بازار آریا

آخرين مطالب

شهرداری چگونه تاسیس شد

مسیر شکل‌گیری پارلمان شهری در ایران اقتصاد ايران

مسیر شکل‌گیری پارلمان شهری در ایران
  بزرگنمايي:

بازار آریا - 12 خرداد 1286 قانون بلدیه رسما تصویب شد. به استناد منابع تاریخی، نخستین نهاد شهرداری تهران «احتسابیه» بود که به نوعی احیای نهاد «حِسبه» به حساب می‌آمد که از قدیم رایج بود اما در تهران کمی این موضوع تفاوت داشت و با آنکه به‌عنوان پایتخت انتخاب شده بود تا زمان مرگ محمدشاه قاجار خبری از تشکیلات شهری نبود و شهر را کلانترها اداره می‌کردند. کلانتر تهران با دستور مستقیم شاه انتخاب می‌شد و زیر نظر حاکم اداره امور را در دست می‌گرفت.
ناصرالدین شاه این رویه را تغییر داد و نظم جدیدی را برای اداره تهران به‌عنوان الگوی سایر شهرهای کشور به‌وجود آورد. این تغییر یکی از درس‌های سیاست بود که ناصرالدین شاه از سفر فرنگ و به‌خصوص از وزیر خود امیرکبیر آموخته بود؛ همان کسی که به دستور او کار جمع‌آوری گدایان شهر و استخدام افرادی برای پاک کردن معابر از زباله‌ها و حفر نهر کرج و کشیدن آب آن به سمت تهران به انجام رسیده بود. ناصرالدین شاه می‌دانست که کلانتر با توجه به محدودیت‌هایی که داشت، نمی‌توانست از پس اداره شهر برآید و باید سمت تازه‌ای برای نظم و نسق شهر به‌وجود آورد. پس نخستین پایه ایجاد نهادی به‌عنوان شهرداری در تهران با دستور او بسته شد؛ هر چند به این نهاد، شهرداری نمی‌گفتند و برداشتی از همان نهاد احتسابیه بود که در تاریخ میانه ایران وجود داشت.
احتساب الملک طهران
ناصرالدین شاه، دستور داد تا «احتسابیه» در تهران تاسیس شود؛ نهادی که او برای رتق و فتق امور شهری ایجاد کرده بود و جایگزین کلانتری در این کار می‌شد. به گفته «اعتمادالسلطنه» در «المآثر و الآثار»، شاه در سال 1275 قمری (1237 خورشیدی) «میرزا محمودخان کاشانی» را ملقب به «احتساب آقاسی» (شهردار) کرد و به این ترتیب نخستین شخص برای تسهیل و بهبود امور شهری به ریاست این اداره انتخاب شد.
محمودخان یک سال بعد لقب «احتساب‌الملک» گرفت که مثل لقب پیشین همان شهردار امروزی معنی می‌دهد. از جمله وقایع زمان نخستین شهردار تهران، شکایات مردم از نحوه اداره شهر و وضع نامناسب نظافت محلات بود. با این شکایات، آن‌طور که روزنامه وقایع‌اتفاقیه در شماره 14 مورخ جمعه هفتم رجب 1267 گزارش داده است؛ محمودخان عمله‌های احتساب را به دسته‌های متمایز تقسیم و در تمیزی کوچه‌ها سعی بلیغ کرد.
بعدها امنای دولت «ریکاها» را معین کردند تا در شهر دور بزنند و در جاهایی که کثیفی و خاکروبه مشاهده می‌کنند به صاحبان خانه دستور دهند آن را بردارند. به نظر می‌رسد محمودخان تا سال 1281 قمری (1243 خورشیدی)، اداره امور تهران را در دست داشته است، اما در ادامه به دلیل قحطی در تهران فوت کرد و جایش را به «چراغعلی خان سراج‌الملک» داد که او هم تا سال 1286 قمری (1248) خورشیدی، بر مسند احتسابیه تهران ماند و بعد جایش را به «آقاعلی آشتیانی» داد. او پیشخدمت خاصه ناصرالدین شاه بود و حالا به اداره تنظیفیه و انتظامات شهردارالخلافه و حوالی برگزیده شده بود. در همین سال بود که در کنار احتسابیه، اولین اداره بهداشت یا «حفظ الصحه» به دست دکتر «تولوزان» پزشک مخصوص ناصرالدین شاه راه‌اندازی شد. سفرهای فرنگ ناصرالدین شاه بر او تاثیر گذاشت و بعد از نخستین سفر، شهر را خیابان‌کشی کرد و خیابان‌های تازه را در تهران ساخت و بعد در دومین سفر فرنگ فردی ایتالیایی به اسم «کنت دمنت فرت» را با خود به تهران آورد که مامور تشکیل اداره پلیس در تهران شد. به نوشته اعتمادالسلطنه «در تشکیلات اداره پلیس تهران به زعامت کنت دمنت فرت در سال 1297 نایب‌کل اداره احتساب به همراهی مهندسی دارالخلافه به میرزا علی اشرف خان سرهنگ واگذار شد. کنت، رئیس نظمیه تهران هم شد و به خاطر اقدامات مفیدی که در تهران انجام داده بود، چهارراه و خیابانی که لاله‌زار نو را به سفارت انگلستان و خیابان علاءالدوله (خیابان فردوسی) متصل می‌کرد به نام او نام‌گذاری کردند که حالا نامش خیابان منوچهری تقاطع لاله‌زار است. کنت بعد از تشکیل پلیس یا همان نظمیه برای بلدیه و نظمیه دستورالعمل نوشت؛ کتابی که دستنامه‌ای برای تشکیل نهاد بلدیه و انجمن آن در دوره بعدی یعنی دوران مشروطه شد. آن‌طور که «محمد بیطرفان» در کتاب «مدیریت شهری نوین در ایران» می‌نویسد این دستورالعمل در سال 1296 قمری به تایید کامران‌میرزا نایب‌السلطنه و حاکم تهران و به توشیح ناصرالدین شاه رسید. به نظر می‌رسد مفادی از این دستورالعمل بعدها در نگارش نظامنامه انجمن بلدی مورد استفاده قرار گرفته باشد. اداره‌ای که با آمدن «مسیو کنت ژولین»، قوانین سختگیرانه‌ای برای سلامت می‌گذارد؛ «در این دوران یعنی نیمه دوم قرن نوزدهم حدود سال 1269 خورشیدی کشتن گوسفند در شهر ممنوع و فروش گوشتی که مهر کشتارگاه نداشت ممنوع بود و غیرقانونی و خلافکار جریمه می‌شد.»
طمع مانع کار است
همزمان با انتشار کتاب قانون کنت، قانون تشکیل احتساب هم نوشته شد. دکتر ابراهیم باستانی پاریزی در جایی نوشته است که در این نسخه نفیس زمان ذکر نشده ولی ظن قوی بر آن است که از دستورالعمل کنت دمنت فرت الگو گرفته باشد و این نسخه به قلم مجیرالدین علی محمد خان کاشانی در راستای قانونی برای احتساب دارالخلافه به نگارش درآمده بود. در این دستورالعمل هزینه امور بلدیه بر دوش مردم گذاشته شد. این قانون دارای دو بخش بود که بخش اول با عناوین تشکیل احتساب، تکالیف و دخل دارای 16 فصل و بخش دوم با عنوان صورت امتیازنامه دارای هفت فصل بود و صورت این امتیازنامه تا پنجاه سال شمسی اعتبار داشت. بر اساس کتابچه کنت برای تنظیف شهر سالی 20 هزار تومان برای اهالی شهر عوارض تعیین شده بود. در کنار آن هر سال شش هزار تومان از طرف دولت برای نظافت خیابان‌ها به اداره احتساب واریز می‌شد. البته کنت بعد از مدتی با شاه مشکل مالی پیدا کرد و برای حل آن اداره تنظیفیه و احتسابیه دارالخلافه ناصرالدین‌شاه را به‌طور کامل به «محمدحسن خان اعتمادالسلطنه» محول کرد. اعتمادالسلطنه برخلاف حضور موفقش در «دارالترجمه سلطنتی» در احتسابیه موفق نبود و در سال 1299 قمری (1261 خورشیدی) به علت عملکرد نامناسبش برکنار شد.
ادامه دارد...


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ظهور استیو جابزی دیگر در صنعت پوشاک

پایان غم‌انگیز حضور شوستر در ایران

معرفی واکمن سونی

توردوفرانس، مسابقه طلایی

پایان مستوفی‌گری

خطوط تلفن هزاران استارت آپ قطع شد

شرکت‌های آمریکایی رسما از همکاری با هوآوی و زدتی‌ای منع شدند

پیگیری شکایت‌های حوزه ICT با کد دستوری

کلاهبرداری از کاربران به اسم «همتا»

جهش نوآوری بر بستر بازار سرمایه

رکورد‌های سریالی بازارها

نبض بازار - 1399/04/12

ثبات مس بالای 6 هزار

امید به افزایش تقاضا، کماکان موتور محرک بازار

چشم‌انداز میزان تولید جهانی نفت در سال 2021

ملودرام بالیوودی بازار نفت

جدول نرخ مقاطع - 1399/04/12

سایه دلار بر بازار فولاد

افزایش قیمت آهن

زنجیره به هم تنیده ابزارهای مالی- ملکی

مجوز امکانات رفاهی برای بازنشستگان صادر شد

کمک ماسک اجباری به رشد اقتصادی

پیش‌نیاز اصلاح نظام بازنشستگی کشور

خداحافظی با نمایشگاه خودروی ژنو

بی‌توجهی جی‌ام به درخواست کارگران

فراخوان بی‌سابقه ولوو

افزایش تولید و فروش، کاهش رضایت‌مندی

نوسان نرخ ارز، بازار خودرو را قفل کرد

تخصیص 80 درصد بودجه مشوق‌های صادراتی برای زیرساخت‌های صادرات

بسترسازی برای احیای مناسبات اقتصادی ایران و استرالیا

گره ارزی دپوی کالا

فروپاشی چهارستون آمریکا در خاورمیانه

ریشه‌های نظم سیاسی از دوران پیشا انسانی تا انقلاب فرانسه

سلبریتی‌ها علیه پوتین

سیاست جدید دولت برای کمک به اقشار آسیب‌پذیر

تکمیل سرمایه‌گذاری‌ها راهبرد محوری وزارت صمت

قیمت سیمان بازهم تغییر کرد

گلوگاه‌های تجارت خارجی بخش معدن

آیا می‌توان بخشی از سپرده‌ها را مسدود کرد؟‌

تغییرات بازارها در دوران کرونا

رضایت مردم از بازگشت طرح ترافیک

ارز 4200 تومانی و صنعت دارو

جای خالی «بازار زرد» در بورس

واکنش موسوی به ورود فرانسه در پرونده قضایی ایران

هشدار بهرام قاسمی درباره امنیت منطقه

وزارت خارجه، همسایگان را به ایجاد «منطقه‌ای قوی» فراخواند

عربستان سعودی بانک مرکزی تروریسم است

قانون سزار غیرانسانی و یک تروریسم اقتصادی است

تنهایی آمریکا در شورای امنیت

ضربه سیاسی به برجام را تحمل نمی‌کنیم