بازار آریا

آخرين مطالب

اقتصادآنلاین بررسی می‌کند

نسخه درمان بیماری هلندی اقتصاد ایران/ بودجه منهای نفت چگونه امکان پذیر است؟ اقتصاد ايران

نسخه درمان بیماری هلندی اقتصاد ایران/ بودجه منهای نفت چگونه امکان  پذیر است؟
  بزرگنمايي:

بازار آریا - منابع نفتی موجب افزایش وابستگی دولت به ثروتهای طبیعی، بزرگ شدن حجم هزینه های دولت، ناتوانی در اخذ مالیات فراگیر، عدم شفافیت عملکرد دولت و پیدایش رانت خواری می شود. با استفاده درست از دلارهای نفتی و رعایت قواعد بهینه مصرف آنها می توان مانع از ظهور و بروز بیماری هلندی شد.

اقتصادآنلاین -مریم علیزاده؛ نوسانات شدید قیمت جهانی نفت و تاثیر آن بر درآمد کشورهای صادرکننده آن سبب تحولاتی در ساختار اقتصادی این کشورها به ویژه از نظر تغییر ترکیب تولید و نیز تغییر ترکیب کالاهای صادراتی و وارداتی بواسطه تغییر رابطه مبادله واقعی بوده است.
علاوه بر اهمیت نفت در تولید ناخالص داخلی، نقش آن به عنوان منبع جلب ارز خارجی بسیار حائز اهمیت است .واردات بی رویه و صادرات وابسته به نفت، اکنون مهم ترین چالش اقتصاد کشور ماست .در واقع دو مشکل فوق، برخلاف تفاوت ظاهری، به منزله دو روی یک سکه اند و هردو با هم، نشانه هایی از نبود سلامت در اقتصاد کشور را یادآوری می کنند.
در ایران نیز بسیاری از صاحب نظران اقتصادی و سیاسی بر این باورند که ثروت نفت عملکرد اقتصادی کشور را تحلیل برده و اثر سوئی بر ساختار سیاست در کشور داشته است، به گونه ای که از ثروت نفت در کشور به مثابه بلا و نفرین یاد می کنند؛ به این مفهوم که نحوه استفاده از ثروت نفت در کشور به گونه ای بوده است که نتایج رفاهی و توسع های مورد انتظار از آن را به بار نیاورده است، چنانکه گویی اقتصاد کشور به بیماری هلندی گرفتار شده است. با مروری بر کارنامه اقتصادی کشور می توان مشاهده نمود که افزایش درآمدهای نفتی عمدتا به خوبی مدیریت نشده و در عوض سرمایه گذاری های بلند مدت صرف مخارج کوتاه مدت گشته که نتیجه آن چیزی جز تورم و افزایش نقدینگی نبوده است.
بیماری هلندی به وضعیتی اطلاق می شود که در آن به دنبال کشف یک منبع طبیعی همچون نفت و در نتیجه افزایش عواید ارزی حاصل از آن، نرخ ارز واقعی افزایش وعملکرد صادرات آن کشور کاهش می یابد. از سویی دیگرعملکرد کشورهای غنی از نظر منابع طبیعی نشان داده است اقتصادهای آن ها به طور متوسط آهسته تر از اقتصادهایی رشد کرده است که از نظر منابع طبیعی فقیربوده اند. برای مثال، کشورهایی همچون ایران، نیجریه، و ونزوئلا در چند دهه اخیر، عملکرد ضعیفی را تجربه کرده اند، در حالی که از نظرمنابع طبیعی ثروتمندند.
یکی از تاثیراتی که وابستگی اقتصاد کشور به درآمدهای نفتی دارد، اثری است که بر نرخ ارز می گذارد .افزایش نرخ واقعی ارز، به عنوان یکی از نشانه های بیماری هلندی، رقابت پذیری تولیدات داخلی قابل صادرات را کاهش می دهد و به انبساط واردات و انقباض صادرات و در نتیجه، به از مزیت افتادن تولید در بخش های قابل تجارت می انجامد. علت آن است که صادرکنندگان محصولاتشان را به قیمت های جهانی می فروشند و دریافتی هایشان به دلار است، اما در عوض، هزینه های تولیدشان به پول داخلی انجام می شود. از این رو، افزایش قیمت کالاهای غیرقابل تجارت در داخل کشور مفروض، سودآوری صادرات را کاهش می دهد و به تبع آن از توان پرداختی بنگاههایی که به امر صادرات می پردازند (و به طور کلی بنگاه هایی که در بخش کالاهای قابل تجارت فعالیت می کنند) به عوامل تولید می کاهد. در نتیجه، اشتغال و تولید دراین قبیل فعالیت ها در قیاس با بخشهای غیرقابل مبادله از مزیت می افتد.
مروری بر رفتار اقتصادی دولت نشان می دهد که نفت، بیش از آن چه که نعمتی در جهت رفاه و پیشرفت کشور باشد، به صورت عذاب و آفتی برای انحراف اقتصاد از مسیر اصلی، بروز کرده است .این در حالی است که نفت در واقع یک ثروت بین نسلی است، باید خرج سرمایه گذاری ماندگار و بلندمدت شود، نه مخارج روزمره و مصرفی.
گفتنی است صاحبنظران اقتصادی در کشور بر این باورند که عوارض بیماری هلندی در ایران از همان ابتدای شروع صادرات نفت در اقتصاد بروز کرد، به گونه ای که تقریباً عمده فعالیت های سنتی تحت تأثیر آن قرار گرفت و به تدریج دچار زوال و نابودی گردید. ازجمله این فعالیت ها می توان صنعت منسوجات سنتی، صنعت کاشی سنتی، صنعت شیشه گری سنتی، صنعت خراطی چوب و صنعت فلزکاری سنتی را نام برد که یا به کلی از بین رفتند و یا به صورت صنایع دستی و تزئینی در مقیاس های بسیار کوچک، به حیات خود ادامه دادند.
مرور تاریخ اقتصاد ایران نشان میدهد همواره در پی رونق جهانی قیمت نفت و در نتیجه، افزایش درآمدهای ارزی حاصل از صدور نفت خام که مستقیماً و به طور تمام و کمال در اختیار دولت است، نشانه های بیماری هلندی پدیدار شده است. افزایش درآمدهای نفتی کشور در پی رونق قیمت نفت موجبات تحریک دولتهای وقت را فراهم کرد تا اهداف جاه طلبانه ای را دنبال کنند و با افزایش هزینه های دولت و تزریق دلارهای نفتی به اقتصاد نابسامانی در اقتصاد کشور فراهم شد.
در این بین اخیرا مرکز پژوهش های مجلس در گزارشی با عنوان « برنامه اداره کشور بدون نفت» آورده است؛ مؤثرترین و پایدارترین راه مقابله با استفاده از اهرم نفت علیه ایران، اداره ارادی کشور بدون نفت است. برنامه اداره کشور بدون نفت، از دو بخش تشکیل شده است.
بر اساس این گزارش در بخش اول، برنامه ارادی و فعالانه برای صفر کردن منابع نفتی از بودجه عمومی دولت (نه صفر کردن صادرات آن) ارائه شده و در بخش دوم، برنامه لازم برای خنثی کردن آثار کاهش احتمالی تحمیلی صادرات نفت ـ ولو تا مرز فرضی صفر ـ در تراز پرداخت‌ها و بازارهای مرتبط توضیح داده شده است.
این گزارش می افزاید : برنامه حاضر به دنبال آن است که بتواند به صورت «عملیاتی و قابل اجرا»، با «کمترین تنش» اجتماعی و سیاسی، با حداقل تلاطم غیرقابل اجتناب در محیط اقتصاد کلان و با لحاظ حمایت‌های اقتصادی لازم از اقشار آسیب‌پذیر، منابع نفتی بودجه را «از لحظه شروع برنامه» به صفر برساند، آن را طی اجرای برنامه حفظ کرده و در پایان، اقتصاد را وارد مرحله‌ای جدید از بودجه‌ریزیِ بدون اتکا به منابع استخراجی کند، ضمن اینکه در صورت کاهش تحمیلی صادرات نفت نیز، اقتصاد پایداری خود را از دست ندهد.
این گزارش تصریح می کند: برنامه تصفیر نفت که اختصاراً «بتن» نامیده می‌شود، «استحکام» در مقابل نوسانات یا شوک‌های نفتی را به مشخصه اصلی ساختار بودجه کشور تبدیل و در عین حال، منابع نفتی را، برای استفاده نسل‌های آتی و توسعه کشور، معطوف به تنوع اقتصادی و پایداری تراز پرداخت‌ها و سالم‌سازی تجارت، حفظ و صرف خواهد کرد.
اما به عقیده صاحبنظران، راهکارهای دیگری نیز برای از بین بردن نقش نفتدر بوجه کشور وجود دارد که مهم ترین آن ها عبارتند از:
- جداسازی درآمد نفت از حساب بودجه و التزام به هزینه کرد آن فقط در جهت سرمایه گذاری مولد.
- پرهیز از واردات بی رویه و بازگشت به سیاست تولید داخل.
- ارتقای بنیان های تولید و کمک به تغییر استراتژی تولید از سنتی به تولید تجاری و دانش پایه.
- سرمایه گذاری بر نیروی انسانی متخصص، متعهد و عمل گرا.
- تعهد به اجرای سیاست های راهبردی و گزاره های برنامه ای مصوب در افق چشم انداز و برنامه های میان مدت.
- سرمایه گذاری درآمدهای نفتی در کشورهای دیگر (به صورت خرید سهام و اوراق بهادار)


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

مدیرکل مبارزه با پولشویی سازمان امور مالیاتی: مخالف معافیت‌ سینمایی‌ها هستیم/ در حساب همه مردم سرک نمی کشیم

مرگ دو برادر در سرباز

شیرینی معروف شهر نجف

تاثیر گذاری تمرین بیش از حد بر تصمیمات

سنگ هم ببارد،عاشقان حسین(ع) نمی ترسند

تصادف راننده قاچاقچی با زائران اربعین

فوری: برادر رئیس‌جمهور راهی زندان شد

تاجگردون خبر داد: بررسی غلتان بودجه 99 و 1400 در مجلس

هالک بانک به دور زدن تحریم‌ها متهم شد

هوا از شنبه بارانی می‌شود

امکان افزایش نرخ سود بیمه‌های زندگی

الزام افزایش سرمایه هفت شرکت صنایع شیر ایران از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها

مخالفت شورای نگهبان با لغو ممنوعیت عرضه قلیان در قهوه‌خانه‌ها

کلاهبرداران در کمین مهاجران

راهکارهایی ساده برای پس‌انداز

نرخ سیستم صوتی و تصویری خودرو در بازار؟ +جدول

جوان‌ترین دارنده جایزه نوبل اقتصاد‌ کیست؟

حمله سایبری آمریکا به ایران

ایران در بازار دستفروشان ترکیه چه سهمی دارد؟

بهترین کشورها برای بازدید گردشگران کدام است؟

حرکت اوپک 13دلار زیر میانگین/ تلاش برای افزایش قیمت بی‌فایده بوده

بررسی غلتان بودجه99 و 1400در مجلس/ بودجه به صورت 2ساله ارائه نمی‌شود

تمسخر علی دایی توسط دو مجری در شبکه سه +فیلم

مناطق جنوبی تهران پیشتاز تورم ملکی/ ارزان‌ترین خانه‌های تهران کجاست؟

اختصاصی/ کردیت بانک سوییس اعتقاد دارد طلا سال آینده هم در سطح 1500 دلاری مقاومت خواهد کرد

آماده باش 9استان دربرابر هجوم ملخ‌ها

تنبیه زنگ زبان انگلیسی از سوی مجلس

سهم استان‌ها از تسهیلات دریافتی +اینفوگرافیک

عرضه 53 هزار تن محصول در تالار محصولات صنعتی و معدنی

غذاخوری با چاشنی هزینه برند

مهارت‌هایی برای جلوگیری از طلاق عاطفی

ضرر شدید بزرگترین پالایشگاه آسیایی از تحریم‌های ایران

تور 3روزه قشم چند؟

اصلاح قوانین بازار سرمایه، تصمیم شورای عالی بورس است/ ریسک کمتر نیازمند کاهش دامنه نوسان است

صبحانه ای برای لاغری

نرخ خرید تضمینی گندم مشروط به ثبات در قیمت نهاده‌ها

مرد معتاد سر زنش را برید+عکس

پیش‌بینی جدید صندوق بین‌المللی پول از اقتصاد ایران/ بهبود وضعیت از سال‌آینده

نخست‌وزیر پاکستان با پادشاه عربستان دیدار کرد

آمریکا بانک ترکیه‌ای را به دور زدن تحریم‌های ایران متهم کرد

دیدن دنیا از چشم عروسک

حضور رئیس‌جمهور در مراسم آغاز سال تحصیلی دانشگاه‌ها

سکان آسمان در دست زنان

نرخ انواع اسکنر کانن در بازار ؟ +جدول

اختصاصی/ سیتی ایندکس: چشم انداز تکنیکال طلا مثبت باقی مانده است

خودروسازان؛ قربانی اصلی برگزیت بدون توافق

قیمت مسکن در ارزان‌ترین منطقه تهران

پیش‌بینی جدید صندوق بین‌المللی پول از اقتصاد ایران

قاتل نوجوان 2 زن در انتظار محاکمه

پدیده بیکارانِ صاحب درآمد