بازار آریا

آخرين مطالب

کارشناس ارشد نفتی در گفت‌وگو با اقتصادآنلاین:

سیاست‌زدگی پاشنه‌آشیل اقتصادی نبودن نفت در ایران/ چرا نفت دولتی شد؟ اقتصاد ايران

سیاست‌زدگی پاشنه‌آشیل اقتصادی نبودن نفت در ایران/ چرا نفت دولتی شد؟
  بزرگنمايي:

بازار آریا - ملی شدن صنعت نفت ایران از همان ابتدا با نیت سیاسی شکل گرفت و این سیاست‌زدگی از ٧٠ سال پیش تاکنون اجازه نداده به نفت نگاهِ صرف اقتصادی داشته باشیم.

آریا بازار - مریم علیزاده؛ همواره یکی از اشکالات اساسی که اقتصاددانان به بودجه کشور می‌گیرند، سهم بالای درآمدهای نفت در تامین منابع بودجه است. این درحالی است که اختلاط بیش از حد مسایل سیاسی در صنعت نفت سبب شده تا اقتصاد این صنعت همواره با چالش روبرو باشد و این چالش‌ها به بودجه نیز سرایت کند. در این میان برخی تحلیل‌گران نفتی معتقدند شکل‌گیری نگاه صرف اقتصاد به نفت که جدا از هرگونه سیاست‌زدگی باشد می‌تواند هم درمان اقتصاد بیمار صنعت نفت باشد و هم بودجه نفت‌زده کشور را از کسری نجات دهد.
نفت سیاست‌زده بویی از اقتصاد نبرده است
‌‎در این رابطه نرسی قربان کارشناس ارشد مسایل نفتی معتقد است: ملی شدن صنعت نفت در سال ١٣٢٩ از ابتدا یک عمل اقتصادی آمیخته با سیاست بود چرا که بنیاد و اساس این حرکت در جهت مخالفت با انگلیس شکل گرفت و پس از آن نیز تمام اختیارات به شرکت ملی نفت واگذار شد. همانطور که پس از کودتا ٢٨ مرداد و تشکیل کنسرسیوم در سال ١٣٣٣ اختیارات شرکت ملی نفت محدود شد که این حرکت نیز همانند ملی شدن صنعت نفت بیشتر یک امر سیاسی بود تا اقتصادی. از آن به بعد هم نفت در ایران همیشه با سیاست مختلط بوده و هیچ وقت یک نگاه اقتصادی کامل و صرف به آن نشده است
به گفته نرسی قربان یکی از مصایب سیاست‌زدگی نفت در ایران وجود موانع بسیار برای انعقاد قراردادها و همچنین اعمال نظر در کاهش یا افزایش قیمت در نفت و گاز است. بطور مثال اگر در ایران عنوان شود که قیمت گاز جهانی کاهش یافته و باید این کاهش در قیمت های فروش گاز ایران نیز لحاظ شود، کلی اما و اگر به وجود می آید که بروکراسی دولتی باید برای آن تصمیم بگیرد. و یا اینکه در حال حاضر چالش‌های بسیاری در مورد سوختن گاز های قبل در کشور وجود دارد و باید هرچه سریع‌تر برای آن‌ها چاره اندیشی شود اما وقتی بحث جمع آوری این گازها مطرح می‌شود، می گویند که این موضوع باید در کمیته مناقصات طرح و بررسی شود چراکه اَنفال محسوب می‌شود اما دقت نمی شود که این انفال فعلا می‌سوزد و دود می‌شود.
گفتنی است پس از کودتای 28 مرداد بین دولت ایران و کنسرسیومی از شرکت‌های نفتی بین‌المللی برای بهره‌برداری از منابع نفتی ایران بسته شد که به قرارداد کنسرسیوم معروف است و با این قرارداد روابط با دولت انگلیس که در زمان مصدق قطع شده بود از سر گرفته شد. بر اساس قرارداد جدید اگرچه ملی شدن نفت و صنایع نفت ایران مورد پذیرش طرف‌های خارجی قرار گرفت ولی دولت ایران تضمین می‌کرد که تا 25 سال نفت تولیدی را به شرکت‌های عضو کنسرسیوم (آمریکایی، انگلیسی، هلندی و فرانسوی) بفروشد. بدین ترتیب فروش نفت ایران پس از نزدیک به چهار سال وقفه در بهمن سال 1333 از سر گرفته شد.
در این قرارداد برخلاف قانون ملی شدن نفت ایران باز هم اکتشاف و استخراج و فروش نفت را به دست شرکت‌های خارجی سپرد و ایران به دریافت حق‌الامتیاز (با نام مبهم "پرداخت اعلام شده") براساس اصل کلی پنجاه-پنجاه اکتفا کرد.
بر اساس این قرارداد شرکت نفت ایران و انگلیس 40٪، شرکت‌های آمریکایی نیز 40٪، شرکت شل 14٪ و شرکت نفت فرانسه 6٪ در منافع کار سهیم بودند.
چرا نفت دولتی شد؟
در ادامه این کارشناس ارشد مسایل نفتی با اشاره به چالش ملی شدن صنعت نفت که تاکنون نیز گریبان این صنعت را گرفته گفت: از همان زمان که که نفت در ایران ملی نامیده شد فی‌الواقع دولتی شد. این درحالیست که اگر آن روزها سهام شرکت ملی نفت ایران را به مردم کشور می فروختند و ملت ایران سهامدار شرکت ملی نفت می شد، آن زمان بود که ملی شدن بطور کامل در صنعت نفت معنا پیدا می کرد. اما مطلبی که واقعیت پیدا کرد این بود که دولت از طرف ملت سهامدار نفت شد و نقش دولت هر روز در صنعت نفت پُررنگ‌تر شد و آمیخته شدن نفت با سیاست بیشتر و بیشتر شد. به همین جهت است که دیگر دولت تصمیم گیرنده اول و آخر مسایل تولید و پالایش و پخش لحاظ شد. البته در ١٠ سال اخیر شاهد آن هستیم که بخشی از صنایع پایین دستی نفت به بخش خصوصی واگذار شده اما همچنان سیاست‌ های اصلی را دولت اتخاذ می‌کند.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

افزایش 90 هزار بشکه‌ای تولید اوپک در ماه مارس

روحانی: کسب و کارهای پر ریسک همچنان باید تعطیل بماند

رشد 6 هزار واحدی در معاملات امروز بورس

بازار سرمایه در سال 99 شاهد نوساناتی خواهد بود

چهارشنبه؛ جلسه رای اعتماد به وزیر پیشنهادی جهاد کشاورزی

انتقاد از سیاست های یک بوم و دو هوای ستاد ملی کرونا/ چرا شورا درستاد ملی نماینده ندارد

تاکید مدیرعامل بانک شهر بر نقش بانک‌ها در "جهش تولید"

تحقق 100درصدی اهداف ناحیۀ نورد سرد

وزارت کشور: تشکیل هیچ استان جدیدی در دستور کار دولت نیست

تولید بیش از 6/6میلیون تن تختال در دستور کار ناحیۀ فولادسازی و ریخته‌گری مداوم‌

احتمال زیاد اجرای طرح ترافیک طی هفته آینده

نرخ موبایل‌های هوآوی در بازار؟ +جدول

مهم ترین محل آلودگی برای ویروس کرونا کجاست؟

چه کسانی مشمول بیمه بیکاری دوران کرونا هستند؟

طرح اقدام ملی مسکن منتظر دستور ستاد مقابله با کرونا/ متقاضیان نگران نباشند

تصمیمات مهم ستاد ملی مبارزه با کرونا درباره زمان و شکل فعالیت کسب و کارها و ادارات/ مدارس تا 30فروردین آموزش از راه دور است

انجام بیش از 90درصد تراکنش‌های شبکه پرداخت با کارتخوان/ سهم شرکت‌های پرداخت الکترونیک در تعداد و ارزش تراکنش‌ها چقدر شد؟

چک برگشتی 3.6 درصد افزایش یافت

اختصاص بخشی از هزینه هدایای نوروزی به بیماران پروانه ای

حقوق 5 میلیونی برای کارگران غیرمنطقی است؟

آمریکا با درخواست وام ایران از صندوق بین‌المللی پول موافقت می‌کند؟

افزایش 16.2 درصدی قیمت سکه در یک ماه

عرضه سهام شرکت‌های دولتی با کد ملی به عموم مردم جدی شد

جنگ اقتصادی با دشمن ناشناخته

برنامه‌های بورس تهران برای پذیرش سهام جدید در سال جاری

بورس، بهترین مکان برای آرام گرفتن نقدینگی

بازخوانی گفت‌وگوی صمیمانه رهبر انقلاب با جمعی از جوانان

نرخ انواع لنز دوربین‌ عکاسی در بازار؟ +جدول

همه بیماران کووید-19 دارای علائم هستند؟

طرح بیمه ای ضدکرونا راهی بازار شد

استقبال مشتریان از دستگاه های خودگردان بانک ملی ایران

​بانک صادرات ایران ٤٧٥ رقبه ملک مازاد خود را در سال ٩٨ واگذار کرد

آغاز کسب‌وکارهای «متوسط و کم‌خطر» از ٢٣ فروردین در استان‌ها / در استان تهران از 30 فروردین + فیلم

سکه باز هم گران شد

رئیس جمهور در دام آمارسازی‌ خودکفایی برنج و گندم

چه کسی هزینه جابه‌جایی‌های پرخطر را می‌پردازد؟

خواب زمستانه بازار خودرو در بهار‌99

ثبت بهترین معاملات یک ماهه رمزارزها

نشست امروز مجلس تله کنفرانس تلویزیونی برگزار می‌شود

حاشیه‌های غیرمعمولی پایتخت

ترافیک کرونا در تهران

هزینه‌های درمان بیماری کرونا چقدر است؟

کم‌کاری تیروئید به علت پشت میزنشینی!

​بانک صادرات ایران ٤٧٥رقبه ملک مازاد خود را در سال٩٨ واگذار کرد

معتادان در خانه نمی‌مانند

2واکسن ویروس کرونا وارد مرحله آزمایشات انسانی شدند

ترافیک در خیابان‌های تهران بهم گره خورد

همنشینی رکود و تورم در مسکن پایتخت

تنها خودرو جامانده در پارکینگ یک مرکز خرید در تگزاس +عکس

تکذیب گورجمعی جان باختگان کرونایی در پاکدشت