بازار آریا

آخرين مطالب

بلایای آوارشده بر ایرانیان سده سیزدهم اقتصاد ايران

  بزرگنمايي:

بازار آریا - داریوش شهبازی مورخ و پژوهشگر
قحطی
قحطی 1250-1249شمسی / 1287-1288 قمری/ 1871 تا 1870 میلادی) باعث تلفات جانی فراوانی در ایران شد. طبق برآوردها حدود یک‌دهم جمعیت ایران در این سال‌ها از گرسنگی مردند. در 1290ق./ 1872م. 6500نفر دیگر بر اثر بیماری‌های مسری جان سپردند و به‌دنبال پنج سال خشکی قحطی در بیشتر نواحی ایران نمایان شد (عیسوی، 1362: 31). در 1336ق. قحطی در کاشان چنان بیداد کرد که مردم از دفن فقرا امتناع می‌کردند. قحطی به مردم فشار آورده بود و بالغ بر 600 نفر تلف شدند. علما جدا از دولت تقاضا داشتند اقلا اموات را دفن کند زیرا جنازه‌ها در کوچه و خیابان افتاده و مردم توان دفن آنها را نداشتند. قحطی بزرگ 1298–1296 شمسی / 1919 تا 1917 میلادی تلفات جانی فراوانی را در ایران سبب شد. مصادف با جنگ جهانی اول، روسیه و انگلیس که ایران را در اختیار داشتند، با جمع‌آوری آذوقه بسیار، سبب کمبود نان و قوت مردم شدند. در این قحطی جمع عظیمی از مردم ایران کشته شدند.
وبا
بروز وبا در دوره قاجاریه به سال 1211ق در محدوده آذربایجان ثبت شده است و در سال 1221ق مرض وبا برای بار دوم در آذربایجان و ایروان شیوع‌ می‌یابد. در سفرنامه‌های «نوبویوشی فوروکاوا» و «عبدالرزاق بیگ مفتون دنبلی» آمده؛ بیماری وبا در این سال‌ها علاوه بر آذربایجان در بوشهر، شیراز، اصفهان، یزد، کاشان و... سرایت داشته است. در 1200خ./ 1821م. همه‌گیری وبا در خلیج‌فارس آغاز و به شیراز و اصفهان کشیده شد. در 1245ق./ 1828-1829م. وبای همگانی دیگری که مرکز آن هرات بود (الگود، 1386: 515)، 40 روز در تهران شیوع یافت. مرگ‌ومیر ناشی از این بیماری را حدود 10 هزار نفر نوشته‌اند (سیف،‌1373: 233). دوباره تهران درگیر بیماری وبا شد و شهرهای قزوین، کاشان و اصفهان را نیز آلوده کرد. در 1209خ./ 1830م. رسید و از طریق روسیه نیز به آلمان، بریتانیای کبیر و در نهایت فرانسه، در 1832م. وارد شد. طی 1261تا1263ق./ 1845تا1847م. بیماری از هند و از راه افغانستان آمد و به مشهد و اصفهان رسید و به بغداد، استانبول،‌ روسیه و اروپا حرکت کرد. براساس گفتار دکتر کلوکه 10 درصد از جمعیت تهران(12هزار نفر) در 1225خ./ 1846م. مردند. در تبریز حدود 120 نفر در روز فوت می‌کردند، اما او به چارچوب زمانی برای این میزان مرگ‌ومیر اشاره‌ای نمی‌کند. درسال 1269 و1273ق وبا بار دیگر تمام ایران را فرا‌می‌گیرد. کنت دوگوبینو می‌نویسد: «هرکس دو پا داشت و‌ می‌توانست فرارکند برای حفظ جان خود از پایتخت گریخت. مردم چنان‌ می‌مردند که گویی برگ از درخت‌ می‌ریزد، من تصور‌ می‌کنم که بیش از یک‌سوم سکنه شهر تهران در اثر وبا مردند.» طی 1230تا 1232خ./ 1851تا1853م.اپیدمی روی داد و به عراق و روسیه نیز کشیده شد. در هنگامه این اپیدمی تهران براساس یادداشت دکتر کلوکه بین 15 تا 16 هزار نفر از دست داد. سال 1277ق./ 1860. 1861م. علاوه بر وبا قحطی هم در مناطق پرجمعیتی چون مازندران، آذربایجان و تهران دامن گستراند (سیف، 1373: 249). شش سال بعد یعنی 1283ق./ 1866م. دوباره قحطی شدید و وبای سخت کشور را آلوده کرد، این بار مرکز بیماری مشهد بود، تلفات به روزی 100 تا 120 نفر نیز می‌رسید (سرمدی، 1378: ج2/ بخش اول، 205). جلال‌الدوله پسر شاه و حاکم خراسان نتوانست از وبا خلاصی یابد و مرد (الگود، 1386: 568). در 1247تا1248خ./ 1869تا1868م. زائران هندی وبا را به مکه بردند و از آنجا وبا از طریق مصر و عراق تا ایران راه یافت، به تبریز یورش آورد و سراسر ایران شمالی را در نوردید، حدود 50 مرگ در روز را در تهران در تیر 1248خ./ ژوئن 1869م. موجب شد. در 1287ق./ 1869م. در اصفهان و سپس شیراز بیش از 2 هزار نفر با وبا هلاک شدند. (همان) در این سال به جز وبا تیفوس هم توانست جان شماری از مردم فارس را بگیرد(سیف،‌1373: 269)؛ (سرمدی، 1378: ج2/ بخش اول، 206). در بوشهر دولت بریتانیا نیز به وحشت افتاد. مردم حاضر به دفن مردگان نبودند. با پافشاری سفیر بریتانیا حاکم بوشهر مجبور به سوزاندن لباس‌های آلوده و دفن اموات شد (الگود، 1386: 569). یوشیدا در سال 1880 می‌نویسد: «در ایران درمان قدیمی مرسوم بود. به کسانی که سردی‌شان کرده بود گرمی می‌دادند و به آنهایی که رطوبت مزاج داشتند خشکی می‌خوراندند. تنقیه مهم‌ترین درمان بود.» (یوشیدا، صص 68/ 66) در 1268تا1269خ./ 1889تا1890م. وبا از طریق خلیج‌فارس سراسر کشور را درنوردید در 1306ق. در عراق عرب وبا ظاهر شد. پزشک مخصوص ناصرالدین شاه نیز از وبای دیگری که در 1308ق./ 1889م. در تهران شیوع یافت ذکری به میان آورده است. (فووریه، 1362: 215). سال 1311ق./ 1271خ./ 1892م. وبایی دیگر از راه رسید. دیگر فرقی ندارد که مرکز آن روسیه (عیسوی، 1362: 31) بود یا هرات افغانستان (فووریه، 1362: 352)، به مشهد و تهران سرایت کرد و 10 هزار نفر را در گیلان و صدها نفر را در خراسان و تهران به کام مرگ فرستاد (عیسوی، 1362: 31). فووریه می‌نویسد: «وبا هر روز قریب صد نفر تلفات دارد، پریروز مادر ظل‌السلطان و مادر امیرخان سردار حکمران بروجرد از وبا مرده‌اند، وبا تاکنون در تجریش و زرگنده و رستم‌آباد و دزاشوب مشغول کشتار است» (فووریه، 1362: 6.395). فووریه تعداد تلفات تهران را بر اثر بیماری وبا روزی 800 نفر نوشته است (فووریه، 1362: 397). در شوشتر 2 هزار مورد مرگ گزارش شد: «مرگ آنچنان سهل‌الوصول بود که آدمی که به هنگام غروب آفتاب سرحال و شاداب بود سحرگاه همان شب جان می‌باخت» (رایت، 1364: 183). وبا سراسر خراسان را نیز گرفت. فووریه می‌نویسد: «می‌گویند که برای جلوگیری از توسعه مرض اقدامات احتیاطی لازم شده است؛ اما چه نوع اقدامی؟ من که از این اقدامات اطلاعی ندارم، اما خیال می‌کنم که هیچ اقدامی به عمل نیامده است.» (فووریه، 1362: 379). در 1282خ./ 1903م. وبا از مکه و عراق از طریق خلیج فارس و غرب وارد شد و به خراسان و آذربایجان و آنگاه روسیه، اتریش و آلمان در 1905 م ادامه داد(فلور، 1386: 16 و 17). «و کشتار آنها آن چنان زیاد بود که گاه یک سوم جمعیت را تلف می‌کرد.» (تاج‌بخش، 1375: 185).
مالاریا
در زمان شیوع بیماری مالاریا در خواف اداره مالیه خراسان برای معالجه بیماران خواهان حتی یک پزشک به منطقه آلوده بوده است. (سند شماره 97) همچنین زمانی که در 1309خ. در اطراف گواتر بیماری مسری شیوع یافته بود، طبیب بندرعباس حاضر به حضور در منطقه آلوده نمی‌شود.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

افزایش نسبت واردات به صادرات در بحبوبه درآمدهای پایین نفتی / دولت کسری 1/8 میلیارد دلاری را چطور جبران می‌کند؟

ارزان‌ترین خودروهای بازار چند؟ +جدول

قوی‌ترین سهام در سبد سهام عدالت است

خطرناک‌ترین خودروهای جهان کدام‌اند؟ + تصویر

گشایش اعتبار اسنادی ریالی تا سقف پنج هزار میلیارد ریال در کیش به شرکت‌های معرفی شده از سوی سازمان منطقه آزاد کیش

نشست کمیسیون اقتصادی اوپک از طریق وبینار برگزار شد

سهام عدالت را چگونه به پول نقد تبدیل کنیم؟

خانه یک متری؛ مزایا و معایب ورود مسکن به بورس

بررسی ساز و کار عرضه متری مسکن در بورس

زیر و بم افزایش دستمزد کارگران در 8 سال گذشته

رکوردزنی بازارهای جهان بخاطر خوش‌بینی سرمایه‌گذاران

استفاده از کولرهای فرسوده چه تاثیری بر افزایش هزینه برق دارد؟

احراز هویت غیرحضوری سجام چگونه انجام می‌شود؟

بازار خودرو قفل شد؛ کوچ خریداران از بازار

احتمال جریمه 5 میلیارد دلاری گوگل

خانم بازیگر مادر شد +عکس

تیک تاک در کدام کشورها بیشتر طرفدار دارد؟

توسعه مناسبات تجاری ایران و ترکیه

ارمغان آی‌تی برای روزهای دورکاری

جواد رضویان در مراسم رحلت امام خمینی +عکس

ترامپ برای حل بحران قطر وارد عمل می‌شود

قتل دو نفر در یک باغ ویلا

عکسی قدیمی از سیامک انصاری

حمایت ترامپ از بازگشت روسیه به گروه هفت

آیا مس واقعا دشمن کروناست؟

ناگفته‌های محمدرضا حیاتی از 14خرداد 68

یک پیشنهاد جذاب دیگر برای سردار آزمون +عکس

تاثیرات کرونا بر تشدید فقر در جهان

بدسلیقگی در طراحی لباس پرسپولیس +عکس

جایگزین گوشت چه بخوریم؟

تصویری دیدنی از پرویز پرستویی 46 سال پیش

روزانه چه میزان آب بخوریم؟

لژیونر استقلالی در راه بازگشت به ایران! +عکس

کرونا در این استان رکورد زد

بازگشایی مرز ایران و ترکیه پس از 3ماه

جدول برنامه معلمان تلویزیونی در 15 خرداد

قیمت جدید خودروهای چینی +جدول

قیمت آپارتمان نوساز در منطقه پنج تهران +جدول

جزییات گفت‌وگوی رییس جمهور با وزیر بهداشت

رکوردزنی بازارهای جهان

سه وزیر هفته آینده به مجلس می‌روند

آمادگی سرمایه‌گذاری‌های استانی برای انتقال سهام عدالت

آخرین اخبار از کاهش تولید اوپک پلاس/ سعودی پایبندترین کشور به توافق

حوادث این روزها بروز واقعیات آمریکا است/ ضرورت قطع وابستگی اقتصاد از نفت و بودجه‌بندی عملیاتی

کفایت نقدینگی در بازار بین بانکی/ جزییات عملیات بازار باز

فهرست پروژ‌ه‌های آماده افتتاح به دولت ارائه شود/ مأموریت به وزارت دفاع برای مقابله با آتش‌سوزی‌ها

جزئیاتی جدید از ساخت آسمانخراش جنجالی شرکت گاز

پایان کلاهبرداری‌های خدمات ارزش افزوده از فردا

«کرونا» شرکت بزرگ آلمانی را مجبور به فروش دارایی‌هایش کرد

فردا؛ آخرین مهلت تعیین روش آزادسازی سهام عدالت