بازار آریا

آخرين مطالب

نقدینگی چیست و چگونه افزایش می‌یابد؟ مقالات اقتصادي

نقدینگی چیست و چگونه افزایش می‌یابد؟
  بزرگنمايي:

بازار آریا - مهر /حجم نقدینگی در سال گذشته در حالی بدلیل بی‌تدبیری‌ رکورد 50 سال اخیر را شکست که بدلایلی،عامل مهم تشدید تورم و کوچک شدن سفره مردم است و مدیریت آن باید دستور کار مهم دولت سیزدهم باشد.
یکی از مهمترین معیارهای اندازه‌گیری حجم یک اقتصاد برای سیاستگذاری اقتصادی، نقدینگی موجود در کشور است. این مفهوم که به معنای کل حجم اسکناس‌ها و اعتبارات افراد در نزد بانک‌ها می‌باشد، از گذشته تا کنون با رشد نامتعارف خود، شرایط نابسامانی برای راهبری قطار اقتصاد ایران بوجود آورد.
همانطور که در نمودار زیر مشاهده می‌کنید، رشد نقدینگی در هر سال، نسبت به سال قبل مشخص شده‌است.

بازار آریا

پس از انقلاب جمهوری اسلامی در ایران، نقدینگی در اقتصاد بطور متوسط سالانه حدود 25 درصد افزایش یافته و در سال 1399، رشد نقدینگی سقف تاریخی 40 درصد خود را شکست. براساس آخرین آمارهای منتشرشده، حجم کل نقدینگی کشور در اواخر سال 99 در حدود 3500 همت (هزار میلیارد تومان) برآورد شد که نسبت به دولت‌های قبلی، یک رکورد بی‌سابقه به حساب می‌آید.
در 8 سال دولت آقای روحانی عدد نقدینگی از 460 هزار میلیارد تومان به 3,421 هزار میلیارد تومان در پایان سال 1399 افزایش یافت که بیشترین میزان افزایش نقدینگی در پنجاه سال اخیر یعنی از 1352 تاکنون است که البته در نمودار بالا امار نقدینگی از سال 1358 تاکنون نمایش داده شده است.
نزدیکترین رقیب به این آمار، رشد نقدینگی در زمان دولت مرحوم هاشمی رفسنجانی بود که حجم آن از 1.5 همت به 11.6 همت در پایان سال 75 رسید.
نقدینگی چیست و چگونه افزایش می‌یابد؟
نقدینگی در یک کشور، غالباً توسط بانک‌ها خلق می‌شود و با نسبتی از پایه پولی انتشار می‌یابد. به عبارتی بانک‌ها در ازای اعطای تسهیلات به مردم یا به شرکت‌ها و نهادها، تعهداتی بوجود می‌آورند که برای تحقق آن، باید پول جدید خلق کنند. پول جدید اما نه به صورت اسکناس بلکه در قالب اعتبارات و تسهیلات مختلف به افراد واگذار می‌شود. و از آنجا که بانک مرکزی، تاکنون نظارت مؤثری بر بانک‌ها نداشته، خلق پول در بانک‌ها رشد شتابانی گرفته است.
علاوه بر این، براساس قانون رسمی کشور، بانک مرکزی یک نهاد مستقل نبوده و زیرنظر دولت فعالیت می‌کند. این مسئله موجب می‌شود تا بانک مرکزی به یک منبع تأمین مالی قدرتمند و امن برای مصارف دولتی تبدیل شود. این اتفاقات سبب شده تا حجم عظیمی از اعتبارات و مسکوکات در اقتصاد، به پروژه‌های غیربهینه تخصیص یابد و یا صرف پرداخت هزینه‌های معوقه دولت شود.
حجم نقدینگی به تنهایی معنای خاصی به همراه نمی‌آورد، مگر آنکه در کنار دیگر شاخص‌های اقتصادی آن را بررسی کنیم. یکی از شاخص‌هایی که ارتباط مستقیم با این متغیر پولی اقتصاد دارد، نرخ تورم است.
به بیان دیگر، برخی اقتصاددانان تورم را یک پدیده پولی به حساب می‌آورند و افزایش آن را مسبب اختلال در سیاست‌های پولی کشور می‌دانند.
به گفته بسیاری از کارشناسان اقتصادی ایران، مهم‌ترین علت ایجاد تورم در چند دهه اخیر، کسری بودجه و افزایش نقدینگی برای جبران‌های جزئی آن است. همچنین افزایش ساختاری و روزافزون هزینه‌های دولت، نه تنها از میزان استقراض دولت از بانک مرکزی کم نکرده، بلکه مقدار آن همچنان در حال افزایش است.
بهمن نقدینگی چگونه مهار می‌شود؟
اما برای حل چالش نقدینگی در اقتصاد کشور چه اقداماتی می‌توان انجام داد؟ می‌توانیم از چند منظر موضوع نقدینگی را بررسی کنیم. رویکردی کنترلی نقدینگی، رویکرد هدایت آن و رویکرد کاهش نقدینگی که در این گزارش به اختصار هر کدام از این رویکردها را مورد بررسی اجمالی قرار خواهیم داد.
اولین رویکرد، نگاه هدایت کننده به نقدینگی کشور است. در این مسیر صرفنظر از افزایش حجم پول و اعتبارات در کشور، تمرکز سیاستگذار بر هدایت مسیر حرکت نقدینگی است.
لازم به توجه است که بدانیم، افزایش نقدینگی رخدادی منفی نیست. تنها زمانی اثرات مخرب از خود برجای می‌گذارد، که پشتوانه افزایش آن، تولید نباشد. یا به عبارت دیگر نقدینگی جدید، صرف سرمایه‌گذاری برای افزایش تولید و فعالیت‌های مولد در اقتصاد نشود. در این حالت اعتبارات و مسکوکات به سمت فعالیت‌های سفته بازانه هدایت خواهند شد و تورم به بار می‌آورند.
یکی از اقدامات مهم در راستای هدایت نقدینگی، سرمایه‌گذاری روی صنایع مختلف سودده و همچنین بهبود زیرساخت برای تولید کالاهای صادراتی می‌باشد.
در حال حاضر کشورهای همسایه ایران که بیش از ده کشور هستند، فرصت بسیار خوبی برای تجارت کالاها و خدمات مختلف به شمار می‌آیند. اکنون سهم صادرات ایران در بازار این کشورها حدود 2 درصد بوده، در حالی که می‌تواند رقم بیشتری باشد.
رویکرد دوم به مسئله نقدینگی، پیمایش مسیر کنترل نقدینگی است. در این رویکرد، هدف اصلی سیاستگذاری‌ها بر محور کنترل میزان نقدینگی موجود برای حفظ ثبات در سایر متغیرهای اقتصادی است.
مهم‌ترین اقدام در راستای کنترل نقدینگی، جلوگیری از افزایش بی‌رویه اعتباردهی بانک‌ها به نهادها و افراد است. ترازنامه بانکی که در سال‌های اخیر افزایش بی‌رویه داشته‌است، یکی از نتایج افزایش اعتبارات بانکی به دلایل مختلف اعم از جلوگیری از ورشکستگی، بنگاه‌داری شرکت‌های وابسته به بانک، شرکت بانک در فعالیت‌های سفته‌بازانه و… شناخته می‌شود.
اکنون براساس قانون جدیدی که در پاییز سال گذشته ابلاغ شد، یک میزان مشخص برای رشد دارایی‌های بانک‌ها در نظر گرفته شده است که برای بانک‌های تخصصی دولت میزان 2.5 درصد در هر ماه و برای سایر بانک‌ها و مؤسسات اعتباری 2 درصد در هر ماه مجاز اعلام شده است.
کنترل ترازنامه بانکی از وظایف مهم بانک مرکزی در سال‌های آتی است که می‌تواند یکی زمینه کاهش نقدینگی را بوجود آورد و مسیر کاهش تورم و کسری بودجه را هموارتر سازد.
رویکرد سوم از جنس اقدامات برای کاهش نقدینگی در اقتصاد است.
در این میان سیاست‌های انقباضی برای کاهش حجم نقدینگی پررنگ می‌شوند. انتشار اوراق بلندمدت با سررسیدهای طولانی‌تر و همچنین امکان افتتاح سپرده‌های سرمایه‌گذاری برای بانک‌ها (سپرده‌های بیش از یک سال) از جمله سیاست‌های انقباضی به منظور کاهش نقدینگی در کشور به شمار می‌آیند.
مطالبه مهم از نامزدهای انتخابات
البته این اقدامات به تنهایی کارکرد خاصی ندارند و تنها ریسک انفجار نقدینگی در سال‌های آتی را به تعویق می‌اندازند. برای جلوگیری از وقوع این اتفاق باید نقدینگی جمع‌شده را صرف کمک به بهبود پیشران‌های اقتصاد کنیم تا بتوانیم ضررهای بزرگ شدن حجم اسمی اقتصاد را جبران کنیم.
بنابراین، مهمترین مطالبه از نامزدهای ریاست جمهوری در حوزه اقتصاد و به خصوص برای کنترل نقدینگی بویژه با توجه به نقشی که در کاهش تورم می‌تواند داشته باشد، مسئله برنامه‌ریزی برای هزینه‌کردهای منطقی و بهینه، جلوگیری از اعطای بی‌رویه اعتبارات و نظارت مستقیم بر عملکرد بانک‌ها و توجه ویژه به مسئله تولید و بهبود زیرساخت‌های آن برای حرکت قطار اقتصاد و به تبع آن، افزایش اشتغال است.
اگرچه نامزدهای انتخابات بصورت جسته و گریخته در تبلیغات خود بر لزوم کنترل رشد نقدینگی تاکید کرده‌اند اما هیچیک از آنها برنامه خود برای نیل به این هدف را تبیین نکرده‌اند. براین اساس انتظار می‌رود هریک از نامزدها که پیروز انتخابات پیش رو شد، یکی از اقدامات اولویت دار خود را برنامه ریزی برای حل این چالش مهم اقتصادی قرار دهد.

لینک کوتاه:
https://www.aryabazar.com/Fa/News/598759/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

آفت بانک ها از زبان مظاهری

بیش از 70 درصد تسهیلات بانکی صرف تامین سرمایه در گردش شد

آدرس غلط روحانی درباره عملکرد مناطق آزاد

عربستان سعودی قیمت نفت خام خود را افزایش می‌دهد

واردات روسیه از آمریکا 50 درصد جهش کرد

سومین محموله واکسن کرونا از ژاپن به گمرک رسید

بازگشت پروازهای فرودگاه مهرآباد به حالت عادی

زمان بندی خاموشی های احتمالی شهر تهران از 9 تا 14 مرداد

وام 200 میلیونی مسکن با سود 4 درصد

رشد تولید ماهانه نفت اوپک رکورد 15 ماهه زد

موج جدید گرانی گاز در بازار جهانی

شاخص بورس به قله 1.3 میلیون واحدی صعود کرد

چرا واگذاری اموال دولت نیازمند مجوز قانونی است؟

تحولات تجارت خارجی در 4 ماه اول امسال

تولید خودرو عقب نشست

لطمات ناشی از بی‌برقی صنایع چگونه جبران خواهد شد؟

خوش‌بینی محتاطانه در بازار سهام

برآورد صندوق بین المللی پول از رشد اقتصادی

شکستن حلقه فقر با ایجاد اشتغال پایدار در کشور

دلیل عجیب ریزش بورس از نگاه یک نماینده

تغییر تدریجی دامنه نوسان

قیمت خانه در تهران از متری 30 میلیون تومان گذشت

حدود یک هزار میلیارد تومان در سال خرج شنای بورژوهای تهرانی!

سیاهچاله نظام بانکی پیش پای دولت رئیسی

بزرگترین طرح‌های بیابانزدایی با رویکرد اقتصادی در دنیا را بشناسید

دارایی کم‌ریسک خود را به طمع سود بیشتر به دارایی پرریسک تبدیل نکنید

بازارگردانی 2 نماد فرابورسی از فردا آغاز می‌شود

چند راهکار برای کاهش خسارات خشکسالی در باغات

احتمال ریزش شدید قیمت خودرو

افزایش 100 درصدی قیمت محصولات چوبی

ناآرامی‌های اجتماعی، مهم‌ترین علت عدم رغبت سرمایه‌گذاری در کشور

واکنش جهانپور به 3 شایعه در خصوص واکسن‌های داخلی

سرنوشت کسب و کار‌های مجازی بعد از اجرای طرح صیانت از حقوق کاربران

توقف فروش فوق العاده خودرو!

تاملی بر بازار داغِ جهیزیه دست دوم و طلا‌های اجاره‌ای نوعروسان

خبری خوش از رتبه بندی فرهنگیان

1.778 میلیارد تومان اوراق دولتی بفروش رفت

فرصت‌هایی که از دست رفت؛ مطلوبیت‌هایی که نباید فراموش کرد

ضربه باینانس به ارزهای دیجیتالی!

آیا طالبان صادرات انرژی ایران به افغانستان را به چالش می‌کشند؟

بانوی اول جهان را بشناسید / رفع کلیشه‌ها در مورد زنان با شناخت حضرت خدیجه

کدام معاملات خودرو از پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه معاف هستند؟

شرایط معافیت مالیاتی معاملات خودرویی اعلام شد

نحوه مصرف برق 27 شرکت سیمانی عرضه‌کننده در بورس کالا + فهرست

فرصت سازمان بورس به سه پالایشگاه و 2 شرکت بورسی و فرابورسی

رشد هفتگی قیمت‌ نفت تحت تاثیر چشم‌انداز کمبود عرضه

مؤسسان گوگل 1 میلیارد دلار از سهام این شرکت را فروخته‌اند

قیمت بیت کوین با جهشی 6 درصدی به 41,853 دلار رسید

جهش 78 درصدی فروش نفت خام و محصولات پتروشیمی روسیه به آمریکا

شاخص اس‌اندپی به ششمین رشد ماهانه متوالی خود دست یافت