بازار آریا

آخرين مطالب

حسین درودیان

نقدی بر «تورم هدف» 22درصدی اقتصاد ايران

نقدی بر «تورم هدف» 22درصدی
  بزرگنمايي:

بازار آریا - اخبار پولی مالی- هدف‌گذاری تورم معمولاً به عنوان رژیم سیاستی موفق در دنیای سیاست‌گذاری شناخته می‌شود و خوش‌بینانه است اگر تصور کنیم بازی با نرخ بهره سیاستی در ایران به‌سادگی باعث مهار تورم خواهد شد.

هدف‌گذاری تورم (Inflation targeting) به عنوان سیاست متعارف پولی بانک‌های مرکزی و بلکه مهمترین سیاست اقتصادی از دهه 1990 به بعد، بالاخره دست‌کم بصورت رسمی و صوری از سوی بانک مرکزی کشور در پیش گرفته شد.
رئیس بانک مرکزی اخیراً با اعلام رسمی موضوع، هدف تورمی 22 درصد با دامنۀ انحراف 2 درصدی را به عنوان هدف رسمی اعلام کرد. ابزار سیاستی بانک مرکزی برای تحقق این تورم هدف، بازی با نرخ بهره (نرخ سود) است که نماد آن در نرخ بهره بین بانکی تجلی یافته است. توسل به ابزار نرخ بهره برای تحقق هدف تورمی، از قضا دقیقاً همان رویۀ جاری در کشورهای پیشرفته است؛ شعار این سیاست عبارت است از «یک ابزار؛ یک هدف: ابزار نرخ بهره برای تحقق هدف تورم اعلام‌شده».
هدف‌گذاری تورم دربردارندۀ جزئیات زیادی است که قصد بیان آن را نداریم. مسلماً این جزئیات در بسیاری از نوشته‌های محققان ذکر شده یا خواهد شد. اما بگذارید پیشاپیش، قضاوتی دربارۀ شانس موفقیت این تدبیر ارائه کنیم. کنار هم گذاشتن مختصات هدف‌گذاری تورم و شرایط جاری اقتصاد ایران، خوش‌بینی اولیه به این تدارک سیاستی جدید را تعدیل می‌کند. چرا باید در تأیید و خوش‌بینی نسبت به درپیش‌گیری هدف‌گذاری تورم در اقتصاد کشور محتاط بود:
هدف‌گذاری تورم معمولاً به عنوان رژیم سیاستی موفق در دنیای سیاست‌گذاری شناخته می‌شود، چرا که از زمان کاربست آن نرخ تورم در جهان بطور معنی‌داری افت کرده است. اگر از سایر عوامل مؤثر بر افت تورم در این دوره (قیمت‌های ملایم انرژی، ظهور کشورهای نوظهور با تولید کالای انبوه ارزان، پیشرفت در ارتباطات و حمل و نقل و جابه‌جایی عظیم کالا، نیروی کار، سرمایه، تکنولوژی ...) بگذریم، اساساً تورم پایین فی‌نفسه یک هدف غیرغایی و متوسط است که خود به دنبال تمهید «ثبات» با هدف «عملکرد بهتر بخش حقیقی» اقتصاد است. با این حال دورۀ کاربست این سیاست از حیث معیار ثبات و عملکرد بخش حقیقی، وضعیتی بهتر از ربع قرن کاربرد سیاست‌های کینزی پس از جنگ را نشان نمی‌دهد.
ابزار مرسوم یا لنگر اسمی برای تحقق نرخ تورم هدف، نرخ بهره است. بسیار خوش‌بینانه است اگر تصور کنیم بازی با نرخ بهره سیاستی در ایران به‌سادگی باعث مهار تورم خواهد شد. جنس تورم در اقتصاد ایران با تورم‌های متعارف به طور مشهودی متفاوت است. تورم مرسوم در اقتصاد که هدف‌گذاری تورم برای علاج آن آمده، تورمی از ناحیۀ فشار تقاضای مصرفی و سرمایه‌‎گذاری است. با افزایش در نرخ بهره که یا در حکم هزینۀ فرصت مخارج یا هزینۀ صریح استقراض است، این تورم فروکش می‌کند. در ایران اما بسیاری از شوک‌های قیمتی در کالا و خدمات مصرفی در شرایطی مشاهده می‌شود که از قضا توان مخارج خانوار تحلیل رفته و مخارج سرمایه‌گذاری رو به افول است. این نوع تورم، یا «تورم رکودی» از پدیده‌های کمترشناخته‌شده بویژه در ایران است. مسبب افزایش چندبرابری قیمت لبنیات، دوچرخه، مبلمان، بلیط قطار و هواپیما و ...، هجوم مردم برای خرید آنها نیست. یک ارزیابی مقدماتی از اغلب این بازارها حاکی از تقاضای افسرده در عین وجود قیمت‌های رو به بالاست. چنین پدیده‌ای که با اثرات صریح یا ضمنی تغییر قیمت ارز و مستغلات مرتبط است و کمتر از جانب تقاضای مصرف‌کننده تأثیر می‌گیرد، با دستکاری نرخ بهره درمان نخواهد شد.
فرض کنید بانک مرکزی بخواهد برای کاهش تورم دست به کار شود. او برای این کار باید نرخ بهره را در سطحی بالا قرار دهد. برای اقتصادی با مختصات جاری کشور، نرخ بهرۀ هر چه بیشتر به منزلۀ تشدید رکود است. برای اقتصادی با واقعیت تورم رکودی، هزینه کاربست سیاست‌های مدیریت تقاضا برای کاهش تورم به‌غایت گزاف است.
نرخ بهره در اقتصاد ایران اثر زیادی از بخش‌های رانتی و سود فعالیت‌های دلال‌مسلکی و تجارت می‌گیرد. این قبیل فعالیت‌ها پیشران نرخ‌های بهره‌اند. وقتی بافت اقتصاد چنین است، افزایش در نرخ بهره‌ برای کاستن از انگیزۀ چنین فعالیت‌هایی، عملاً حکم به اضمحلال و تنگنای شدید برای بخش‌های مولد اقتصاد خواهد کرد. سیاست پولی متعارف در هدف‌گذاری تورم، برای کاهش جدی در نرخ تورم جاری کشور، پیشنهاد رویه‌ای به‌شدت انقباضی با نرخ بهرۀ بالا می‌دهد. اقتصادی با یک دهه نرخ سرمایه‌گذاری منفی، تاب تحمل نخواهد داشت
در چند سال اخیر تجربه شد که اگر نرخ‌های بهره از حدمشخصی فراتر رود، نه تنها اثر ضدتورمی بلندمدت نخواهند داشت، بلکه باتبدیل‌شدن به موتور خلق قدرت خرید برای طبقه بهره‌بگیر، رشد نقدینگی را همچنان بالا نگه داشته و شکلی مرموز و شوک‌وار از تورم را زمینه‌سازی می‌کند.
چه کسی تضمین می‌دهد نرخ‌های بهرۀ متصل با متن اقتصاد، یعنی نرخ سود سپرده و تسهیلات، از نرخ‌های تحت کنترل بانک مرکزی (نرخ بین بانکی/نرخ اوراق) تبعیت کند؟هنوز مکانیزم انتشار نرخ سیاستی به تمامی نرخ های بازار با اما و اگر مواجه است./ تسنیم
کارشناس اقتصادی و مدرس دانشگاه


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

پرداخت یک هفته ای تسهیلات توسط معاون بانک به طمع صندلی مدیرعاملی!

بیکارترین استان های کشور کدام است؟

واکنش بانک مرکزی به لاشه‌فروشی پروانه صادراتی

پرداخت خسارت 22 میلیارد ریالی توسط بیمه ایران معین در آبادان

برگزاری مجمع‌عمومی پست‌بانک‌ با حضور حداکثر 15 نفر

مدیرکل تعاون،کار و رفاه اجتماعی سمنان:آموزش فراگیر کارگران و کارفرمایان در زمینه ارتقای فرهنگ ایمنی و بهداشت محیط کار ضروریست

سرپرست جدید اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان یزد منصوب شد

مدیرکل تعاون،کار و رفاه اجتماعی البرز: ثبت نام بیش از 26 هزار نفر البرزی در سامانه بیمه بیکاری کرونا

روایتی تلخ از بخش کرونای بیمارستان کودکان

احمدی‌نژاد به جریان اصولگرایی ضربه زد

پرداخت وام 4میلیونی به 500هزار بازنشسته

پیام روحانی به امانوئل مکرون

چین کارخانه تولید واکسن کرونا احداث می‌کند

کودک 8ساله در استان فارس قاتل شد

فریده سپاه منصور: «شاهرگ» وسوسه‌ام کرد

حمله اوباش به یک رستوران در مازندران

سازمان تبلیغات: تابع ستاد ملی کرونا هستیم

افزایش 15 درصدی قیمت دارو طی سال جاری

نمودار/ پرشنونده‌ترین شبکه‌های رادیویی

صفحه آمازون پلی استیشن 5 ایجاد شد

تشکیل کمیته‌ای در ستاد تنظیم بازار برای واقعی کردن تقاضای ورق فولاد/ مچینگ یک کار «من درآوردی» است

دیدار استقلال و پارس جنوبی تکرار می‌شود

شروع مجدد فیلم برداری سریال "سلمان فارسی" از مردادماه

تصورات غلط درباره کرونا

درخواست خانواده دختر 27 ساله چهار روز بعد از مفقودشدنش

سند/ تهران تعطیل شد

حکم قصاص برای قهوه‌چی معروف

کمیته انضباطی در سندیکای بیمه‌گران تشکیل می‌شود

مدیر امور شعب شمال کشور بانک صادرات ایران منصوب شد

رشد 326 درصدی شاخص 30 شرکت بزرگ بورسی

صورت‌های مالی بیمه کوثر نهایی شد

کارمزد سازمان بورس 50 درصد کاهش یافت

تعیین تعداد سهام مشمولان سهام عدالت در روش غیر مستقیم

گردش چرخ دو هزار بنگاه اقتصادی با تسهیلات بانک ملی

آغاز دوره معاملاتی قراردادهای اختیار معامله سهام بانک صادرات

بررسی راهبردهای بهینه‌سازی مصرف انرژی در زاگرس جنوبی

مدیرکل تعاون،کار و رفاه اجتماعی خراسان رضوی: سیاست‌ وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی حفظ اشتغال و صیانت از نیروی کار در شرایط کروناست

628 شغل در بخش مشاغل خانگی در چهارمحال و بختیاری ایجاد شد

بورس انرژی امروز میزبان عرضه نفتای ترش پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس می‌شود

جشنواره تابستانه اینترنت خانگی پیشگامان

گیتی معینی: مزد بالا برای تازه از راه‌رسیده‌هاست

تیزر تبلیغاتی عجیب با حضور آزاده صمدی

مردم با فروش متری مسکن، خانه‌دار می‌شوند؟

تقدیر مجلس از بیانات رهبر انقلاب

تداوم بارش‌های تابستانه در برخی استان‌ها

دعوت اعضای فرهنگستان زبان به روستای کوییک

«اف 16» آمریکا در پایگاه «نیو مکزیکو» سقوط کرد

2574 زندانی جرایم غیرعمد آزاد می‌شوند

فعالیت‌های اداری مدارس تعطیل نیست

کارمزد سازمان بورس از معاملات 50 درصد کاهش یافت