بازار آریا

آخرين مطالب

ارتباط بین نرخ ارز و توسعه صادرات مقالات اقتصادي

ارتباط بین نرخ ارز و توسعه صادرات
  بزرگنمايي:

بازار آریا - افزایش نرخ ارز تا چه حد می‌تواند به توسعه صادرات و خروج از رکود کمک کند و آیا افزایش نرخ ارز به تنهایی می‌تواند به توسعه صادرات کشور و دستیابی به بازارهای جهانی منجر شود؟ درخصوص ارتباط بین نرخ ارز و تراز تجاری کشورها، نظرات مختلفی وجود دارد؛ بنابراین پاسخ به این پرسش‌ها نیاز به بررسی ابعاد مختلف موضوع دارد. درخصوص جهش اخیر نیز باید به برخی نکات توجه شود.
آنچه در ماه‌های اخیر در اقتصاد ایران رخ داده است، شوک ارزی ناشی از ناکارآمدی سیاست‌های اقتصادی است. اقتصاد ایران در اثر ناکارآیی سیاست‌های پولی و مالی، چهار دهه گرفتار چرخه «کاهش نرخ ارز حقیقی – شوک نرخ ارز» بوده است و این چرخه بارها در اقتصاد ایران تکرار شده است. در دوره‌های سرکوب نرخ ارز، کسری تراز تجاری کشور به وضوح منفی‌تر شده است، ولی در دوره‌های جهش نرخ ارز، اگر چه واردات کاهش یافته است، ولی اثری پایدار بر افزایش صادرات برجا نمانده است. این مساله ابهاماتی را به‌وجود آورده و موجب شده است در برخی مطالعات تجربی، ارتباط بین تغییرات نرخ ارز و صادرات در ایران اثبات نشود. درخصوص علت این مساله، توضیحاتی را به شرح زیر می‌توان ارائه کرد:
اولا بخش عمده‌ای از صادرات کشور شامل صادرات نفت و گاز، تابع متغیرهایی مانند سهمیه کشورها، بازاریابی، متغیرهای سیاسی، تحریم‌های خارجی، قیمت‌های جهانی نفت و ظرفیت تولید است. بنابراین تغییرات نرخ ارز تاثیر عمده‌ای بر صادرات این اقلام ندارد.
ثانیا افزایش تقاضا برای کالاها و خدمات ایرانی در بازارهای جهانی به عوامل متعدد داخلی و خارجی بستگی دارد. در این بین قطعا افزایش نرخ ارز یکی از عوامل اصلی بهبود رقابت‌پذیری محصولات ایرانی در بازارهای جهانی است، ولی علاوه‌بر آن، طیفی از متغیرها و شرایط دیگر نیز وجود دارد که تعیین‌‌کننده رقابت‌ پذیری کالاهای ایرانی در بازارهای جهانی است. به‌عنوان مثال، عواملی مانند ضعف زیرساخت‌های اقتصادی، ناکارآیی بازارهای مالی، محیط کسب‌و‌کار نامساعد، بنگاه‌داری خردمقیاس، محرومیت از مزایای تجارت آزاد و عدم عضویت در پیمان‌های تجاری، انواع انحصارات، دخالت‌های دولت در بازارها، سهم پایین تحقیق و توسعه، موانع ناشی از تحریم‌های خارجی و مشکلات تعاملات بانکی، سیاست‌های تجاری ناکارآمد و… توان رقابت‌پذیری بنگاه‌های داخلی را در بازارهای جهانی به‌طور جدی کاهش داده است. با این موانع، امکان توسعه بازارهای صادراتی و رقابت با رقبای خارجی وجود نخواهد داشت. در این شرایط تنها محصولاتی در بازارهای جهانی امکان حضور دارند که وابسته به منابع زیرزمینی یا برخوردار از رانت‌ها و یارانه‌های دولتی هستند. به این دلایل است که حتی با افزایش نرخ ارز، امکان حضور پایدار محصولات ایرانی در بازارهای جهانی فراهم نمی‌شود.
ثالثا بنگاه‌های اقتصادی با رجوع به حافظه تاریخی خود انتظار دارند به دنبال شوک‌های ارزی و با فروکش کردن التهاب بازار، مجددا دولت همانند همیشه اقدام به تثبیت نرخ ارز اسمی و کاهش نرخ ارز حقیقی کند. شوک‌های ارزی اگر چه در کوتاه‌مدت‌، مزیتی برای صادرات فراهم می‌کنند، ولی باتوجه به بی‌ثباتی سیاست‌های ارزی، انگیزه‌ای برای افزایش ظرفیت تولید به‌منظور صادرات شکل نمی‌گیرد.
الزامات توسعه صادرات
اقتصاد ایران برای خروج از رکود و مواجه نشدن با بحران بیکاری، به توسعه بازارهای صادراتی نیاز دارد. بدون تردید از اولین الزامات توسعه صادرات، اصلاح سیاست‌های ارزی و پایان دادن به سیاست غلط سرکوب نرخ ارز است. اصلاح سیاست ارزی باید در جهت ثبات‌بخشی به روند بلندمدت نرخ ارز حقیقی باشد. به بیان واضح‌تر، سیاست‌گذار باید در نهایت بپذیرد که در بلندمدت امکان تثبیت نرخ ارز اسمی همزمان با انبساط پولی وجود ندارد و نمی‌توان لنگر اسمی نرخ ارز را در یک اقتصاد تورمی جایگزین یک سیاست پولی کارآمد کرد. سیاست‌گذار باید هدف خود را ثبات نرخ ارز حقیقی و مدیریت متقارن نوسانات و شوک‌های ارزی قرار دهد.
همزمان با اصلاح سیاست ارزی، اقدامات دیگری نیز مورد نیاز است از جمله باید زمینه اصلاح بازارها و ثبات اقتصاد کلان، اصلاح ناکارآیی بازارها و حذف دخالت‌های قیمتی دولت فراهم شود. علاوه‌بر آن، لازم است زیرساخت‌های اساسی و بازارهای مالی توسعه پیدا کند و محیط کسب‌ و‌ کار بهبود یابد. همچنین برای افزایش رقابت‌پذیری بنگاه‌های داخلی و توانمندسازی بنگاه‌ها چاره‌ای جز افزایش مقیاس تولید، افزایش رقابت و کاهش انحصارات وجود ندارد. در نهایت برای دستیابی به بازارهای جهانی لازم است موانع سیاسی تجارت خارجی برطرف شود.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

والی داعش در بغداد کشته شد

حمله گسترده هکرها به توئیتر افراد سرشناس

اسهال؛ از دلایل تا پیشگیری

برتری 15درصدی بایدن در یک نظرسنجی جدید

تبرئه مادرزن از اتهام قتل عمد داماد

ماجرای حکم اعدام سه معترض، تیتر یک شد

موضع کیهان درباره حکم اعدام سه معترض

عامل حمله به رستورانی در محمودآباد دستگیر شد

نامه آیت‌الله علوی‌گرگانی به رئیس‌جمهور

دورکاری یک‌سوم کارمندان استان تهران از شنبه

روایتی از سکه‌باران مدیران سابق بانک مرکزی

پست خبرساز بهنوش بختیاری درباره سه معترض

برقراری آرامش در مرز آذربایجان و ارمنستان

چرا اعدام سه معترض، ترامپ را شاد می‌کند؟

صفحات توئیتر جف بزوس و بیل گیتس هک شدند

چرا ترامپ توییت اعدام نکنید زد؟

مزایای شگفت‌انگیز پونه کوهی برای سلامتی

پمپئو: با مداخله ایران در انتخابات آمریکا مقابله می‌کنیم

ابداع ربات‌هایی که قابلیت استتار دارند

ابطحی: ترامپ علاقه دارد این 3 نفر اعدام شوند

افزایش عرضه ناشی از تسهیل توافق اوپک پلاس جذب بازار نفت می‌شود

سلیمانی: جلوی جمهوری اسلامی قلابی می‌ایستیم

کشف کارگاه تولید روغن تقلبی با برند خارجی

بانک مرکزی: از مبارزه با فساد حمایت می‌کنیم

آمریکا سه فرد و پنج شرکت روسی را تحریم کرد

مهار آتش در کارخانه لنج‌سازی بوشهر

زایمان زهرا شیخی، نماینده اصفهان خبرساز شد

شهردار کرمان به کرونا مبتلا شد

ترامپ: مایکل فلین را به کاخ سفید برمی‌گردانم

خب خداروشکر امروز خبر جدیدی نیست!

انفجار در مسیر کاروان نظامی آمریکا در عراق

دروغ‌سازی مرگ رجوی برای رونق همایش منافقین

روایت ربیعی از عملکرد رسانه‌های فارسی‌زبان

کدام مالکان مشمول طرح مالیات بر خانه‌های خالی می‌شوند؟

امتیاز نظام وظیفه برای مشمولان غائبِ متاهل

اعلام فیلم‌های کلاسیک کن با یک فیلم از ایران

هشدار آمریکا درباره تداوم همکاری با «هوآوی»

مهمان و مجری پابرهنه در شبکه سه!

سردار معروف اشکانی هم ماسک زد

ترکیه: ارمنستان در توطئه‌های خود غرق خواهد شد

بازی ترامپ با احکام معترضین آبان

انفجار در مقر شبه نظامیان کُرد در شمال شوریه

پیش بینی نتیجه یک تصمیم؛ سود بانکی ناچیز زیاد شد

کداممالکان مشمول طرح مالیات بر خانه‌های خالی می‌شوند؟

جهانگیری: اجازه فروپاشی اقتصادی را ندادیم

چین، سفیر آمریکا را احضار کرد

گزارش خبر 20:30 علیه هشتگ «اعدام نکنید»

درکردنش با چین، مهارکردنش با بقیه!

نخست‌وزیر تونس استعفا کرد

سکه باران مدیران سابق بانک مرکزی این بار در اتاق آقازادهایشان!