بازار آریا

آخرين مطالب

اوضاع اقتصادی ایران در آستانه انقلاب مشروطه اقتصاد ايران

اوضاع اقتصادی ایران در آستانه انقلاب مشروطه
  بزرگنمايي:

بازار آریا - وابستگی اقتصادی ایران به دولت‌های روسیه و انگلستان در آستانه انقلاب مشروطه به اوج خود رسیده بود. امتیازاتی که در دوران قاجاریه به این دولت‌ها داده شده و رقابت‌های بی‌پایان برای گرفتن امتیاز بیشتر، ایران را به کشوری وابسته در زمینه اقتصادی تبدیل کرده بود.روند نفوذ غرب در ایران از نیمه دوم سده نوزدهم آغاز شد، این نفوذ دارای دو شیوه متفاوت بود که نفوذ اقتصادی در راس آن قرار داشت.
نفوذ غرب به‌ویژه نفوذ اقتصادی، بیشتر بازارهای شهری را تهدید می‌کرد و به تدریج تجار و بازرگانان پراکنده محلی را در قالب طبقه متوسط فرامحلی یکپارچه ساخت، طبقه‌ای که اعضای آن برای نخستین بار از دردها و مشکلات مشترک خود آگاه شده بودند (آبراهامیان، 1391: 65).روسیه بعد از سال 1850/ 1299 ش بر تفوق تجاری و سیاسی خود در ایران افزود، این امر تا حدی ناشی از صنعتی شدن روسیه و توسعه‌طلبی آن در آسیای میانه و ایران بود. در بازار ایران برای کار و اقلام محصولات کشاورزی روسیه تقاضا ایجاد و ایران به بازاری برای کالاهای صنعتی روسیه تبدیل شد. روسیه هم از حالت فشار نظامی کاست و به وسایل مسالمت‌آمیز و رخنه اقتصادی متوسل شد (فوران، 1392: 177).در بررسی اوضاع اقتصادی ایران در آستانه انقلاب باید تاثیر قدرت‌های غربی در اقتصاد داخلی مورد ارزیابی قرار گیرد. زیرا بازارهای تجاری ایران در آن دوره به‌خاطر معاهداتی که بعد از جنگ اول و دوم ایران و روس ایجاد شد در اختیار روس‌ها قرار گرفت.این معاهدات دیپلماتیک آغازگر نفوذ اقتصادی در ایران بود و با همین هدف بسته شده بود. در سده نوزدهم حجم کلی تجارت خارجی حدود 8 برابر افزایش یافت. با اینکه در آغاز سده نوزدهم، ایران از اقتصاد جهانی کاملا برکنار و جدا بود، در پایان سده کاملا در مسیر ادغام در شبکه اروپایی تجارت بین‌المللی قرار گرفته بود.به این ترتیب، شکست‌های نظامی به امتیازات دیپلماتیک منجر شد، امتیازات دیپلماتیک، امتیازات تجاری را به‌دنبال آورد، امتیازات تجاری راه‌های نفوذ اقتصادی را هموار ساخت و نفوذ اقتصادی نیز صنایع سنتی را تضعیف کرد و در نتیجه آشفتگی‌های اجتماعی شدیدی پدید آمد. (آبراهامیان، 1391: 67)در سده نوزدهم (1179 تا 1279 ش) زمین بیش از هر زمان دیگر سرچشمه اعتبار و ثروت تلقی شد. شاید بتوان علت این امر را آمیزه‌ای از سیاست مالیاتی دولت و ادغام هرچه بیشتر در اقتصاد ایران در بازارهای جهانی دانست (فوران، 1392: 186).بنابراین اوضاع اقتصادی ایران به‌خاطر ادغام در اقتصاد جهانی از طرفی و عدم توانایی اقتصاد کشور در بازارهای جهانی زمینه‌های ضعف اقتصادی را ایجاد کرد. اقتصاد سنتی ایران توان مواجهه با اقتصاد صنعتی غربی را نداشت و ناچار در این مواجهه به بازاری برای کالاهای خارجی تبدیل شد. تحولات سیاسی و اقتصادی در کشورهایی مانند روسیه به سرعت جامعه ایران را تحت تاثیر قرار می‌داد و مساله اقتصادی نیز از آن متاثر می‌شد. مردم ایران با مشکلات اقتصادی و دوران‌های قحطی شدید روبه‌رو شده بودند. ایران در سال‌های 1241-1240 ش، 1251 ش، 1259 ش و نیز اوایل دهه 1280 ش با قحطی روبه‌رو شده است (همان، 188).روند انقلاب اندکی پس از قتل ناصرالدین شاه در سال 1274 آغاز شد. در ایران طغیان‌های عمومی معمولا در خلال بحران‌ها و هنگامی که حکومت‌ها دچار ضعف و تفرق و بی‌کفایتی بودند رخ می‌داد و اوضاع اقتصادی جامعه در گرو این هرج‌ومرج‌ها به سرعت متشنج می‌شد که در پی تغییر حکومت‌ها همیشه مردم درگیر قحطی می‌شدند.بنابراین هرج‌ومرج و ناآرامی در آستانه انقلاب مشروطه وضعیت اقتصادی مردم را تحت تاثیر قرار داد. در اوایل سال 1277 شمسی کشور دچار بحران اقتصادی شده که در این سال تبریز دچار قحطی نان می‌شود، ملاک‌ها مظنون به احتکارند و شهر دستخوش آشوب است. دکاندارها اعتصاب می‌کنند و بسیاری از مردم در بقعه‌ای بست می‌نشینند (نوایی، 1368: 307-306).در تهران وضعیت معیشت مردم رو به وخامت گذاشته بود به‌طوری‌که نان و گوشت کمیاب و گران شده بود. در بروجرد و خوزستان نیز کمبود نان وجود داشت، در کاشان نان حکم کیمیا را پیدا کرده بود. حاکم مشهد که نوه فتحعلی‌شاه بود، به اندازه‌ای مردم را به ستوه آورد که اعتصاب می‌کنند و شهر را به آشوب می‌کشند. حاکم فرار را بر قرار ترجیح می‌دهد، آذربایجان آشوب‌زده است. می‌گویند تبریز جای ارامنه نیست و روسای پست و گمرکات باید مسلمان باشند، حاکم فارس سران ایل قشقایی را احضار می‌کند آنها نمی‌روند، حکومت در کار قشقایی‌ها در می‌ماند. بختیاری‌ها از پرداخت مالیات سر باز می‌زنند. نان در تهران کمیاب و گران است و روزبه‌روز قیمت نان بالا می‌رود (کاتوزیان، 1395: 50-49).وقوع انقلاب 1905 روسیه تاثیر بیشتری گذاشت، زیرا هم الگویی از خرس بزرگ مخوف فراهم آورد و هم موجب اشاعه افکار انقلابی و روش‌های مبارزاتی شد که در قالب مبارزان که از قفقاز می‌آمدند متبلور شد. تندروهای جوان، دموکرات‌های سوسیال، دموکرات‌های خاصه در تهران، تبریز، گیلان و مشهد آغاز به تشکیل گروه‌هایی برای مبارزه در راستای برنامه‌های انقلابی خود کردند (همان، 54).
بخشی از یک پژوهش به قلم ثریا عباسی‌قیداری


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بورس تهران در فاز تغییر؟

تاثیر کرونا در مبتلایانِ دیابت

کنگره آمریکا طرح تحریم چین را تصویب کرد

تاثیر افزودن ادویه‌ها به وعده غذایی در کاهش التهاب

کاهش فشارخون ریسک ابتلا به زوال عقل را کم می‌کند

فشارخون بالا در هنگام ورزش کردن نشانه بیماری قلبی است

جنجال در آمریکا درپی قتل یک سیاه‌پوست توسط پلیس +تصاویر

ثبت نام کتاب‌های درسی ادامه دارد

سگی که بزرگ‌ترین بینی را در جهان دارد +تصاویر

اعلام ساعات کار سازمان‌ها و ادارات آموزش و پرورش از 10خرداد

فشار اقتصادی، انزوای دیپلماتیک، اجزای راهبرد آمریکا در قبال ایران هستند

قیمت انواع اسکوتر و اسکیت در بازار؟ +جدول

ایران و ونزوئلا به نیابت از جهان به واشنگتن نه گفتند

چگونه با اندوه ناشی از شیوع کرونا کنار بیاییم؟

واکنش علی ضیا به زلزله 4ریشتری تهران +عکس

عکس پدر و پسری مهران مدیری و فرهادش

پامپئو از تحریم 2فرد ایرانی خبر داد

قیمت انواع همزن برقی در بازار؟ +جدول

اتمام محدودیت‌های سفر در آلمان از 15ژوئن

برج آزادی نارنجی شد +عکس

80هزار پروژه عمرانی نیمه‌تمام در کشور وجود دارد

واکنش سخنگوی وزارت خارجه به اظهارات مداخله جویانه وزیر خارجه فرانسه

استاندار خوزستان: رهبری با اختصاص 50 میلیون یورو برای رفع مشکل آب و فاضلاب اهواز موافقت کردند

آمار روزانه بازار سهام - 1399/03/08

توییتر صحت توییت‌های ترامپ را زیر سوال برد

طرح حمایتی استارت‌آپ‌های آسیب‌دیده از کرونا رونمایی می‌شود

دبیرکل سازمان نظام صنفی رایانه‌ای منصوب شد

عرضه لپ‌تاپ جدید اچ‌پی با عمر باتری 29 ساعت

آغاز برنامه احیا در مازراتی

ازسرگیری فروش خودرو در بریتانیا

تعمیق همکاری رنو و نیسان

افت محسوس معاملات خودرو

بازار - 1399/03/08

زمان اولین حراج اوراق دولتی

تصویر کرونا در هفته اول خرداد

انتظارات دوگانه در طلا و نفت

هراس نفت از تنش‌های واشنگتن و پکن

تغییرات دیروز شاخص کل فرابورس ایران - 1399/03/08

تغییرات دیروز شاخص کل بورس تهران - 1399/03/08

تعمیق بورس با ابزارهای جدید مالی

پایان مثبت شاخص سهام در هفته‌ای منفی

لزوم هدایت نقدینگی‌ها به سمت توسعه صنعت پتروشیمی

جدول مقاطع - 1399/03/08

آهن همچنان در مسیر صعود قیمتی

اجرای طرح پیش‌فروش متری مسکن از طریق اوراق سلف موازی استاندارد

فولاد در زلزله قیمتی

دو برداشت از زلزله 4 ریشتری

کاهش شدید فایل در بازار مسکن

جغرافیای رکود در بازار مسکن

تحویل تجهیزات کنترل آفت ملخ به ایران