بازار آریا

آخرين مطالب

95درصد مردم قادر به افزایش مصرف نیستند اقتصاد ايران

  بزرگنمايي:

بازار آریا - خبرگزاری ایلنا در گفتگو با احسان سلطانی (اقتصاددان و پژوهشگر حوزه‌ی صنعت) به بررسی بحران ناشی از سیاستگذاری اقتصادی در حوزه صنعت پرداخته است.
خبرگزاری ایلنا در گفتگو با احسان سلطانی (اقتصاددان و پژوهشگر حوزه‌ی صنعت) به بررسی بحران ناشی از سیاستگذاری اقتصادی در حوزه صنعت پرداخته است.
وزیر صنعت، معدن و تجارت فرودین ماه امسال از رشد صنعتی 7 درصدی کشور در 9 ابتدای سال 99 خبر داد و گفت که این رشد با توجه به شرایط اپیدمی کرونا و جنگ تحمیلی و تحریمی اقتصادی برای خانواده بزرگ صنعت افتخارآمیز است. با این حال عده‌ای در تحقق این میزان رشد تردید دارند و آن را با شرایطی که توصیف شده غیرممکن می‌‌دانند و زیر سوال می‌برند. با توجه به اینکه ما شاهد رشد اقتصادی در حد نرخ‌های بسیار پایین هستیم و قیمت دلار هم حول 24 هزار تومان می‌چرخد که برای صنایع تکیده‌ی ایران رقم زیادی محسوب می‌شود و با توجه به امیدواری که در صحبت‌های وزیر صمت به چشم می‌خورد، آیا می‌توان از شرایط اقتصادی ایران، رشدی مثبت را در حوزه صنعت استخراج کرد؟
ابتدا باید در نظ داشته باشیم که افزایش بی‌رویه و غیرمنطقی نرخ ارز، برای حفظ منافع بنگاه‌های رانتی صورت گرفته است. ارقامی را که در اینجا به آنها اشاره می‌کنم، بر اساس کشورهای صادر کننده است. در سال 1390، 56 میلیارد دلار واردات مواد غذایی، مواد اولیه و واسطه‌ای و کالاهای سرمایه‌ای داشته‌ایم؛ تنها 32 میلیارد دلار آن مواد اولیه صنعتی بوده است. از آن زمان تحریم‌ها کمتر و کمتر می‌شود اما پیش از کلید خوردن افزایش نرخ ارز، این رقم به 48 میلیارد دلار می‌رسد که 25 میلیارد دلار آن مواد اولیه صنعتی است. در سال 1398 میزان واردات مواد غذایی، مواد اولیه کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای به 30 میلیارد دلار می‌رسد و سهم مواد اولیه از 25 میلیارد دلار به 15 میلیارد دلار کاهش می‌یاید. قطعا این آمار در سال 99 پایین‌تر هم آمده است. طبق آمارهایی که به دست آوردیم، در سال 99 نسبت به سال 96، واردات مواد اولیه و قطعات صنعتی نصف شده است. بنابراین اتفاقی که رخ داده این است که حجم تولید صنعتی ایران در 3 سال کاهش یافته است اما یک عده آمار می‌دهند که تولید صنعتی ایران در 9 ماه اول سال گذشته، 7 درصد افزایش پیدا کرده است!
از طرفی دیگر، شاهد افزایش موجودی انبار هستیم چراکه مردم قدرت خرید ندارند؛ این گفته به معنای بالا نرفتن میزان مصرف است. طبق آمار از 13 آبان سال 99 تا 14 فرودین 1400، یعنی در یک بازه‌ی زمانی 5 ماهه، 2.98 میلیون تن شمش فولادی در بورس عرضه شده است، که 1.67 میلیون تن آن معامله شده و بقیه آن به فروش نرسیده است؛ این یعنی کاهش حجم معاملات. این آمارها به نشان می‌دهند که آنچه در اقتصاد ایران اتفاق افتاده، کاهش محسوس سطح قدرت خرید است. از آن طرف صادرات هم رشد نکرده و متناسب با رشد قیمت‌ها، دستمزد کارگران افزایش نیافته است.
وزات صمت مدعی است که توانسته در سال 99، دستکم 1500 واحد صنعتی راکد را نجات بدهد و حتی توانسته اندکی از هدف‌گذاری قبلی فراتر برود. برداشت شما چیست؟
بانک مرکزی آمارها را منتشر نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند و یکسری آمارهای کلی و منتخب را منتشر می‌کند. اگر مقام مسئولی یا بانک مرکزی مدعی هستند که افزایش 7 درصد نرخ رشد صنعتی رخ داده و بر سر این حرف هستند و از آن دفاع می‌کنند، آمار رشد تولید در هر یک از زیرشاخه‌های صنعت را اعلام کنند تا ببینم و باورمان شود که رشد اتفاق افتاده است؛ وگرنه ادعا کردن کار راحت است.
کارشناسان اقتصادی یکی از موانع شکل‌گیری تولید در ایران را رفتارهای بنگاه‌های رانتی می‌دانند؛ مانند همین موردی که شما در زمینه‌ی نرخ ارز به آن اشاره کردید اما به نظر می‌رسد که موضوع فراتر از توزیع صدها هزار میلیارد تومان رانت ارزی میان صنایع بالادستی باشد.
بله، قدرت اقتصادی در دست آنهاست. در حال حاضر قیمت ارز باید پایین بیاید اما چرا با وجود کاهش‌های مقطعی همواره در حال افزایش است. شرکت‌های خصولتی و رانتی و صنایع بالادستی به بهانه‌ی دفاع از تولید مانع پایین آمدن نرخ ارز می‌شوند؛ اما کدام تولید؟ از سال 56 تا به حال، ارزش ریال یک چهار هزارم پایین‌تر آماده است؛ در واقع هر دلار 6 تومانی به 24 هزار تومان رسیده، یعنی 4 هزار برابر شده است از آنطرف ارزش 24 هزار تومان سال 1400 یک پنجم یا یک چهارم سال 56 است؛ در حالی که قیمت واقعی دلار 10 هزار تومان است. از سال 40 تا 1400 یعنی در عرض 60 سال، رشد صادرات کالای غیرنفتی و رشد تولید ناخالص صنعتی برای دوره‌هایی اتفاق افتاده، که نرخ دلار ثابت بوده است؛ مثالش 45 تا 55، مثالش 78 تا 80. حتی اگر به خاطر قیمت نفت بوده باشد هم به هر حال اتفاق افتاده است؛ اما چرا تولید صنعتی ایران بالا نمی‌رود؟
در 7 سال و چند ماهی که از عمر دولت یازدهم می‌گذرد، خیلی زیاد از افزایش سرمایه در گردش واحدهای تولیدی و صنعتی سخن گفته شده است اما تعداد زیادی از این واحدها پس از چند نوبت تزریق نقدینگی هم نتوانستند سرپا بمانند و مالکیت زمین و ابزار تولید خود را به طلبکاران واگذار کردند. به چه علت تزریق نقدینگی هم جوابگوی نیازهای روبه‌ رشد صنعت نیست؟
ما می‌دانیم که سرمایه در گردش واحدها نسبت به سال پیش 2 برابر شده است؛ یعنی این افزایش سرمایه در گردش هم جوابگوی صنایع رو به مرگ نیست. فرض کنید یک تولیدکننده پلاستیک قبلا از پتروشیمی‌ها در یک مهلت پرداخت 2 تا 3 ماهه مواد اولیه می‌خرید و در این مدت هم می‌‌فروخت تا پول پتروشیمی را برگرداند اما الان قیمت مواد اولیه 6 برابر شده است و سرمایه در گردش واحدها هم که چند برابر شده، پاسخگوی هزینه‌ها نیست. از طرفی میزان کل
تسهیلات شبکه بانکی کشور کاهش یافته و از 3 سال پیش تاکنون بر اساس نرخ برابری با دلار، به نصف رسیده است. از آن طرف قیمت فروش مواد اولیه و کالاهای واسطه‌‌ای هم نصف شده است که این به قدرت خرید مردم نزدیک‌تر است اما آمار دولت با سطح قدرت خرید مردم هماهنگ نیست.
زمانی که از راهکارهای نجات صنایع کوچک و متوسط از بحران سخن می‌گوییم می‌بینیم که آنچنان بحران عمیق و چند لایه‌ای به دست و پای واحدهای تولیدی و صنعتی گره خورده است که امکان نجات آنها با تزریق تامین سرمایه در گردش وجود ندارد. اگر بخواهیم دقیق‌تر در بحران ریز شویم، حلقه‌ی مفقوده‌ی آن کجاست؟
بحرانی حقیقی که ما با آن مواجه هستیم کاهش قدرت مصرف مردم است. برای بنگاه‌های پتروشیمی، فولادی و مواد اولیه و خام این مورد مهم نیست؛ چراکه رانت منابع دارند و سودهای کلان می‌برند و به زیرقیمت صادر می‌کنند اما بنگاه‌های بخش خصوصی کدام بازار دارای تقاضا را در اختیار دارند؟ اینها نابود می‌شوند؛ چراکه با بحران تقاضا مواجه هستند. کالاها در کشور از اول 97 تا به حال حداقل 6 برابر شده‌اند؛ حالا ما می‌گوییم میانگین 5 برابر. در این 3 سال درآمد مزدبگیران چند برابر شده؟ بیشتر از 2 برابر که نشده است.
در این مدت قیمت کالاها حداقل 5 برابر شده است. قدرت خرید مردم هم دقیقا در بخش کالایی نصف شده است اما در بخش خدمات قدرت خرید مردم به کمتر از نصف سال پیش رسیده است. زمانی که رهبری از رونق تولید سخن می‌گویند، منظورشان صنایع کوچک و متوسط است نه اینها که نجومی سود کرده‌اند. آنهایی که منابع کشور را ارزان گرفتند و محصولاتشان را به صنایع داخلی گران فروختند به خارج از کشور ارزان صادر کردند، در دایره‌ی حمایت از تولید نمی‌گنجند.
چرا رشد صنعتی که به آن استناد می‌شود، دارای ساز و کارهای اجرایی مشخص و ریز شده‌ای نیست؟
همین‌ها که می‌گویند رشد 7 درصدی اتفاق افتاده، باید توضیح دهند ساز و کار تحقق این رشد چگونه بوده است. من می‌توانم بگویم 10 سال است که نرخ رشد تشکیل سرمایه ما هر سال کمتر از سال قبل است. آیا می‌توان از کاهش این نرخ، افزایش تولید بیرون آورد؟ شعبده بازی که نیست! چه شاهکاری در زمینه‌ی فناوری رخ داده که شاهد رشد صنعتی باشیم؟ سازمان صمت یکی از استان‌ها ابتدای سال آمار می‌دهد که امسال 50 واحد صنعتی را احیا می‌کنیم. بعد این آمارها در انتهای سال استان به استان تجمیع می‌شوند و انتهای سال وزارت صمت گزارش می‌دهد که مثلا 1500 واحد احیا شده‌اند.
در این میان 95 درصد مردم قادر به افزایش مصرف خود نیستند. همین قدرت خرید مردم نسبت به تورم 30 تا 50 درصد کاهش یافته است؛ به ویژه برای بخش کالایی چراکه بخش خدمات تا این اندازه تورم ندارد. در حال حاضر قدرت خرید مردم کمتر از نصفِ 3 سال پیش است؛ حالا چطور تولید بالا رفته است؟ از آنطرف واردات مواد اولیه از خارج نصف شده است.

لینک کوتاه:
https://www.aryabazar.com/Fa/News/584473/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

آغاز پیش‌فروش 5 محصول ایران خودرو از امروز

بیت‌کوین به بالای 40 هزار دلار جهش کرد

واردات 736 هزار تن گندم از بندر امام به کشور

درج یک صندوق با درآمد ثابت در بورس تهران

آغاز و تمدید بازارگردانی 2 نماد بورسی و فرابورسی

بورس اوج می‌گیرد یا سقوط می‌کند؟

بازارهای جهانی سبزپوش شدند

قیمت نفت خام بالا رفت

یک شرکت آمریکایی دیگر جایگزین اکسون موبیل در عراق می شود

29 میلیارد پاداش برای هیات مدیره 30 بانک و بیمه

در طرح صیانت مجلس، نام کلنگ را بیل گذاشتیم

حکم مرگ قاتل تاجر جوان صادر شد

«جو بایدن» برای ایران پیام تصویری فرستاد؟

36 شرکت با 737 هزار تن سیمان به بورس کالا می آیند/ عرضه 167هزار تن به صورت سلف است

چه دیواری کوتاه تر از بورس؟!

وزیر صمت بازار داخلی را مدیریت و مانع صادرات سیمان شود / افزایش قیمت سیمان با وجود تولید مازاد بر نیاز داخلی پذیرفته شده نیست

ارز‌های دیجیتالی ریزش کردند / قیمت بیت کوین و ارز‌های دیجیتالی بزرگ 6 مرداد 1400

خمیرمایه پروژه‌های عمرانی چرا گران شد؟

رمز ارزهای غیرمجاز روزانه 20 میلیارد به اقتصاد کشور خسارت می زنند

نماد دو شرکت برای دو روز بسته شد / رفع گره از دو سهم منفی

ثبت رکورد صادرات گاز طبیعی مایع آمریکا در نیمه اول سال 2021

ذخایر نفت آمریکا 4 میلیون و 700 هزار بشکه کاهش یافت

صندوق بین المللی پول: اقتصاد جهانی امسال احیا خواهد شد

قیمت نفت خام به 74.85 دلار رسید

رشد قیمت جهانی طلا با افت ارزش دلار

جهش بیت‌کوین به بالای 40 هزار دلار

کنکور کارشناسی ارشد آغاز شد

زنان موتورسوار: موتورسواری اعتراض مدنی نیست

رامبد جوان در بیمارستان بستری شد

چرا تلویزیون، دیگر «شوق پرواز» ندارد؟

قصاص؛ تاوان خشم افسارگسیخته پسر جوان

تعقیب و گریز خطرناک پلیس با مظنون در آمریکا

واکسیناسیون 6000 راننده اتوبوسرانی به تدریج انجام می‌شود

بورس انرژی میزبان عرضه انواع فرآورده هیدروکربوری می‌شود

افزایش قیمت گوشت قرمز با شیب ملایم/ دولت هزینه‌های نگهداشت دام را برای دامدار کاهش دهد

بلاتکلیفی 35000 کارمند بانک «سپه» پس از ادغام

زنان موتورسوار: موتور سواری اعتراض مدنی نیست

میراث دولت دوازدهم برای وزیر بعدی ارتباطات چیست

اختلال در صنعت کشتیرانی به دنبال سیل‌های اروپا و چین

ویدئویی از سیل هولناک در شمال ایتالیا

هشتمین عرضه اولیه در سال جاری

آغاز پیش‌فروش 5 محصول ایران خودرو از امروز

راز عجیب کوله‌پشتی در کلانتری فاش شد

مراکز تعویض پلاک به صورت دائمی باز می‌مانند

جنایت در پارک؛ پایان کل‌کل‌های مجازی

معمای مرگ بعد از خوردن کنسرو ماهی

آغاز آزمون کارشناسی ارشد 1400 از امروز

صفارهرندی حرف‌هایش درباره رئیسی را پس گرفت

امام جمعه شیراز: اختلاس از سگ‌گردانی بدتر است

ابطحی: بی‌محتوا شدن نظام را براندازی می‌نامم