بازار آریا

آخرين مطالب

نیکو اقبال:

کرونا و فضای کسب و کار در ایران و جهان اقتصاد ايران

کرونا و فضای کسب و کار در ایران و جهان
  بزرگنمايي:

بازار آریا - اخبار پولی مالی-عواقب و پیامدهای شیوع ویروس کرونا بر فضای کسب و کار جهانی و ایران و راه‌های خروج از بحران کرونایی بررسی شد.

عواقب و پیامدهای شیوع ویروس کرونا بر فضای کسب و کار جهانی و ایران و راه‌های خروج از بحران کرونایی بررسی شد.
الف. در منتهای ناباوری
در منتهای ناباوری، در دسامبر 2019 میلادی ( دی و بهمن 98) جهان ما با حادثه و پدیده ای روبرو گردید که اگر چه در ابتدا و شروع، امری ساده و روزمره به نظر می رسید ولی چنان تبعات و عواقب ‌وحشتناکی را نشانه گیری کرده بود که تاریخ جهان را به یاد فجایع دو جنگ جهانی گذشته و بیماری های همه گیر و صعب العلاج در صده های قبل می انداخت.
ویروسی به نام کرونا ( کووید 19 ) در یکی از ایالات چین به نام ووهان دست به کشتاری غیر قابل تصور زد و نه تنها به محدوده ایالت ووهان بسنده ننمود بلکه دایره سرایت و نفوذ خود را به دیگر کشورهای جهان و در ابتدای امر به شهر قم در ایران منتقل نمود. مردم، ملت ها و دولتهای جهانی که فجایع دو جنگ جهانی قرن بیستم و بسیاری از گرفتاریهای جهانی اقتصاد پس از آن را مانند رکود تورمی اواخر دهه 1970 میلادی و دنباله های آن مانند بحران مالی 2004 و همچنین فجایع چندین قحطی در آفریقا و حملات ویروسی چندین بیماریهای خطرناک واگیردار مانند انواع آنفلوآنزا، سارس و ایدز و غیره را با قابلیت کنترل و اداره آنها، پشت سر گذاشته بودند ناگهان خود را در مقابل یورش و سیطره ویروسی بسیار کوچک، خطرناک و شکست ناپذیر اسیر دیدند، نکته جالب توجه این است که ساکنین این کره خاکی در اوج پیشرفت های علمی فناورانه و تسلط رعب بر انگیز انسان بر نیروهای طبیعی و اکوسیستم به چنین بلای زمینی و سیستمی محکوم گردیدند.
ب. برخی از ویرانگری های کرونا
اپیدمی کرونا اثراتی فراتر از ایمنی انسان و بهداشت عمومی در جهان بر جای نهاده است. اقتصاد و نظم جهانی متزلزل شده است چرا که مشخص نیست که این بیماری تا چه اندازه پیش خواهد رفت، چه زمانی می توان آن را تحت کنترل قرار داد و آیا می توان از تکرار آن جلوگیری نمود و در نهایت، این بیماری چه آسیب هایی را به سلامتی انسان و به نظم و آرامش جامعه وارد می کند؟
اپیدمی کرونا نه تنها روند تولید و آمار رشد اقتصادی چین را کاهش داد ، بلکه روند تولید و لوکوموتیو اقتصاد اروپا را با سرایت بیماری به کشورهای ایتالیا ، فرانسه ، آلمان و اسپانیا متوقف کرد. کرونا بیشترین ضربه را به آمریکا وارد کرد زیرا که بازارهای مالی با وجود مداخله عظیم 700 میلیارد دلاری بانک مرکزی آمریکا ، تا کنون به وضعیت طبیعی گذشته خود بازنگردیده است
سازمان ‌توسعه و همکاری‌های اقتصادی اروپا هشدار داده است که در ماه‌های آینده، برخی از اقتصادهای بزرگ جهان وارد رکود می‌شوند و سال‌ها طول خواهد کشید تا آسیب اقتصادی کرونا جبران شود.
کرونا، اقتصاد جهانی را در ماه‌های اخیر به شدت تحت تاثیر قرار داده است. رکود فراگیر اقتصادی و بیکاری گسترده ناشی از اجرای سیاست‌های دستوری قرنطینه و فاصله‌گذاری احتیاطی، چشم‌انداز نگران‌کننده‌ای را حداقل در کوتاه‌مدت برای اقتصاد جهان و برای همه کشورها ایجاد کرده است.
بسته شدن مرزها، کاهش و حتی توقف خدمات گردشگری و سفرهای هوایی و خانه‌نشینی، خسارت سنگینی به کسب و کارهای کوچک و بزرگ زده که هنوز ابعاد ضررهای مالی آن در سطح جهانی مشخص نشده است.
ج. برگزیده ای از تدابیر تجویزی و احتیاطی در سطح جهانی
کشورهای ثروتمند جهان برای گذر از این دوران سخت، تدابیری را به اجرا گذاشته اند: از جمله افزایش نقدینگی و تزریق پول، کاهش نرخ بهره بانکی و کمک به کسب و کارهای در حال رکود و کمک به افراد و کسانی که درآمدشان را از دست داده‌اند.
بریتانیا و آمریکا در مدت کوتاهی جهت حمایت از تولید، دو بار نرخ بهره بانکی را کاهش داده و به نزدیک صفر رسانده اند.
از جمله تبعات و ویرانگری های جهانی شیوع ویروس کرونا عبارتند از افزایش بیکاری در سطح جهانی، تحمیل شوکهای سنگین رکودی به اقتصاد دنیا،‌ لطمه سنگین به تجارت جهانی از جمله کاهش تجارت خارجی چین و اکثر کشورهای درگیر کرونا. 
البته این احتمال نیز وجود دارد که دولت‌ها در این شرایط به سیاست کاهش واردات و ساخت آنها در داخل از طریق سیاستهای تضعیف اسعار ملی و تمهیدات گمرکی روی بیاورند تا افزایش رشد تولیدات داخلی، اشتغال بیشتر بیکاران را فراهم نماید.
اینطور به نظر می رسد که روند پیچیده تر شدن شرایط محیطی زندگانی و چشم انداز نه چندان روشن زندگی در آینده، تمام کشورها، کم و بیش دورانهای پرتلاطمی را در حوزه های اقتصادی پیش رو خواهند داشت و طبعاً تنش ها و انواعی از مشکلات محیط زیستی نیز بر پیچیدگی و مشکلات موجود خواهد افزود.
د. بررسی برخی از تدابیر تجویز شده دولت ایران
دولت ایران اعلام کرده است که ابزارهای حمایتی را برای پشتیبانی از اقشار آسیب‌پذیر جامعه مانند کسب‌وکارهایی که از رکود اقتصاد فعلی متضرر شده‌اند، در نظر گرفته است. براساس اطلاعات ارائه شده توسط بانک مرکزی ایران، همه بانک‌های تجاری موظف هستند وام‌های کم‌بهره را برای 10 طبقه‌بندی شغلی که بیشترین آسیب را از شیوع ویروس کرونا دیده‌اند، تمدید کنند.
این مشاغل عبارتند از: رستوران‌ها، فروشگاه‌هایی که آجیل، شیرینی و محصولات مشابه را به فروش می‌رسانند، آژانس‌های سفر و گردشگری، هتل‌ها و شرکت‌های اقامتی، شرکت‌های حمل‌ونقل، خطوط هوایی، شرکت‌های نساجی، تولیدکنندگان محصولات چرم، مراکز ورزشی و سرگرمی و برگزارکنندگان مراسم مختلف.
اقدامات دولت و بانک مرکزی برای کنترل تبعات اقتصادی ویروس کرونا را می‌توان در اعطای 750 هزار میلیارد ریال تسهیلات به کسب‌وکارهای آسیب‌دیده با نرخ ترجیحی 12 درصد، 50 هزار میلیارد ریال کمک به صندوق بیمه بیکاری، بسته حمایتی نقدی به اقشار کم درآمد، تعویق سه ماهه پرداخت تسهیلات، برداشت احتمالی از صندوق توسعه ملی برای تامین دارو و تجهیزات پزشکی، درخواست استقراض 5 میلیارد دلاری از صندوق بین‌المللی پول و در نهایت بسته حمایتی از مودیان مالیاتی شامل تمدید سررسید پرداخت مالیات بر ارزش افزوده و مهلت سه‌ماهه جدید برای پرداخت بدهی خلاصه کرد. اقداماتی که تاحدودی در سایر کشورها نیز برای اجرای آنها تصمیماتی اتخاذ شده است. اما موضوع حائز اهمیت آن است که کسب‌وکارها و مشاغل در ایران برخلاف عمده کشورها، تقریبا 3 ماه پربازده که شامل بازار قبل و بعد از عید نوروز می‌شود را از دست داده‌اند.
به‌نظر می‌رسد تعویق پرداخت اقساط وام و مالیات برای یک دوره سه ماهه نتواند کسب‌وکارها را به شرایط قبل بازگرداند.
در بهترین حالت می تواند یک بهبود نسبی در وضعیت اشتغال به‌کار و به‌طور کلی شرایط رفاه خانواده‌ها، حداقل در برخی از مشاغل خاص درگیر با بحران تحقق پیدا نماید. 
از طرف دیگر، حجم بسته محرک اقتصادی ایران توسط دولت 100 هزار میلیارد تومان اعلام شده است. دو موضوع مهم که قابل طرح است؛ اولا میزان کفایت این بسته برای خروج از بحران و دوم محل تامین مالی آن است. در مورد موضوع اول، برای آنکه قابلیت مقایسه ایجاد شود نسبت حجم بسته محرک به تولید ناخالص داخلی هرکشور سنجیده می‌شود.
با نگاهی به بسته محرک اقتصادی سایر کشورهای درگیر، می‌توان پی برد که بسته 2 تریلیون دلاری ایالات‌متحده، حدود 10 درصد تولید ناخالص داخلی این کشور است. همچنین بسته محرک اقتصادی سایر کشورهای توسعه‌یافته مانند ژاپن و آلمان اندکی کمتر از 19 درصد تولید ناخالص داخلی آن‌کشورها است، برای سنگاپور 13 درصد و برای بریتانیا حدود 4 درصد است.
بر اساس اطلاعات موجود، به‌طور متوسط در حدود 75 درصد اقتصاد دنیا، حجم بسته‌ای به اندازه 5 درصد کل تولید ناخالص داخلی دنیا توسط دولت‌ها پیشنهاد شده است. این درحالی‌است که بسته محرک اقتصادی پیشنهاد شده در ایران حدود 2/ 0 درصد تولید ناخالص داخلی ایران و 7 درصد بودجه سال‌جاری است. علاوه بر این، براساس نظر اقتصاددانان، از آنجاکه تاکنون ایران بسته حمایت مالی نداشته است، این بسته محرک اقتصادی نه یک بسته مالی، که شبیه به یک بسته سیاست پولی است. هرچند براساس تحلیل موسسه فیچ، بسته محرک اقتصادی بزرگ‌تر لزوما منجر به بهبود نسبی رفاه نخواهد شد. البته موضوع مهمتر باتوجه به شرایط بودجه سال‌جاری، محل تامین آنست که نامشخص به‌نظر می‌رسد.
ه. برخی از تهدیدهای بحران کرونا در ایران اقتصاد ایران از عدم تعادل های بسیار اساسی در روندی رو به افزایش، همیشه در رنج بوده است. 
نرخهای تورم مداوم در محدوده 30٪ ، نرخ های بیکاری دو رقمی، نظام پولی بانکی از کار افتاده به همراه رشدهای نقدینگی بالای 25٪ و به دنبال آن، کسریهای مداوم بودجه های سالانه و در نهایت رشدهای اقتصادی منفی در یکی دوسال گذشته که برای سال 99 صفر درصد بد‌ون نفت و منهای 7٪ با احتساب نفت پیش بینی شده است.
در خصوص تجارت خارجی ایران می توان به محدودیت های زیر اشاره نمود:
براساس گزارش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اختلال در صادرات از مرزهای زمینی، کاهش ورود و خروج گردشگر، کاهش قیمت و تقاضای جهانی نفت و کاهش محصولات صادراتی کشور در کنار اختلال در تجارت با چین، از مهم‌ترین پیامدهای شیوع این ویروس در حوزه تجارت خارجی کشور هستند. از طرفی صندوق بین‌المللی پول تخمین زده است که تجارت خارجی ایران در سال 2020 با کاهش 16 میلیارد دلاری به حدود 70 میلیارد دلار خواهد رسید.
امر حائز اهمیت آن است که تشدید بحران بیکاری می تواند بحران های موجود در صندوق‌های بازنشستگی را شدت بخشیده و ناآرامی هائی را در حوزه های اجتماعی به همراه بیاورد. 
چندی پیش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با انتشار گزارشی مقدماتی از آثار کرونا بر نرخ بیکاری، اعلام کرد که این بحران باعث خواهد شد تا در طرف عرضه اقتصاد «دست کم 54 رسته فعالیت با حدود یک میلیون کارگاه کوچک و بزرگ ( از یک نفره تا چندصد نفره) و دست کم 4.8 میلیون کارکن یعنی حدود 20 درصد از شاغلان با کاهش شدید سطح فعالیت، تعطیلی و بیکاری» مواجه شوند.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی نیز میزان بیکاری ناشی از بحران کرونا را حدودا بین 2.5 تا 6.5 میلیون برآورد کرده است. این مرکز پژوهشی سناریوهای مختلفی را مورد بررسی قرار داده که در یکی از آنها، شمار قربانیان کرونا را دو هزار نفر در نظر گرفته است. در این سناریو بار مالی سال اول یعنی سال 1399 برای صندوق‌های بازنشستگی را، 44.3 میلیارد تومان و برای مجموع پنج سال، رقم 298.2 میلیارد تومان برآورد کرده است.
ز. راهکاری برای خروج از بحران کرونائی در ایران چشم ها را باید شست جور دیگر باید دید !
یکی از ریاست های جمهوری قبلی ایران در سخنانی گفت بود: زنده باد مخالفان ما، زیرا آنها با انتقادات خود، راه را به ما نشان می دهند و ما با اجرای آنها، موفق و پیروز می شویم (الّذین یـسـتـمعون القول فیتبعون احسنه)! راهکارها و رهنمودها جهت رفع موانع توسعه چه به صورت عام و چه به صورت خاص جهت رفع موانع توسعه اقتصادی در ایران و به دنبال آن، برخورد صحیح با مسئله کرونا و رفع تبعات و پیامدهای آن به حد وفور وجود دارد: موانعی مانند عدم استقبال جدی از "مشاوره در امور"، عدم استقبال از رهنمودهای عمل گرایانه یا پراگماتیسم ( ر.ک. به: مصیبت جهانی کرونا و اقتصاد ایران در سال 99 ، از این نگارنده در روزنامه شرق )، عدم استقبال و فقدان پیگیری جدی با کاغذبازیها و مفاسد اداری، عدم مقابله جدی با مافیا و رانت طلبی های رایج نظیر قاچاق، فرار سرمایه و اقتصاد زیرزمینی!
برآوردها و تحقیقات صورت گرفته نشان می دهد که پتانسیل های پرقدرت و با ارزشی جهت جایگزینی درآمدهای نفتی و انتشار پول و اسکناس پر قدرت و تورم زا از طریق وصول مالیات های مستقیم از درآمدها و ثروتهای بادآورده و کلان( گذشته از برگشت ثروتهای اختلاس و به غارت گرفته شده) وجود دارد! این موارد و مواردی چند به کرات گوشزد شده است.
بنابراین اتلاف کلام بیش از این جایز نیست زیرا در خانه اگر کس است یک حرف بس است.
اقتصاددان و استاد دانشگاه تهران


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

شیوه جدید کلاهبرداری: پیش فروش واکسن کرونا

نظر آیت‌الله نوری همدانی درباره نذورات ماه محرم

چرا انگلیس به تمدید تحریم تسلیحاتی ایران رأی نداد؟

واکنش مهاجرانی به شکست آمریکا در تصویب قطعنامه ضدایرانی

آمادگی پوتین برای میانجی‌گری در خلیج فارس

واکنش ایران به شکست آمریکا در شورای امنیت

5 ویروسی که از کرونا خطرناک‌تر هستند

سقوط داربست در آبادان

دلار در مقابل یورو و پوند کم آورد

دوبلور باسابقه: تا پایان کرونا کار نمی‌کنم

بیانیه پمپئو پس از شکست آمریکا در شورای امنیت

قطعنامه تمدید تحریم تسلیحانی ایران رأی نیاورد

حمله هوایی رژیم صهیونیستی به نوار غزه

چالش لاغری به سبک وزارت ارشاد

قطعنامه تمدید تحریم تسلیحانی ایران رای نیاورد

انفجار در ساختمان چهار طبقه در خیابان فخر رازی

نصرالله: عزیزترین دوست آمریکا می‌شویم!

واکنش ترامپ به توقیف 4 محموله سوخت ایران

برخورد با برگزار کنندگان جشن فارغ‌التحصیلی

ظریف: مکرون ناقل پیام ترامپ نبود

فلسطین: امارات از توافق با اسرائیل صرف نظر کند

تاریخ شروع سال تحصیلی اعلام شد

پمپئو: آزاد گذاشتن ایران برای تجارت تسلیحاتی، جنون محض است

لغو پخش زنده جشن حافظ

غرق شدن دختر 11ساله در سد جامیشان

اعلام ساختمان‌های نا ایمن پایتخت

با ارزش‌ترین شرکت‌های خودروسازی جهان کدامند؟ +عکس

رئیس کانون صرافان: صرافی‌ها حق خرید و فروش ارز دیجیتال را ندارند

رشد پروازهای عبوری از آسمان ایران

حریرچی: در صورت تولید واکسن کرونا، آن را تهیه می‌کنیم

آژانس اتمی: ایران هنوز به ما اجازه دسترسی به دو سایت را نداده

آزمایش یک داروی جدید برای درمان HIV

توضیح مهم درباره انتقال ویروس کرونا از غذا

تبریک تولد نوید محمدزاده به کارگردان نابغه

تازه ترین اخبار از واردات واکسن آنفلونزا به کشور

استقبال از کالا‌های ساخت داخل

چرا سکه ارزان نمی‌شود؟

احضار 6وزیر به مجلس برای پاسخگویی به سوالات نمایندگان

ظریف: دنیا باید به کمک مردم لبنان بیاید

ادعای عجیب یامین‌پور علیه صداوسیما

واکنش آخوندی به ادعای خروجش از ایران: خدا به مردم رحم کند!

واکنش مردم فلسطین به توافق امارات و اسرائیل

با تضعیف ارزش دلار، قیمت طلا صعودی شد

نرخ ارز متعادل می‌شود

حمایت عمان از توافق رژیم صهیونیستی و امارات

رییسی به دیدار رییس اسبق قوه قضاییه رفت

آیا ایران دلیل سفر الکاظمی به واشنگتن است؟

رفع مشکل 5هزار تاکسی پلاک نشده

آغاز طرح جدید پیش فروش محصولات سایپا از فردا

قیمت سکه و طلا (1399/05/24)