بازار آریا

آخرين مطالب

يادداشت/خودكفايي در توليد برنج نياز به برنامه ريزي اصولي دارد تحليل آريا بازار

يادداشت/خودكفايي در توليد برنج نياز به برنامه ريزي اصولي دارد
  بزرگنمايي:

آريا بازار- برنج يکي از عمده‌ ترين موادغذايي در اکثر کشورها به شمار مي‌رود که بيش از نيمي از جمعيت جهان را سير مي‌کند.بايد دانست که برنج پس از گندمدومين غذاي عمده واصلي مردم را تشکيل مي ‌دهدو يکي ازاصلي ترين و رسمي ترين مواد غذايي در سفره هاي ايراني است. سرانه مصرف برنج براي هر ايراني بين ٣٦ تا ٤٠ کيلوگرم ثبت شده است. سطح زير کشت آن درکشور حدود 615 هزار هکتاربا متوسط توليد برنج سفيد2850 کيلو گرم درهرهکتارمي باشد.توليد برنج داخلي در 16استان برنج خيز مانند مازندران گيلان، گلستان، فارس، خوزستان، اصفهان، چهار محال و بختياري، کهکيلويه و بوير احمد ، زنجان، آذربايجان شرقي، لرستان، ايلام و سيستان و بلوچستان و خراسان شمالي انجام مي شود که عمده برنج توليدي کشور به طور معمول در 5 استان مازندران، گيلان، گلستان، فارس و خوزستان صورت مي‌شود.
طرح خودکفايي برنج کشور نخستين بار در سال 79 تدوين شد و قرار بود طي حدود 10 سال به نتيجه برسد.اين طرح در سال 83 مورد بازنگري قرار گرفت و با هماهنگي وزارت جهاد کشاورزي و موسسه تحقيقات برنج مقررشد،کشور طي 3 تا 5 سال در زمينه برنج به خودکفايي دست يابد.اما طي يک دهه اخير مسئولان وزارت جهادکشاورزي با تأکيد بر افزايش توليد برنج،هربار وعده‌هاي تازه‌اي را براي افزايش توليد و خودکفايي اين کالا مطرح کرده‌اند.
دست‌اندرکاران بخش توليد، محققان و کارشناسان بخش کشاورزي،اعتقادي به ‌خودکفايي در توليد برنج به هر قيمتي را ندارند چراکه معتقدند، برنج پرمصرف‌‌‌ترين زراعت آبي است وازنظر وضعيتآب و با توجه به خشکسالي هاي اخير، کشورمان در شرايطي نيست که بيشترين آب را به توليد اين محصول اختصاص دهد،چون توليد هرهکتاربرنج نيازمند 12تا 13هزارمترمکعبآب است و اين ميزان آب در کشور وجود ندارد، مگر آنکه خودکفايي به هر قيمتي و درهر شرايطي مدنظرقرارگرفته شود،با اين حال مطرح کردن شعار خودکفايي برنج به ازاي توليد گران‌ترين برنج دنيا براي تحقق خودکفايي در توليد اين محصول بي معناست ،چراکه درحال‌حاضرقيمت تمام‌شده برنج در ايران بعد از چند کشور ديگر تقريباَبالاترين قيمت در جهان مي باشد.
بر اين اساس، مسئولان وزارت جهادكشاورزي عنوان مي‌كنند:توليد برنجفقط درمناطقي كه حدود هفت تا هشت هزارمترمكعب درهرهكتار آب مصرف مي شود، ارزش اقتصادي دارد، درشرايط كنوني كه با بحران آب مواجه هستيم، كشت برنج منحصراَ درمناطق شمالي امكان‌پذير است ودرمناطقي به غير از استان‌هاي شمالي نظير،مازندران ،گلستان و گيلان،کشت اين محصول به صلاح كشور نيست و کشاورزان بايد محصولات ديگري مثل: ذرت، کلزا، آفتابگردان و... را جايگزين کشت برنج کنند.برهمين اساس وزارت جهاد کشاورزي اعلام کرده است که، کشت برنج در 14 استان از مجموع 16 استان برنج خيز کشور ممنوع مي باشد واز برنج‌کاران استان‌هاي داراي محدوديت‌هاي آبي حمايت نخواهد شد.
با اين حال بايد دانست که، تنها خشکسالي وکمبود منابع آبي علت عدم خودکفايي درتوليد برنج نيست بلکه عواملي چون: کوچک بودن قطعات زمين هاي زيرکشت،هزينه بالاي توليد،عدم مزيت نسبي درتوليد برنج، پايين بودن عملكرد ،عدمامكان عمليات مكانيزه، ضايعات زياد کارخانه هاي شالي کوبي،عدم استفاده مناسب از محصولات جانبي، سيلاب، شوري خاک، گرمازدگي، فرسايش خاکو... همه ازعواملي هستند که باعث شده است تا توليد برنج داخلي کاهش يابد و قيمت آن براي مصرف کننده گران تمام شود که خود عامل مهمي براي حذف برنج ايراني از سفره ها وجايگزين شدن برنج خارجي به جاي آن است.
از سوي ديگر،اعمال سياست‌هاي غيرکارشناسي و بي‌برنامگي دولت دربخش کشاورزي،عدم حمايت و خريد تضميني محصول برنج‌کاران از سوي دولت،نبود نظارت دقيق وکافي برتنظيم بازار برنج، تغييرکاربري زمين‌هايزراعي در بسياري از مناطقپس از اجراي قانون هدفمند کردن يارانه‌ها، واردات بي‌رويه و قاچاق گسترده هنگام برداشت برنج ،رغبت وانگيزه برنج کاران را از ميان برده وکشت برنج از رونق افتاده است.
علاوه براين ها،بانك جهانيبيست وچهارم آذرماه سال گذشتهبه ايران توصيه كرد كه به جاي تلاش براي خودكفايي در توليد برنج، به واردات بي‌دردسر اين محصول از خارج روي آورد. بانك جهاني دراين گزارش اعلا‌م كرد: چنانچه طرح خودكفايي برنج درايران اجرا شود،سالانه 300 ميليوندلار به اين كشورزيان مي رسد.متوسط مصرف برنج در ايران 2 ميليون و 900 هزار تن درسال است كه يك ميليون و 300 هزار تن از طريق واردات تامين مي‌شود. بر اساس برآورد بانك جهاني براي توليد اين ميزان برنج در داخل ايران بايد 900 ميليون دلار هزينه شود،اين در حالي است كه براي واردات اين حجم برنج فقط بايد 600 ميليون دلار پرداخت شود.
بررسي آمار واردات برنج طي سال‌هاي 1380 تا 1391 حاکي از آن است که طي اين دوره ميزان واردات اين محصول از ميزان 699هزارتن در سال 1380 با سير صعودي به يک‌ميليون و289هزارتن در سال 1391 رسيده است که نشان‌دهنده افزايش45درصدي در اين دوره مي باشد. آمار و ارقام موجود نشانگر آن است که با گذشت زمان، درصد خودکفايي کاهش پيدا کردهبه‌طوري که از61درصد در سال 1380 به 44درصد در سال 1391 رسيده است.از سوي ديگر،درسال 84 تعرفه واردات برنج 150 درصد بودو اين تعرفه، حمايتي موثرازتوليد کنندگان داخلي به شمار مي رفت و واردات کشور بين 400 تا 500 هزار تن تنظيم شده بود تا کسري نياز داخل را بپوشاند اما يک دفعه اين رقم در سال 92 به 10 درصد تنزل پيدا کرد و هم اکنون نيز نرخ تعرفه برنج 40 درصد مي باشد که در پي آن سير افزايش واردات برنج را در کشور شاهد هستيم.
بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌هاي مجلس، ايران با واردات بيش از يک‌ميليون‌تن برنج در سال‌هاي اخير، پس از کشورهاي فيليپين، نيجريه و عربستان‌سعودي در رده چهارم واردات جهان قرارگرفته است.اين درحالي است که ميزان واردات حدوداَ دوبرابرميزان نياز مصرف کشور است. سالانه سه‌ميليون‌تن برنج مورد نياز است که با احتساب توليد دوميليون‌و 400هزارتني درداخل، نياز به واردات 600هزارتن برنج است و اگر 200هزارتن هم به‌منظور ذخيره‌سازي اين محصول در نظر گرفته شود سالانه نهايتا بايد 800هزارتن برنج خارجي وارد شود تا هم تامين‌کننده بازار مصرف باشد وهم به دسترنج کشاورزان لطمه نزند، ولي هم‌اکنون با واردات يک‌ميليون‌و 289هزارتن برنج، 489هزارتن بيش از آنچه موردنياز است به کشور وارد مي‌شود که اين مقدار مازاد، توليدکنندگان داخلي را با مشکلات زيادي مواجه کرده است.
گفتني است، براساس تازه‌ترين آمار گمرك ايران در سال گذشته واردات برنج به كشور از نظر وزني 96/14 درصد كاهش يافت اما از نظر ارزشي با رشد 21/4 درصدي مواجه شد. برنج در سال گذشته از نظر ارزشي سهمي معادل 03/2 درصد از كل واردات كشور را به خود اختصاص داد.طي اين مدت هند اصلي‌ترين مبدا واردات برنج ايران بوده است. به‌طوري كه سهم اين كشور از واردات برنج ايران از نظر وزني و ارزشي به ترتيب به 46/67 و 06/72 درصد رسيده است. در سال قبل حدود 870 هزار تن برنج به ارزش تقريبي 943 ميليون دلار از هند وارد ايران شد.امارات و پاكستان نيز به ترتيب از نظر وزني 15/13 و 45/10 درصد از واردات برنج ايران را به خود اختصاص دادند. 94/8 درصد از واردات برنج ايران در سال گذشته نيز از طريق ديگر كشورها انجام شد.
بايد دانست که، واردات بي رويه موجب مي شود تا کشاورزان داخلي به جاي توليد برنج پرمحصول، برنج کم محصول اما با کيفيت توليد کنند که خود ازموانع رسيدن به خودکفايي است.از سويي، افزايش واردات علاوه براينکه مانع کسب و کار کشاورزان مي شود،به خودکفايي اين محصول نيز صدمات جبران ناپذيري را وارد خواهد کرد،که همت وتلاش روز افزون دولت در رفع مشکلات اين حوزه را خواهان است.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

آیا هژمونی دلار باقی می‌ماند؟

وقت سنت‌شکنی صادرکنندگان نفت

عمق رکود در کدام «متراژ»؟

دوچرخه‌سواران سطح شهر بیمه هستند؟

احتمال رکود آزاردهنده‌ در اقتصاد جهان

سفر میلیارد دلاری تزار

بازار ارز در نقطه صفر پاییزی

چرا میلیاردرها از 45 هزار و 500 تومان نمی‌گذرند؟!

چالش تأمین غذا و دارو در آینده

سیاه و سپید اقتصاد ایران به روایت مجمع جهانی اقتصاد

وضعیت اشتغال زنان و مردان در تابستان98

پالس‌های نفتی ایران و عربستان/ آیا روابط دو کشور وارونه می‌شود؟

یارانه‌های پنهان به سود ثروتمندان

واردات لوازم خانگی بدون پشتیبانی

راهبردهای یارانه‌زدایی

آموزش، حلقه مفقوده فاجعه لردگان

وابستگی به نفت، بیماری مزمن اقتصاد ایران/ رویایی که هیچ وقت مجال محقق شدن نیافت

سایه روشن مداخله دولت در بازار مسکن

فرصت بزرگ بازار اوراسیا برای ایران

پایان‌نامه‌ها؛ بی‌خاصیت‌های اجباری

حرفه دهه هفتادی‌ها و هشتادی‌ها

جابه‌جایی قله تورم به طبقه متوسط

آسیب پذیری زیرساخت‌های سعودی

تحلیلی تاریخی از تحریم بانک مرکزی

10سرعت گیر تورم

نبض بازار مسکن نمی‌زند

فشار بازار برای کاهش قیمت خودروهای چینی

تکانه «سیل» به رشد اقتصادی

آیا شاخ مافیای کنکور شکسته می‌شود؟

اگر یارانه‌تان قطع شده حتما بخوانید

کمک 16هزار میلیاردی به پولدارها!

یارانه واقعی کم درآمدها چقدر است؟

ردپای نامرئی مافیای کودکان کار

گره 15 میلیارد دلاری برجام

«بنزین‌درمانی» به نفع ثروتمندان

وضعیت حضور تجاری ایران در 15بازار منطقه

راهکارهایی برای مهار پول داغ

حساب‌های «آف‌شور» به جای «اینستکس»

نجات کسب و کار با اعمال تغییرات پایدار

خودمختاری در صرف منابع استراتژیک؟

بــازار بــدون نــظارت!

آیا رشد وزنی صادرات غیرنفتی علامت مثبت اقتصادی است؟

روایتی ناتمام از بحران آب در سیستان و بلوچستان

جغرافیای تازه صادراتی ایران

شلیک به قلب خودکفایی شکر

آیا سرطان «ناصر خسرو» درمان می‌شود؟

طلای دست دوم بخریم یا نخریم؟

کلاهبرداری با "سهمیه بندی بنزین"

تغییر سکان کنترل تورم

چرا شکاف طبقاتی بیشتر شد؟