ایجاد قحطی مصنوعی تعریف کرد.
محققان جدی می‌دانند که قحطی فوق، اختصاص به اوکراین نداشت و مردم روسیه نیز قربانی آن بودند، ولی کانون‌های ضد روسی از این مفهوم برای تقویت ناسیونالیسم ضدروسی در اوکراین حمایت کردند تا به آنجا که دولت استفن‌هارپر در مه 2008 اولین دولتی بود که «هولودومور» را به رسمیت شناخت و شخص‌هارپر در سخنرانی معروفی رقم تلفات اوکراین در قحطی جنگ جهانی دوم را به 10میلیون نفر افزایش داد!
از یادداشتی به قلم عبدالله شهبازی


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

پولدارترین افراد دنیا به تفکیک کشور را بشناسید

صادرات لیموشیرین و لیموترش ممنوع شد

افزایش 2.5برابری مصرف اینترنت

هالک بانک ترکیه از اتهام نقض تحریم ایران تبرئه شد

فاصله‌گذاری اجتماعی هوشمند؛ فاز سوم مقابله با کرونا

500 هزار یورو؛ ارزش مالی اولین معامله اینستکس

بالا و پایین شناسایی مشمولان برای دریافت بسته معیشتی کرونا

پیش بینی سناریو‌های احتمالی مقابله با کرونا

مبتلایان به کرونا در آمریکا از 200هزار نفر فراتر رفت

سفیر چین: تصاویر فروش خفاش مربوط به چین نیست

تصمیمی برای تعطیلی صنف آجیل و خشکبار تا 20فروردین ابلاغ نشد

ترامپ دوباره ایران را تهدید کرد

100 هزار میلیارد تومان؛ اعتبار حمایت از صنایع آسیب دیده

2 میلیون تومان؛ پرداخت وام به کارگران ساختمانی

60.8 درصد؛ سهم دلار از ذخایر ارزی جهان

5 میلیارد دلار؛ درخواست وام ایران از صندوق بین المللی پول

پیش‌بینی سیتی‌بانک از روند ‎قیمت نفت در یکسال پیش‌رو

پیام تسلیت وزیر تعاون،کار و رفاه اجتماعی، در پی درگذشت پدر شهیدان محمدحسین و داود فهمیده

تلاش برای سرقت از خط لوله اهواز - سبزآب ناکام ماند

لاریجانی: ستادهای حمایت از بیکارشدگان کرونا، باید تشکیل شود

نقش فرار مالیاتی در مسیر جهش تولید

نهادهای اطلاعاتی آمریکا چین را متهم به پنهان‌کاری درباره کرونا کردند

وزیربهداشت از فرمانده ناجا تشکر کرد

رایزنی‌های دیپلماتیک ایران برای مقابله با کرونا/ گفت وگوهای میان دوطرف در روزهای آینده پیگیری می‌شود

روز طبیعت نمادی از انسجام کیشوندان در مبارزه با ویروس کرونا

کارگران روز مزد بسته حمایتی دریافت می‌کنند؟

استمرار توزیع گوشت و مرغ منجمد تا پایان فروردین

درخواست تعطیلی موقت شرکت‌های فرانسوی

دوران طلایی اقتصاد دانش بنیان فرا رسیده است

1400افسر پلیس ایالت نیویورک به کرونا مبتلا شده‌اند

انجام مطالعات نهایی روی دارویی موثر در درمان کرونا در کشور

توزیع بسته حمایتی بین کارگران روزمزد در بحران کرونا

آخرین وضعیت وام 75 هزار میلیاردی به کسب و کارها از زبان وزیر صنعت

قرنطینه ایتالیا تا دو هفته دیگر تمدید می‌شود

پاسخ آذری جهرمی به مطالبه‌ی یک خبرنگار در مورد سرعت اینترنت

تهدید کارکنان پزشکی آمریکا به اخراج در صورت افشای اطلاعات بیمارستان‌ها

بورس آمریکا بدترین عملکرد سه ماه نخست سال در تاریخ خود را تجربه کرد

درگیری لفظی نتانیاهو با وزیر جنگ رژیم صهیونیستی

کاترپیلار آمریکا اعلام کرد: امسال حقوق کارمندان را افزایش نمی‌دهد

ایران در دفاع از منافع و حقوق اتباع خود مسامحه نخواهد کرد

تشکر رئیس‌جمهور از جناح‌های سیاسی به روایت علیرضا معزی

ادامه روند سقوط قیمت نفت در پی افزایش نگرانی از مازاد عرضه

حضور حداقلی کارکنان تا 20 فروردین تمدید شد

صادرات لیمو شیرین و لیمو ترش ممنوع شد

ابهام در وضعیت حقوق کارگران؛ دستمزدها‌ چقدر باید افزایش یابد؟

زالی: رفتار مسئولانه و ستودنی شهروندان تهرانی، نقطه روشن کنترل کرونا

همکاری علمی دانشمندان چین و ایران برای مقابله با کرونا آغاز شده است

جزئیات اولین تراکنش مالی میان ایران و اروپا در چارچوب اینستکس

کشف بیش از 27میلیون دستکش و ماسک در 24ساعت اخیر

تمدید بخشنامه نحوه حضور کارمندان در ادارات، بانک‌ها و بیمه‌ها تا 20فروردین