بازار آریا

آخرين مطالب

درمان درد تورم کجاست تحليل آريا بازار

درمان درد تورم کجاست
  بزرگنمايي:

بازار آریا - ناظر اقتصاد : وابستگی به درآمدهای نفتی هم از طرف عرضه و هم از سوی تقاضا می‌تواند اقتصاد را مستعد ابتلا به ارقام تورمی بالا کند.
تورم درد است برای درمان آن باید علل ایجادکننده آن را شناخت. سال‌هاست اقتصاد ایران با تورم، به عنوان یک درد مزمن مواجه است و حتی در سال‌های اخیر که تورم به طور نسبی کنترل شده و کاهش یافته، کشور با یکی از بالاترین نرخ‌های تورم در سطح جهان روبرو بوده است به طوری که به عنوان مثال در سال 2016 با تورم سالیانه 8.57 درصد در مقام چهاردهم کشورهای با تورم بالا در دنیا قرار گرفت. لازم به یادآوری است که تورم کشور در سال 2013 تنها اندکی کمتر از 40 درصد بوده و در این سال، ایران دومین کشور با تورم بالا در جهان محسوب می‌شد.
در حال حاضر در بسیاری از کشورهای جهان، تورم و درمان آن تبدیل به یک مساله کلاسیک با راه‌حل‌های مشخص آن شده است که در اغلب موارد با کنترل سیاست پولی و جلوگیری از سلطه مالی بر بخش پولی از بروز معضل تورم و عواقب آن جلوگیری می‌شود. ولی در اقتصاد ایران مساله به این سادگی نیست چرا که تورم یک پدیده چندوجهی است که عوامل متعددی در شکل‌گیری و افزایش آن دخیل هستند و در این یادداشت به یکی از عوامل ایجادکننده آن پرداخته می‌شود.
وابستگی اقتصاد به صادرات نفت ، بالاخص وابستگی بودجه دولت به درآمدهای نفتی منجر به این شده است که هر دلار درآمد نفتی اگر در داخل کشور برای تامین مالی بودجه مورد ‌استفاده قرار گیرد، به اندازه معادل ریالی خود به پایه پولی اضافه می‌کند به عبارت دیگر، فارغ از سیاست‌های پولی اتخاذشده توسط مقام پولی، این درآمدها به عنوان یک واقعیت انکارناپذیر، اثری مستقیم و بسیار مشابه با سیاست پولی انبساطی بر تورم دارند یعنی به عنوان عامل طرف تقاضا در ایجاد تورم عمل می‌کنند.
البته باید خاطرنشان کرد که در بسیاری از سال‌ها، دولت‌های مستقر از این درآمدها به عنوان ابزاری برای کنترل تورم و مهار اثر نقدینگی ناشی از آن بر تورم نیز استفاده می‌کنند به این نحو که با اختصاص بخشی از درآمدهای دلاری ناشی از صادرات نفت به واردات کالا از بازارهای جهانی، که میانگین تورمی به مراتب کمتر از اقتصاد داخلی دارند، سهم کالاهای وارداتی در سبد مصرفی خانوارها را افزایش داده و به این نحو اقدام به کنترل تورم در بخش مصرف‌کننده می‌کنند.
در طرف عرضه، اما درآمدهای نفتی همواره از 2 کانال بر وضعیت تورم اثرگذار بوده‌ است. اول این که در طول بیش از نیم‌قرن وابستگی کشور به درآمدهای نفتی، بخش تولید از مواهب واردات ارزان متکی بر این درآمدها برخوردار بوده است به‌طوری‌که علاوه بر واردات تکنولوژی و ماشین‌آلات صنعتی متعدد با استفاده از دلارهای نفتی، در بسیاری از صنایع و بخش‌های اقتصادی کشور، بخش اعظمی از تولید متکی به واردات مواد اولیه و واسطه‌ای است که به راحتی از خارج از کشور وارد شده و در برخی موارد، تولید داخل تنها محدود به ایجاد ارزش افزوده اندکی در حد بسته‌بندی یا مونتاژ مواد اولیه و واسطه وارداتی است.
به این ترتیب از این منظر، درآمدهای نفتی موجب تسهیل تولید و نیز ارزان تمام‌ شدن قیمت هر واحد عرضه شده و می‌تواند در بلندمدت از عوامل کنترل تورم محسوب شود ولی این مساله را از دیدگاهی دیگر نیز می‌توان نگریست. وابستگی تمام ارکان تولیدی کشور به واردات ارزان باعث شده است در بسیاری از صنایع امکان شکل‌گیری و رقابت واحدهای تولیدی داخلی با صادرکنندگان خارجی یا به عبارت بهتر واردکنندگان داخلی فراهم نباشد. نمونه‌های واضحی از این امر را می‌توان در تولید منسوجات و البسه یا لوازم خانگی مشاهده کرد که واردات ارزان در طول سالهای گذشته به طور عملی موجب ورشکستگی یا ضعیف شدن کارخانجات داخلی و به تبع آن حذف این اقلام از طرف عرضه داخلی اقتصاد کشور شد.
حال اگر درآمدهای نفتی، بدون محدودیت و به قیمت ریالی کمابیش ثابت در اختیار بخش عرضه و نیز تقاضا قرار می‌گرفت شاید این وابستگی چندان روی تورم اثرگذار نبوده و حتی همواره به کنترل تورم کمک می‌کرد کما این که در برخی از کشورهای نفتی که درآمدهای حاصل از صادرات نفتی آنها به نسبت جمعیت‌شان بسیار زیاد است و تولید غیرنفتی چندانی ندارند و بیشتر مایحتاج خود را با واردات از خارج تأمین می‌کنند، تورمی نزدیک به میانگین تورم بین‌المللی و گاهی کمتر از آن مشاهده می‌شود.
ولی نکته آنجاست که اقتصاد ایران اقتصادی متکثر با صنایع و بخش‌های تولیدی متعدد است و بخشی از اقلام موجود در سبد مصرفی خانوارها در داخل تولید شده و بخشی دیگر با استفاده از درآمدهای نفتی وارد می‌شوند، درآمدهایی که کفاف تمام نیازهای ارزی کشور را با توجه به جمعیت هشتاد میلیونی نداده و نوسانات آن به هر دلیلی، از تحریم‌ها و کاهش صادرات نفت گرفته یا افت درآمدهای نفتی به دلیل کاهش قیمت جهانی نفت، می‌تواند اثر بسیار زیادی بر عرضه کالا هم از محل محدود شدن عرضه کالاهای نهایی وارداتی و هم از محل کاهش عرضه کالاهای داخلی وابسته به واردات مواد اولیه و واسطه‌ای داشته و با محدود شدن عرضه، تورم را افزایش دهد.
به عبارت دیگر، وابستگی به درآمدهای نفتی هم از طرف عرضه و هم از سوی تقاضا می‌تواند اقتصاد را مستعد ابتلا به ارقام تورمی بالا کند؛ شرایطی که بروز آن به دنبال تحریم‌های چند ماه گذشته و آبان ماه آینده و محدود شدن درآمدهای نفتی دور از انتظار نیست. «حساب ذخیره ارزی» و «صندوق توسعه ملی» راهکار و در واقع دارویی بود که در بحران‌های مشابه سالیان گذشته، برای این درد و مسائل مبتلابه نوسانات درآمدهای نفتی تجویز شد، دارویی که امروز در کشور پیدا نمی‌شود.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

چالش تأمین غذا و دارو در آینده

سیاه و سپید اقتصاد ایران به روایت مجمع جهانی اقتصاد

وضعیت اشتغال زنان و مردان در تابستان98

پالس‌های نفتی ایران و عربستان/ آیا روابط دو کشور وارونه می‌شود؟

یارانه‌های پنهان به سود ثروتمندان

واردات لوازم خانگی بدون پشتیبانی

راهبردهای یارانه‌زدایی

آموزش، حلقه مفقوده فاجعه لردگان

وابستگی به نفت، بیماری مزمن اقتصاد ایران/ رویایی که هیچ وقت مجال محقق شدن نیافت

سایه روشن مداخله دولت در بازار مسکن

فرصت بزرگ بازار اوراسیا برای ایران

پایان‌نامه‌ها؛ بی‌خاصیت‌های اجباری

حرفه دهه هفتادی‌ها و هشتادی‌ها

جابه‌جایی قله تورم به طبقه متوسط

آسیب پذیری زیرساخت‌های سعودی

تحلیلی تاریخی از تحریم بانک مرکزی

10سرعت گیر تورم

نبض بازار مسکن نمی‌زند

فشار بازار برای کاهش قیمت خودروهای چینی

تکانه «سیل» به رشد اقتصادی

آیا شاخ مافیای کنکور شکسته می‌شود؟

اگر یارانه‌تان قطع شده حتما بخوانید

کمک 16هزار میلیاردی به پولدارها!

یارانه واقعی کم درآمدها چقدر است؟

ردپای نامرئی مافیای کودکان کار

گره 15 میلیارد دلاری برجام

«بنزین‌درمانی» به نفع ثروتمندان

وضعیت حضور تجاری ایران در 15بازار منطقه

راهکارهایی برای مهار پول داغ

حساب‌های «آف‌شور» به جای «اینستکس»

نجات کسب و کار با اعمال تغییرات پایدار

خودمختاری در صرف منابع استراتژیک؟

بــازار بــدون نــظارت!

آیا رشد وزنی صادرات غیرنفتی علامت مثبت اقتصادی است؟

روایتی ناتمام از بحران آب در سیستان و بلوچستان

جغرافیای تازه صادراتی ایران

شلیک به قلب خودکفایی شکر

آیا سرطان «ناصر خسرو» درمان می‌شود؟

طلای دست دوم بخریم یا نخریم؟

کلاهبرداری با "سهمیه بندی بنزین"

تغییر سکان کنترل تورم

چرا شکاف طبقاتی بیشتر شد؟

کیفیت بنزین افزایش می‌یابد

اجاره 300میلیونی مغازه در تهران

مهدکودک‌های لاکچری و کودکان خسته

الزامات نقش فعال دولت در ایجاد نوآوری و کارآفرینی

کدام دولت‌ها برای اجاره بها سقف تعیین می‌کنند؟

ورود قوه‌ قضائیه باعث کاهش قیمت خودرو می‌شود؟

شکاف میان انتظارات و واقعیات

مهار تورم با ساز و کار بورس و بانک